Άλλη Γνώμη

Ο ΠτΔ και οι νεοφιλελεύθεροι «μύθοι»
Σάββατο 17 Σεπτεμβρίου 2016, 00:01 - Τελευταία ενημέρωση: Παρασκευή 16/09/2016, 20:15

Της Μιράντας Ξαφά*

Κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών του Athens Democracy Forum, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας περιέγραψε τις αγορές και το νεοφιλελεύθερο «μύθο» για την ανάγκη μείωσης της κρατικής παρεμβατικότητας ως εχθρούς της δημοκρατίας, στο βαθμό που αφήνουν να ανθίσουν πολιτικά μορφώματα όπως ο ναζισμός και ο φασισμός. Τον κ. Παυλόπουλο τον στεναχωρεί «η επικυριαρχία του «οικονομικού» επί του «θεσμικού», η οποία εκδηλώνεται, κατά βάση, μέσω της χωρίς φραγμούς επέμβασης των «Αγορών» και των «Οίκων Αξιολόγησης» στον πυρήνα της κυριαρχίας των κρατών. Έτσι, οντότητες χωρίς καμία δημοκρατική νομιμοποίηση αδρανοποιούν τα κρατικά όργανα, τα οποία έχουν γνήσια δημοκρατική νομιμοποίηση.» Υποθέτω ότι αναφέρεται, χωρίς να την κατονομάζει, και στην τρόικα, παραβλέποντας το γεγονός ότι τις τελικές αποφάσεις για την εκταμίευση των δόσεων τις παίρνει το Εurogroup, δηλ. οι εκπρόσωποι των δημοκρατικά εκλεγόμενων κυβερνήσεων των χωρών που χρηματοδοτούν το Ελληνικό πρόγραμμα με χρήματα των φορολογουμένων τους.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Παυλόπουλος καταφέρεται εναντίον του φιλελευθερισμού. Στην τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο διδάκτορα του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ πριν λίγους μήνες είχε μιλήσει για την ανάγκη «να εξοντώσουμε τον Μινώταυρο του Φιλελευθερισμού διότι εξαιτίας του ολοένα και περισσότερο η οικονομία θυμίζει τον μυθικό Λαβύρινθο, με την έννοια ότι η είσοδος είναι ορατή, αλλά η έξοδος δαιδαλώδης και αδιευκρίνιστη». Όμως κανένας φιλελευθερισμός («νεο-» ή «κλασικός») δεν στηρίζεται στην βάρβαρη φορολόγηση του πολίτη, ώστε χάρη σ’ αυτήν να εξασφαλίζεται η επιβίωση του σπάταλου κράτους και η διαιώνιση των προνομίων της νομενκλατούρας. Αν η Ελληνική οικονομία σήμερα θυμίζει τον μυθικό Λαβύρινθο δεν είναι εξ αιτίας των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αλλά λόγω της φορο-καταιγίδας που αποτρέπει τις επενδύσεις, των capital controls στα οποία κατέληξε η «σκληρή διαπραγμάτευση», των αναξιοκρατικών προσλήψεων ημετέρων στο Δημόσιο, της ισοπέδωσης προς τα κάτω στην παιδεία. Και αν το Δημόσιο χρεοκόπησε δεν φταίνε οι αγορές αλλά η αλόγιστη σπατάλη των κυβερνήσεων.

Η βασική απειλή στην δημοκρατία και την ελευθερία είναι η συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια της εκτελεστικής εξουσίας. Η διατήρηση της δημοκρατίας και της ελευθερίας απαιτεί την διάχυση της εξουσίας σε ανεξάρτητες αρχές και στην τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς και τον διαχωρισμό της εκτελεστικής, νομοθετικής και της δικαστικής εξουσίας ώστε να υπάρχουν «θεσμικά αντίβαρα» (checks and balances) στην άσκηση της εξουσίας. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ διολισθαίνει στον αυταρχισμό στην προσπάθειά της να υποκαταστήσει τις ανεξάρτητες αρχές και να ελέγξει τον κρατικό μηχανισμό, τα ΜΜΕ και τη δικαιοσύνη για ίδιον όφελος. Ο ΠτΔ ορθώς ανησυχεί επομένως για τον «κυβερνητικό δεσποτισμό», δηλ. την αυθαίρετη ή και καταχρηστική επιβολή της εκτελεστικής εξουσίας έναντι των δύο άλλων εξουσιών που  αναιρεί την λειτουργία των «θεσμικών αντίβαρων». Η απαξίωση των θεσμών είναι μακράν η μεγαλύτερη απειλή για την δημοκρατία, όχι οι αγορές και οι νεοφιλελεύθεροι «μύθοι». Αφαιρώντας την οργάνωση της οικονομικής δραστηριότητας από τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας, η ελεύθερη αγορά καθιστά την οικονομική ισχύ αντίβαρο στην πολιτική ισχύ αντί να την ενισχύει, όπως συμβαίνει στα ανελεύθερα καθεστώτα. Η οικονομική ελευθερία επομένως συμβαδίζει με την πολιτική ελευθερία και την δημοκρατία.

Ο κ. Παυλόπουλος ανησυχεί για την κυριαρχία των αγορών τη στιγμή που η Ελλάδα κατατάσσεται στην 86η θέση μεταξύ 159 χωρών στον δείκτη οικονομικής ελευθερίας του ινστιτούτου Φρέιζερ που δημοσίευσε εχθές το ΚΕΦΙΜ (Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών – Μάρκος Δραγούμης), χαμηλότερα από την Αϊτή, το Τατζικιστάν και τη Σαουδική Αραβία! Η χειρότερη επίδοση της χώρας είναι στο «μέγεθος του κράτους», όπου κατατάσσεται στην 142η θέση παγκοσμίως, και η καλύτερη στο «σταθερό νόμισμα» (15η θέση), το οποίο δεν ελέγχει η Ελληνική κυβέρνηση εφόσον έχει εκχωρήσει την άσκηση νομισματικής πολιτικής στην ΕΚΤ. Σύμφωνα με την έρευνα, το φτωχότερο 10% στις οικονομικά ελεύθερες χώρες έχει υπερδιπλάσιο κατά κεφαλήν εισόδημα ($11.283) απ’ ότι ο μέσος πολίτης στις ανελεύθερες ($5.471). Η οικονομική ελευθερία επομένως διασφαλίζει την προστασία των οικονομικά ασθενέστερων πολύ καλύτερα από τον κρατικό παρεμβατισμό τον οποίο επικαλείται ο ΠτΔ. Εξ άλλου ο νεοφιλελευθερισμός δεν πρεσβεύει την κατάργηση του κοινωνικού κράτους, αλλά τη στόχευσή του στους πραγματικά αδύναμους και όχι στις ανύπαντρες θυγατέρες ή στους ταξιτζήδες με επιδόματα τυφλότητας. Σε τελευταία ανάλυση, ο καλύτερος τρόπος να προφυλάξουμε τη δημοκρατία από «τη διαβρωτική δύναμη μη κυβερνητικών οργανισμών που δεν έχουν δημοκρατική νομιμοποίηση αλλά έχουν αποκτήσει τέτοια εξουσία ώστε να επιβάλλουν τους κανόνες τους σε εκλεγμένες κυβερνητικές δομές» είναι η καλύτερη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών ώστε να αποτρέπεται η χρεοκοπία.

*Μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών – Μάρκος Δραγούμης και της ΔΡΑΣΗΣ.


Μια εντελώς λάθος συζήτηση

Ποια είναι η μόνη που πρέπει να γίνει


Φαντάσου έναν μηχανικό αυτοκινήτων, που δουλεύει στα κεντρικά της BMW, ας πούμε, και αρχίζει με εντολή της εταιρείας να σχεδιάζει έναν νέο κινητήρα ισχυρότερο και με μικρότερη κατανάλωση από τον υπάρχοντα. Ξαφνικά, μπαίνει στο γραφείο του ο πρόεδρος της εταιρείας προβληματισμένος και τον ρωτάει: “Από πόσα εξαρτήματα θα αποτελείται ο νέος κινητήρας;” Και συμπληρώνει: “Μην τυχόν και έχει λιγότερα από τον παλιό! Και πού ’σαι, όχι μόνο δεν θα έχει λιγότερα, θα πρέπει να έχει ακριβώς τα ίδια.ΑΝ θες, άλλαξέ τους θέση. Το πολύ - πολύ αν είναι κανένα σπασμένο, δεν το ξαναβάζεις.”
ΑΝήσουν στη θέση του μηχανικού, δεν θα σου έπεφτε το σαγόνι; Δεν θα σκεφτόσουνα: “Μα τι ανοησίες λέει; Τι σημασία έχει ο αριθμός των εξαρτημάτων; Θα έχει όσα χρειάζεται! Αν χρειάζεται λιγότερα, λιγότερα. Αν χρειάζεται περισσότερα, περισσότερα. Σκοπός είναι να βγάζει μεγαλύτερη ιπποδύναμη και να καίει λιγότερο. Κι αν έχει τα ίδια εξαρτήματα, πώς θα είναι διαφορετικός κινητήρας; Κι αν τους αλλάξω θέση πώς θα μονταριστεί η μηχανή;”; Δεν θα συμπέραινες ότι, μολονότι πρόεδρος, ο άνθρωπος δεν έχει ιδέα για το αντικείμενο;
Αυτό το συμπέρασμα βγάζει κάθε άνθρωπος με πέντε δράμια μυαλό, όταν ακούει συζητήσεις για τον ΑΡΙΘΜΟ των ΔΥ και όχι για το είδος του Δημοσίου που χρειαζόμαστε. Όμως ΟΛΑ τα πολιτικά κόμματα κάνουν την πρώτη ανούσια “συζήτηση” (για να βρουν ευκαιρία να διατυπώσουν τη λαϊκιστική, ψηφοθηρική εξαγγελία: δεν θα απολύσουμε δημοσίους υπαλλήλους) και αποφεύγουν τη δεύτερη, την ουσιαστική. Διότι αν την αρχίσεις θα καταλήξεις αναπόφευκτα στο ίδιο συμπέρασμα: Ο αριθμός των ΔΥ δεν μπορεί να είναι σταθερός. Θα πρέπει να αυξομειώνεται ανάλογα με τις υπηρεσίες που προσφέρει το Δημόσιο, το κόστος τους, την εξέλιξη της τεχνολογίας, το μέγεθος της Οικονομίας, και, ΦΥΣΙΚΑ, την φοροδοτική ικανότητα των πολιτών.
“Θα καθιερώσουμε παντού την ηλεκτρονική υπογραφή του πολίτη και όλες τις συναλλαγές με το Δημόσιο θα τις κάνει από το σπίτι του”, λέει ο Κυριάκος. Αμήν και πότε! Μόνο που η ηλεκτρονική υπογραφή του πολίτη είναι ήδη νόμος του κράτους από το 2001!!! Ο λόγος που ουδέποτε εφαρμόστηκε, από καμμία κυβέρνηση, πράσινη, μπλε και κόκκινη, δεν είναι τεχνικός. Είναι οι λυσσαλέες αντιδράσεις των σφραγιδοκρατόρων της ΑΔΕΔΥ. Αν καθιερωθεί το ηλεκτρονικό πρωτόκολλο, θα εξαλειφθεί η διαφθορά των γρηγορόσημων και του “έλα από μένα να σε εξυπηρετήσω με το αζημίωτο” και θα μπει ένας αυτόματος μηχανισμός αξιολόγησης της απόδοσης των ΔΥ που θα δίνει και στον πολίτη εικόνα της υπόθεσής του κάθε στιγμή. Πληκτρολογώντας τον ηλεκτρονικό αριθμό πρωτοκόλλου θα βλέπεις στα χέρια ποιανού βρίσκεται η υπόθεσή σου και σε πόσο χρόνο θα έχεις απάντηση. Είναι αυτονόητο ότι πλέον δεν θα χρειάζονται δεκάδες χιλιάδες υπάλληλοι πίσω από ένα γκισέ, που σήμερα κάνουν πάσα το χαρτί σου ο ένας στον άλλον, ούτε κλητήρες, ούτε υπεύθυνοι πρωτοκόλλου με το τεράστιο βιβλίο και το στυλό δεμένο με κορδελίτσα σε καρφί.
Μα θα χρειαστούμε νέους μηχανικούς πληροφορικής. Φυσικά. Χρειαζόμαστε ήδη νοσηλευτές και μπορεί αύριο να χρειαστούμε και χειριστές drone. Οποιεσδήποτε ειδικότητες χρειάζεται το Δημόσιο θα τις πάρει από την αγορά εργασίας, που σήμερα έχει μεταβληθεί σε ένα τεράστιο νοσογόνο έλος ανεργίας. Πώς αλλιώς μπορεί να γίνει; Θα εκπαιδευτεί να βάζει καθετήρα ο υπεύθυνος πρωτοκόλλου ή θα μάθει να γράφει κώδικα η κυριούλα που μπήκε με μέσον και το μόνο που ξέρει από υπολογιστές είναι να ρίχνει πασιέντζες; Ο φορολογούμενος ήδη έχει πληρώσει έναν σκασμό λεφτά ώστε το εκπαιδευτικό σύστημα να παράγει και νοσηλευτές και μηχανικούς πληροφορικής και ένα σωρό ειδικότητες χρήσιμες σε ένα σύγχρονο Δημόσιο, που σήμερα είτε είναι άνεργοι, είτε έχουν μεταναστεύσει. Γιατί το Δημόσιο δεν θα πρέπει να τους προσλάβει, αξιοποιώντας την επένδυση γνώσης που το ίδιο έκανε; Γιατί η περιώνυμη “κινητικότητα” να περιορίζεται στοΠΛΑΙΣΙΟτων ΔΥ και να μην περιλαμβάνει το σύνολο της αγοράς εργασίας;
Μνημονεύω, επί τροχάδην, την αντίφαση ανάμεσα στην επιδίωξη της βελτίωσης της παραγωγικότητας και στη δυνατότητα που έχει ένας ΔΥ να μην εργάζεται και να μην έχει επιπτώσεις, τις χιλιάδες οργανισμών ιδιωτικού δικαίου αλλά δημοσίου χρήματος που κανένας δεν ξέρει ακόμα πόσους υπαλλήλους πληρώνουν και πόσο, την αδικία για τους εργατικούς και έντιμους ΔΥ που συνιστά η, μισθολογική τουλάχιστον, εξίσωσή τους με τους αργόμισθους, διότι στόχος αυτού του άρθρου δεν είναι να δείξει πώς διορθώνεται το ελληνικό λάθος, αλλά πώς θα έπρεπε να είναι ΠΑΝΤΑ ένα λειτουργικό και σύγχρονο Δημόσιο, ακόμα κιΑΝ ήμασταν Ελβετία. Η Δημόσια Διοίκηση απαιτεί δομικές αλλαγές και η βασικότερη από αυτές είναι η διαρκής μεταβολή της σύστασης και του αριθμού του εργασιακού του δυναμικού. Είναι εκ των ων ουκ άνευ, είναι στοιχείο υγείας σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, όπου αν δεν προσαρμοστείς, σβήνεις.
Είναι τερατώδες λάθος λοιπόν να πει κάποιος πολιτικός "δεν θα απολύσω δημοσίους υπαλλήλους”. Αλλά είναι εξίσου λάθος να πει “θα απολύσω δημοσίους υπαλλήλους”! Ο στιγμιαίος μέλλοντας ακούγεται ως τιμωρία, ως εκδίκηση επί δικαίων και αδίκων. Επιπλέον το πρώτο ενικό πρόσωπο, κάνει την απόλυση πολιτικό θέμα, απόφαση ενός ανθρώπου ή ενός κόμματος, προσδίδοντάς της πολιτική χροιά. Όλα αυτά είναι λάθος. Το σωστό είναι να τονίζεις προς κάθε κατεύθυνση πως το Δημόσιο και θα απολύει και θα προσλαμβάνει συνεχώς, ανάλογα με τις ανάγκες του, αυτό θα είναι από δω και μπρος μόνιμο στοιχείο της δομής του και είναι καλό και για τους ίδιους τους ΔΥ και κυρίως για την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.
Βεβαίως, έτσι ξεκινάει μια πολύ μεγάλη κουβέντα. Επειδή όλες οι αποφάσεις από ανθρώπους παίρνονται, και οι άνθρωποι από ανθρώπους κρίνονται, πώς θα διασφαλίσουμε ότι δεν θα απολύονται άξιοι υπάλληλοι και δεν θα προσλαμβάνονται Καρανίκες, με κομματικά και μόνο κριτήρια; Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις. (Μία σχετική προσέγγιση έχω κάνει, πριν τρία χρόνιαεδώ). Όμως κάθε σοβαρό κράτος ΑΥΤΗ τη συζήτηση οφείλει να κάνει και ΑΥΤΕΣ τις απαντήσεις οφείλει να δώσει. Εμείς αυτή τη συζήτηση την αποφεύγουμε επί μονίμου βάσεως. Ιδέες υπάρχουν, καλές διεθνείς πρακτικές υπάρχουν επίσης, και τα σοβαρά κράτη τις εφαρμόζουν με επιτυχία. Ένα μοντέλο, ας πούμε, είναι μια ραχοκοκκαλιά δημοσίων υπαλλήλων υψηλών προσόντων και ανάλογα υψηλών αμοιβών, ανταγωνιστικών της ιδιωτικής οικονομίας, που θα έχουν το προνόμιο της μονιμότητας (πάντα με αξιολόγηση) και θα εγγυώνται τη συνέχιση της λειτουργίας του κράτους, ακόμα και σε καιρούς πολιτικής αστάθειας ή κυβερνητικής ανεπάρκειας. Αυτοί θα προσλαμβάνουν συνεργάτες με συμβάσεις έργου ή ορισμένου χρόνου, ανάλογα με τους στόχους τους και το διαθέσιμο κονδύλι. Ή θα αναθέτουν δουλειές σε εξωτερικούς προμηθευτές. Για ποιον λόγο, ας πούμε, οι πολεοδομίες να έχουν μηχανικούς, κρατικούς υπαλλήλους; Γιατί να έχουν το ίδιο προσωπικό είτε 100 φακέλους διαχειρίζονται τον μήνα είτε 5; Ο διευθυντής της πολεοδομίας θα μπορεί να είναι απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Οι άλλοι γιατί να είναι μόνιμοι;
Ξαναλέω, πως η συζήτηση αυτή δεν εξαντλείται σε ένα άρθρο. Αλλά είναι η μόνη που πρέπει να γίνει,ΑΝ θέλουμε κάποια στιγμή να έχουμε μια Δημόσια Διοίκηση που αξιοποιεί τον ιδρώτα των φορολογούμενων και κρίνεται βάσει της σχέσης κόστους / αποτελέσματος.
Αφήνω για το τέλος την ερώτηση - παγίδα που κάνουν όλοι οι κρατιστές, τάχα μου ανθρωπιστές, δημοσιογράφοι: “και τι θα γίνουν όσοι απολυθούν;” Η απάντηση είναι σαφής: “θα γίνουν πλούσιοι”. Σε μια Ελλάδα που, απαλλαγμένη από το άχθος ενός υπερτροφικού, απαρχαιωμένου και δυσλειτουργικού Δημοσίου, θα αναπτύσσεται εκρηκτικά, όποιος έχει όρεξη να δουλέψει θα πλουτίσει. Σκοπός του κράτους δεν είναι να βρει δουλειά προσωπικά στον Μήτσο, αλλά να δημιουργήσει το πλαίσιο ώστε κάθε Μήτσος να μην ξέρει ποια δουλειά να πρωτοδιαλέξει.ΑΝ θέλει να εργαστεί πραγματικά. Αν δεν θέλει και θεωρεί δικαίωμά του να μισθοδοτείται μόνο και μόνο επειδή κάποτε ένας γνωστός του βουλευτής τον έχωσε σε ένα γκρίζο γραφείο για να μουτζουρώνει αθώα λευκά χαρτιά χωρίς αιτία, βρες μου έναν επαρκή λόγο – ηθικό και οικονομικό - για να συνεχίσει ο κατασπαραγμένος από τη φορολογία πολίτης να τον ταΐζει με τα κομμάτια του, όσα απόμειναν πριν παραδώσει εντελώς το πνεύμα. 
Δυστυχώς οι νόμοι της φύσης δεν ξέρουν από δημοσκοπήσεις και εκλογικές στρατηγικές. Πρώτα μειώνεις τη φορολογία και μετά έρχεται η ανάπτυξη, ποτέ το αντίστροφο. Τέλος. Μικρή μείωση; Μικρή ανάπτυξη. Μεγάλη μείωση; Μεγάλη ανάπτυξη. Για να μειώσεις τη φορολογία όμως πρέπει να κόψεις αντίστοιχες κρατικές δαπάνες. Και το πολύ λίπος δεν βρίσκεται στα αναλώσιμα. Βρίσκεται στη μισθοδοσία του Δημοσίου και στις συντάξεις, κυρίως στις πρόωρες. Όσο αυτά μένουν ανέγγιχτα, η ανάπτυξη θα είναι όνειρο απατηλό, είτε μπλε είτε κόκκινο, και ο κινητήρας του παραδείγματος ένας σωρός άχρηστα εξαρτήματα που σκουριάζουν. 



ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ:  ΠΩΣ ΕΦΘΑΣΕ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ 
Μέσα σε 5' λεπτά - Κ. Ζούλας      
http://www.thepaper.gr/to-chroniko-tis-krisis-mesa-se-liga-lepta-vinteo/

OI ΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ  Του Πάσχου Μανδραβέλη

Λέγονται πολλά για τον πρώην πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή και τα περισσότερα είναι δίκαια. Ολοι –πλην ίσως της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου– γνωρίζουν πώς διογκώθηκαν τα ελλείμματα την περίοδο 2007 – 2009, αυτά που μας οδήγησαν στη χρεοκοπία. Ολοι είδαν την πορεία του δημόσιου χρέους, από τα 180 δισ. το 2004 στα 300 δισ. το 2009. Κάτι πήρε το αυτί τους από την εξομολόγηση του κ. Γιώργου Αλογοσκούφη, ο οποίος πήγε να ζητήσει έκτακτα μέτρα για να μην εκτροχιαστεί η οικονομία και ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε «Ασ’ το γι’ αργότερα».
Βεβαίως, πολλά λέγονται και για την υποκριτική του στάση του 2009. Υποκριτική διότι από τη μία ζητούσε τη συναίνεση της αντιπολίτευσης για το πάγωμα των μισθών του Δημοσίου ως υπεύθυνος πρωθυπουργός και από την άλλη, ως ανεύθυνος κυβερνήτης, μοίραζε 500 εκατ. εν μια νυκτί στους αγρότες, ή προσλάμβανε παρανόμως μέσω τουΟΑΕΔ δεκάδες χιλιάδες σταζιέρ και διπλασίαζε το προσωπικό του μετρό σε ένα μήνα. Κι αν πρέπει να χρεωθεί στον κ. Γιώργο Παπανδρέου ανευθυνότητα, που δεν συναίνεσε στα τότε «σκληρά μέτρα», τι πρέπει να ειπωθεί για τον ίδιο τον κ. Καραμανλή που όχι μόνο δεν πάγωσε τους μισθούς στο Δημόσιο («κι ας έπεφτε ηρωικώς», όπως λένε κάποιοι), αλλά την ίδια ακριβώς στιγμή άνοιγε ακόμη μεγαλύτερες πληγές στον προϋπολογισμό με προσλήψεις και δωράκια στους αγρότες; Η ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις, αλλά αν το έλλειμμα του 2009 παρέμενε στα επίπεδα του 2008 (δηλαδή 9,4% του ΑΕΠ και ουχί 15,6%) η κατάσταση πιθανότατα θα ήταν διαχειρίσιμη. Την εποχή της «υπευθυνότητας» του κ. Καραμανλή (2008 – 2009) το δημόσιο χρέος φούσκωσε με επιπλέον 36 δισ.
Περασμένα, αλλά όχι ξεχασμένα. Ακόμη πληρώνουμε εκείνον τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Υπάρχει όμως και η δεύτερη αποτυχία του κ. Καραμανλή, που δεν συζητείται καθόλου: η σιωπή του.
Η χώρα ζει τη μεγαλύτερη κρίση της μεταπολίτευσης. Οι πολίτες τα έχουν χαμένα. Η ακροδεξιά στην απεχθέστερή της μορφή αλωνίζει. Το μεταναστευτικό μπορεί να εκραγεί. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή αλλάζουν. Η οικονομία εκτροχιάζεται ξανά. Κι όμως, ο κ. Καραμανλής είναι ο μόνος απών. Δεν νιώθει την ανάγκη να μιλήσει στον λαό που κάποτε του έδωσε το εκπληκτικό 45,36%; Να παρεμβαίνει για να διορθώσει κάποια πράγματα που θεωρεί στραβά; Ακόμη και η ελάχιστη εμπειρία είναι πολύτιμη σε μια τέτοια κρίση.
Ακόμη και ο θείος του, από την αυτοεξορία του στο Παρίσι, μίλησε κάμποσες φορές για τα δεινά και τα προβλήματα του έθνους. Κι αυτή δεν είναι η μόνη διαφορά του Κωνσταντίνου με τον Κώστα. Ο εθνάρχης στα χρόνια της σιωπής του δεν ήταν βουλευτής. Δεν είχε τυπική υποχρέωση να μιλήσει. Αντιθέτως, οι εκπρόσωποι του έθνους πληρώνονται από τον ελληνικό λαό όχι για να σηκώνουν απλώς το χέρι τους στις ψηφοφορίες, αλλά και να μιλούν εξ ονόματός του. Οι παρεμβάσεις στη Βουλή είναι η μισή και ίσως πιο σημαντική δουλειά ενός βουλευτή. Διαμορφώνουν πολιτικές.
Κι όμως. Ακόμη και σ’ αυτή τη χαλαρή αποστολή δεν ανταποκρίθηκε ο κ. Καραμανλής. Δεν είπε ποτέ στον ελληνικό λαό τι πρέπει να γίνει. Οχι μόνο από ηθική υποχρέωση, που εκ των πραγμάτων έχει ένας πρώην πρωθυπουργός σε μια χώρα που έχει αλαλιάσει από την κρίση. Αλλά και από τυπική υποχρέωση που έχουν και οι τριακόσιοι της Βουλής.