ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

 

Με αγωνία η κοινωνία ψάχνει για διέξοδο. Νυχθημερόν σχολιαστές κι’ αρθογράφοι καλλιεργούν την απογοήτευση διατυμπανίζοντας την διαπίστωση πως δεν υπάρχουν φρέσκιες ιδέες και λύσεις και πως είναι όλοι ίδιοι. Ελπιδοφόρες αναζητήσεις όμως μπορούν να υπάρξουν. Προδικάζοντας ενέργειες πρωτόγνωρες για την Ελλάδα και ικανές να την βγάλουν από τα σημερινά βαλτοτόπια. Δεν μιλάμε βέβαια για ιδέες που συνήθισαν να ακούνε από τους πολιτικούς οι έλληνες. Γι’ αυτό και κατέληξαν στο σημερινό τραγικό αδιέξοδο.

Η νέα πρόταση συνοψίζεται σε μια φράση. Λιγότερο κράτος και περισσότερη ελευθερία. Στην λογική όμως πως κάθε κυβερνητική ενέργεια θα κρίνεται πάνω στη βάση του παραπάνω δίδυμου αξιών. Κάθε επιλογή, κάθε κίνηση, δράση η διακήρυξη θα οφείλει να συντάσσεται με την απαίτηση της μικρότερης κρατικής παρέμβασης η της εξασφάλισης μεγαλύτερης ατομικής ελευθερίας επιλογών. Με την προυπόθεση πάντοτε η άσκηση της ελευθερίας του ενός να μην θίγει την ελευθερία επιλογών, κινήσεων η έκφρασης του άλλου. Ο οραματισμός αναφέρεται σε μιά κοινωνία ελευθερίας με ελάχιστους περιορισμούς και δικαιοσύνης δίχως αυθαίρετους καταναγκασμούς.

Μια τέτοια αντίληψη της πολιτικής ποτέ δεν μπόρεσε να ριζώσει στην Ελλάδα των ακατάσχετων και συχνά ακραίων κρατικών παρεμβάσεων στην κοινωνία και στην οικονομία. Στόχος ήταν πάντα η άσκηση πατερναλιστικών προστατευτικών πολιτικών που ανεξάρτητα από πολιτειακά σχήματα, καθιστούσαν τους πολίτες υποτελείς στα κόμματα και στην εκάστοτε πολιτική εξουσία. Η κοινωνία ποτέ δεν αφέθηκε να ενηλικιωθεί. Να αποκτήσει αυτονομία αλλά και συνείδηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Παρέμεινε πάντα εξαρτημένη από κομματικές και κρατικές κηδεμονίες στηρίζοντας τις προοπτικές της στις όποιες πρωτοβουλίες και κινήσεις του κράτους – της περίφημης «πολιτείας».

Δεν είναι τυχαίο πως στην Ελλάδα χρεοκόπησε το κράτος, που είχε την πρωτοβουλία κάθε οικονομικής κίνησης, κι’ όχι οι Τράπεζες η η ιδιωτική οικονομία, όπως έγινε σχεδόν παντού αλλού. Επειδή ακριβώς το κράτος υπήρξε ο μοχλός κάθε οικονομικής δραστηριότητας άξαφνα κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Η δε δημόσια διοίκηση, που υπήρξε εργαλείο εξυπηρέτησης της πολιτικής κι’ όχι μηχανισμός διαμόρφωσης υποδομών για διευκόλυνση της δράσης της ιδιωτικής οικονομίας, παραπαίει αναποτελεσματική και διεφθαρμένη. Μια καινούργια οπτική απαγκίστρωσης από το δημόσιο χρειάζεται να κυριαρχήσει στις αντιλήψεις των ελλήνων για να αρχίσει η ανάκαμψη. Πρωτίστως όμως αυτό πρέπει να το δεχθούν οι έλληνες. Που ακόμα μάταια ψάχνουν για λύσεις στις ίδιες μεθόδους και τακτικές που οδήγησαν στην καταστροφή.

Τι άλλο είναι άραγε οι καταγγελίες κατά του νεοφιλελευθερισμού όταν οι πολιτικές που κατηγορούνται είναι βάναυσα κρατικο-παρεμβατικές (κατάργηση διαπραγματεύσεων, άνωθεν καθορισμός ύψους μισθών, καταιγισμός φόρων κλπ); Και έντονα βέβαια αντι-φιλελεύθερες (εξόντωση ατομικής ιδιοκτησίας, «επιστράτευση» απεργών αντί εφαρμογής του νόμου, αυταρχικές μειώσεις μισθών και συντάξεων κλπ); Κοντολογής, πολιτικές κρατικής παρέμβασης, με στόχο κατά βάση την εξαγορά ψήφων, προκάλεσαν την χρεοκοπία. Και είναι φανερό, πως και πάλι παρεμβατικές πολιτικές πασχίζουν να μας κρατήσουν - αποτυγχάνοντας βέβαια άγρια - στην επιφάνεια μιάς κάποιας ομαλότητας. Η αντίφαση είναι προφανής. Πολιτικές που εξοντώνουν οικονομία και πολίτες εφαρμόζονται πιστά – χωρίς επιτυχία βέβαια (κυρίως μεγάλοι φόροι με ελάχιστα έσοδα). Φιλελεύθερες επιλογές που θα έφερναν κάποιο αποτέλεσμα επιτηδευμένα αγνοούνται και δεν εφαρμόζονται (απελευθέρωση επαγγελμάτων, συρρίκνωση δημόσιου τομέα με κατάργηση οργανισμών και απολύσεις, ιδιωτικοποιήσεις, συμμάζεμα των ΔΕΚΟ κλπ). Προοπτική αισιόδοξη πλέον δεν υπάρχει.

Μοναδική διέξοδος είναι μια ριζική αλλαγή πορείας. Με άξονα πολιτικές που θα μειώσουν αποτελεσματικά το χρέος, καταργώντας φόρους, τσακίζοντας τα γραφειοκρατικά εμπόδια, εξωστρακίζοντας ρυθμίσεις, άδειες και, κυρίως, διαδικασίες, μειώνοντας δραματικά το κράτος μέσω ιδιωτικοποιήσεων και διάλυσης δημοσίων φορέων κι’ αφήνοντας τις αγορές να λειτουργήσουν ελεύθερα. Η επιχειρηματική δράση τότε θα αυξηθεί, επενδύσεις θα έλθουν, η αγορά θα αναπνεύσει και η ανεργία θα αρχίσει να μειώνεται.

Η πρόταση αυτή ελευθερίας ανοίγει προοπτικές κι’ οριοθετεί ένα σαφέστερο ορίζοντα. Είναι γεμάτη ελπίδες για το αύριο δίχως καινούργιες θυσίες, που όμως στερούνται και σιγουριάς και αισιοδοξίας. Οχι καινούργια δάνεια (γιατί τα διάφορα Μνημόνια δάνεια είναι) δίχως προοπτική και ξεκάθαρο πολιτικό ορίζοντα. Κινείται βέβαια η πρόταση στον αντίποδα της Αριστεράς και των τυφλών κι’ επικίνδυνων αντι-μνημονιακών εξαλλοτήτων. Εξ ίσου, αντιστρατεύεται τον ανεδαφικό συντηρητισμό του κράτους της προσοδοθηρίας που καλλιέργησε την νοοτροπία μιάς χώρας εξαρτημένης από το ρουσφέτι του πολιτικού, την απόφαση του Υπουργού και την εύνοια του κρατικού γραφειοκράτη.

Σε μια τέτοια όμως κοινωνική πραγματικότητα δεν θα είναι βέβαια όλα ρόδινα. Κυρίως, η διακυβέρνηση θα πρέπει να στηριχθεί στην πάταξη της αυθαιρεσίας. Καί, στην απόλυτη «εξουσία του νόμου». Οι νόμοι θα εφαρμόζονται, δίχως στραβά μάτια και εξαιρέσεις. Αν δεν είναι σωστοί η άδικοι, οφείλουν να αλλάζουν. Σε καμία όμως περίπτωση ισχύον νόμος δεν θα μπαίνει στο ψυγείο για τα μάτια ατόμων, ομάδων η πολιτικών σκοπιμοτήτων. Οι κανόνες του παιχνιδιού οφείλουν να είναι ξεκάθαροι. Για όλους. Και για υποστηρικτές αλλά και για διαμαρτυρομένους. Δεν είναι δυνατόν κάποιοι να κλαίγονται για μειωμένες επιδοτήσεις και την ίδια ώρα να διαμαρτύρονται για απώλειες εσόδων από ομόλογα της ...Leehman Brothers, που τους έμειναν στα χέρια ! Οσοι έχουν θα συνεισφέρουν. Οσοι δεν έχουν θα απαλλάσσονται. Σοσιαλισμός από την πίσω πόρτα, δήμευση δηλ. περιουσιών κι’ εξουθενωτικοί φόροι, δεν πρόκειται να παρεισφρήσει...

Πλήρες Άρθρο »

ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΣΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΣΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

Σε κάθε περίοδο παρακμής η βαθιάς κοινωνικής η οικονομικής κρίσης η τελική φάση των όποιων αναζητήσεων συνδέεται με την διατύπωση κάποιου μελλοντικού οράματος. Οι άνθρωποι, όπως και οι κοινωνίες, δεν μπορούν να επιβιώσουν δίχως ελπίδα. Αυτή αναπτερώνει το ηθικό των απελπισμένων και συσπειρώνει ψυχικά τα δοκιμασμένα κοινωνικά στρώματα. Μετά τις πρώτες αντιδράσεις που προκαλεί το σοκ της καταστροφής, που είναι η άρνηση, η οργή και η κατάθλιψη, ακολουθεί η αποδοχή και ο συμβιβασμός. Για να υπάρξει όμως νέο ξεκίνημα είναι απαραίτητος ο οραματισμός και η ελπίδα. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις αυτού του είδους την συσπείρωση την επιτυγχάνουν κινήματα ξενοφοβικά, βουτηγμένα στην παράλογη βία, με απλοικά συνθήματα κι’ ευκολοχώνευτους συμβολισμούς. Ο φασισμός συνήθως εξιδανικεύει ένα ανύπαρκτο παρελθόν, υπόσχεται εύκολες και απλές λύσεις σε σύνθετα και δυσεπίλυτα προβλήματα, χτίζει πάνω σε ανύπαρκτα θεμέλια ένα οικοδόμημα  υπεδιογκωμένης αυτοεκτίμησης και προωθεί μια κρυφή ατζέντα καταπίεσης, διώξεων αντιφρονούντων και υπαγωγής ολόκληρου του κοινωνικού ιστού κάτω από την διεύθυνση ενός χαμηλής ποιότητας κρατικού κέντρου. Ο φασισμός, όπως και ο κομμουνισμός εξ άλλου, αποτελεί την απόλυτη ολοκλήρωση ενός αποκρουστικού κρατισμού.

Υπάρχει όμως αποτελεσματική κι’ ελπιδοφόρα εναλλακτική λύση. Η αναζήτηση της διεξόδου κι’ ενός οράματος ελπίδας στους μηχανισμούς της ανοιχτής κοινωνίας και της οικονομίας της αγοράς. Οι έλληνες είναι από χαρακτήρα αυτόνομες προσωπικότητες ακρωτηριασμένες από μηχανισμούς κεντρικού κρατικού σχεδιασμού που ποτέ δεν μπόρεσε να επιτύχει το οτιδήποτε, αλλά που πάντοτε κατορθώνει να επιβιώνει. Ακόμη και τώρα, που η χώρα καταρρέει οικονομικά αποδεκατισμένη από πολιτικές υπερδιόγκωσης ενός εντελώς αναποτελεσματικού κράτους και στείρωσης της κοινωνίας από το όποιο στοιχείο δυναμισμού και πρωτότυπης αναζήτησης είχε μέσα της, η κοινή γνώμη προσβλέπει σε σχήματα εκτεταμένης δημόσιας παρέμβασης για την σωτηρία της. Ολα τα κόμματα ομιλούν για σωτηρία μέσω του δημόσιου τομέα, κλείνοντας τα μάτια στην τραγική πραγματικότητα μιάς χώρας που χρεοκόπησε, μοναδική σε ολόκληρο τον κόσμο, μέσω του κράτους κι’ όχι των τραπεζών. Και κατηγορούνται πολιτικές ασύδοτα κρατικοπαρεμβατικές, όπως η βαριά φορολογία, η κατάργηση με κρατική παρέμβαση των εργασιακών σχέσεων, οι μειώσεις με νόμο μισθών και συντάξεων, οι επιτάξεις απεργών και τόσα άλλα σαν εκφράζουσες δήθεν λογικές της αγοράς. Και υπόσχονται λίγα από τα ίδια για έξοδο, υποτίθεται, από την κρίση. 

Για την οικοδόμηση όμως μιάς σθεναρά ακμάζουσας οικονομίας η εμπειρία, αλλά και η επιστήμη, φωνάζουν πως μοναχά όταν τα κυρίαρχα ύψη της οικονομίας ελέγχονται από τις δυνάμεις της αγοράς, κι όχι του σχεδιασμού, οι προοπτικές που διανοίγονται είναι αισιόδοξες (βλ. σχετ. Daniel Yergin and Joseph Stanislaw, The Commanding Heights: The Battle Between Government and the Market -- Place That Is Remaking the Modern World. Simon & Shuster: New York, 1998). H πολυθρύλητη ανάπτυξη δεν μπορεί να έρθει μέσα από πολιτικές κυβερνητικά προωθούμενες. Γιατί το κράτος δεν διαθέτει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες βάσει των οποίων σχηματίζονται οι διάφορες κοινωνικές ανάγκες και διαμορφώνονται οι τιμές στην αγορά. Ετσι, οι όποιες του πρωτοβουλίες σπάνια είναι επιτυχημένες και συνήθως αποτυγχάνουν να εκπληρώσουν τους στόχους τους. Στο βιβλίο του Mark Pennington (Robust Political Economy: Classical Liberalism and the Future of Public Policy, Edward Elgar Publishing Ltd, 2010) περιγράφονται διεξοδικά τα ζητήματα που προκύπτουν από την έλλειψη ολοκληρωμένης γνώσης των πολιτικών αρχών που σχεδιάζουν οικονομικές πολιτικές. Με βάση αυτή την θεωρητική κατασκευή, ο Pennington προχωρά στην υπεράσπιση των αρχών της αγοράς απέναντι στους λογής επικριτές της. Αναλύει τις αδυναμίες αλλά και τις βασικές ιδιότητες των συστημάτων κοινωνικής προστασίας εξηγώντας τις αναγκαίες μεθοδεύσεις για την επιβίωση και την ενισχυσή τους. Το ίδιο κάνει για τις πολιτικές ανάπτυξης αλλά και για ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας. Κοντολογής, ο Pennington αποδεικνύει πως μόνο μέσα από πολιτικές κλασσικού φιλελευθερισμού είναι δυνατή η οικοδόμηση μας εύρωστης οικονομίας ικανής να αντιμετωπίσει διεθνείς αντιξοότητες αλλά και τις δυσκολίες μιάς εξελισσόμενης κοινωνικής δυναμικής. Απέναντι στους κρατικο-κεντρικούς πολιτικούς προσανατολισμούς η φιλελεύθερη επιλογή, υποστηριζει ο Pennington, είναι η μόνη ασφαλής μέθοδος που μπορεί να οδηγήσει μια κοινωνία, με σιγουριά κι’ αυτοπεποίθηση, στον δρόμο της ευημερίας.   
    
Στο καθαρά τεχνικό του κομμάτι το βιβλίο του Pennington αγκαλιάζει τα οικονομικά της Αυστριακής Σχολής καθώς και τις απόψεις της Δημόσιας Επιλογής των Buchanan και Tulloch για να στηρίξει την λογική της ελεύθερης οικονομίας αλλά και να καταδείξει τις στρεβλώσεις και τις αδικίες των κρατικών παρεμβάσεων στις αγορές.

Eξ’ ίσου σημαντική είναι και η περιεκτική εργασία του νεαρού ιστορικού καθηγητή του Πανεπιστημίου John Hopkins, Angus Burgin (Great Persuasion: Reinventing Free Markets since the Depression, Harvard University Press, 2012). Oπως στην σημερινή συγκυρία οι οπαδοί των ελεύθερων αγορών πασχίζουν να αποδείξουν πως δεν είναι ελέφαντες, πως δηλ δεν είναι οι αδέσμευτες αγορές που προκάλεσαν την σημερινή κρίση αλλά οι απίστευτες κυβερνητικές παρεμβάσεις στις δανειοδοτήσεις για εξασφάλιση κατοικίας αλλά και η ανυποχώρητη εμμονή των πολιτικών να μην αφήνουν τις αγορές να βρούν από μόνες την ισορροπία τους, έτσι και μερικά χρόνια πριν οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι έδιναν μάχες για να αποδείξουν πως ο Κευνσιανισμός ήταν βασικά υπεύθυνος για το τέλμα στο οποίο είχαν βρεθεί οι διεθνείς οικονομίες μετά το τέλος της μεταπολεμικής ευημερίας. Αυτόν ακριβώς τον αγώνα αναλύει ο Burgin με εκτενείς αναφορές όχι μόνο στον Friedrich Hayek και τον Milton Friedman αλλά και στην σημαντική συμβολή της Mont Pelerin Society. Αντί για σκληρούς και ανένδοτους εχθρούς της κοινωνικής προστασίας από ένα εξαφανισμένο κράτος, ο Burgin περιγράφει την ουσία των παρεμβάσεων των θεωρητικών της ελευθερίας που είχαν αναπτύξει μια φιλοσοφία πραγματικής κοινωνικής ευαισθησίας με υπόστρωμα τις γνήσιες ανησυχίες τους για την τύχη του καπιταλισμού. Αποδεχόμενοι περιορισμούς στην κυριαρχία των αγορών, αυτή εξ άλλου ήταν και η ουσία της προσθήκης του «νέο» στον κλασσικό φιλελευθερισμό, επέμεναν πως αυτοί θα έπρεπε να είχαν σαν επιδίωξη την κοινωνική προστασία και την παντοδυναμία του ανταγωνισμού.

Μετά την δεκαετία του ’70 και την κυριαρχία του Friedman και της Σχολής του Σικάγο αναπτύχθηκε μιά περισσότερο σθεναρή υπεράσπιση της αδέσμευτης αγοράς δίχως όμως να παραγνωρίζονται τα επιτεύγματα για την εξασφάλιση κοινωνικής ισορροπίας και αρμονίας. Δεν είναι τυχαίο εξ άλλου πως οι πολιτικές του Ρόλαντ Ρήγκαν στις ΗΠΑ και της Μάργκαρετ Θάτσερ στην Βρετανία δοκιμάσθηκαν επανειλημμένα με επιτυχία στις κάλπες εξασφαλίζοντας συντριπτικά ποσοστά υποστήριξης Θα ήταν μάλλον παράλογο να υποστηρίζει κανείς πως λαοί που υπέφεραν θα έδιναν τέτοια επιβεβαίωση στις πολιτικές αυτές. Η συναρπαστική δουλειά του Burgin εξηγεί με απόλυτη ακρίβεια τις ρίζες προέλευσης της σύγχρονης παγκόσμιας περίπου αποδοχής (με την εξαίρεση πάντα της Ελλάδας) των πολιτικών της ελεύθερης αγοράς, αλλά και το ηθικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο έχει χτισθεί. 

Προκύπτει αβίαστα από την σχετική ανάλυση πως και στην σημερινή πλέον συγκυρία είναι ακριβώς αυτές οι αρχές που εμπεριέχουν την δυναμική για να βγάλουν χώρες, που βρίσκονται  σε αναταραχή, από τα αδιέξοδα. Η διαφορά είναι πως οι κυβερνήσεις οφείλουν να αναγνωρίσουν την ανωτερότητα της ελεύθερης επιλογής και να δώσουν στις κοινωνίες την δυνατότητα της δημιουργίας - έξω από φορολογικές  αφαιμάξεις και εξωπραγματικές αντιλήψεις περί ανακατανομής εισοδημάτων και άνωθεν επιβαλλόμενης ισότητας.

Η εύρωστη οικονομία είναι το ζητούμενο. Με πολιτικές κρατικού αυταρχισμού και δήμευσης της ατομικής περιουσίας η επίτευξή της είναι ανέφικτη. Μπροστά στην απελπισία και την καταστροφή που μας περιμένει στο τέλος του δρόμου του κρατισμού, υπάρχει ακόμη χρόνος για την μεγάλη στροφή.

Πλήρες Άρθρο »

Η ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΗ ΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΕΧΘΡΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Η ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΗ ΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΕΧΘΡΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 

Σε πρόσφατη ομιλία του στην Αθήνα – στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδας (Deree) – ο γνωστός ιστορικός καθηγητής Mark Mazower επεσήμανε με ιδιαίτερη έμφαση το προφανές. Πως δηλ οι πολιτικές δυνάμεις την Ελλάδα δεν έχουν δώσει την δέουσα σημασία στο φαινόμενο της ισχυροποίησης της άκρας δεξιάς.   Που με βάση το πρόγραμμά της, δεν κρύβει την πρόθεσή της να καταλύσει θεσμούς και να επιβάλει καθεστώς ολοκληρωτισμού. Επιδερμικά, η παρουσία και γιγάντωση της  Χρυσής Αυγής περιγράφεται από πολλούς σαν αποτέλεσμα των προκλήσεων που έχει υιοθετήσει η Αριστερά, αφ΄ενός μεν κηρύσσοντας την «ανυπακοή» σε κανόνες και νόμους, κι αφ’ ετέρου, ιδίως από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, με την ανοχή και έμμεση στήριξη εκδηλώσεων τραμπουκισμού κατά πολιτικών κυρίως προσώπων αλλά και σε πανεπιστημιακούς χώρους κατά καθηγητών και δυσάρεστων για κάποιους ομιλητών.  Η άποψή μου είναι πως το φαινόμενο είναι αρκετά πολυπλοκότερο και τέμνει σε μεγάλο βάθος ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.
 
Τα πάντα εκκινούν από δύο παράγοντες. Ο ένας είναι η κατάρρευση των πελατειακών σχέσεων που, λόγω της μεγάλης οικονομικής κρίσης, είναι αδύνατον να συνεχίσουν να διεκπεραιώνουν τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει το πολιτικό σύστημα απέναντι στους εκλογείς – πελάτες του. Στην διάρκεια της εποχής των παχέων αγελάδων του μεγάλου δανεισμού και των γενναίων παροχών (στις οποίες μέσα περιλαμβάνονται και οι ρουσφετολογικές προσλήψεις στο δημόσιο) όσοι δεν εξυπηρετούνταν από το σύστημα των πελατειακών κυκλωμάτων είχαν σαν διέξοδο την επιλογή, μέσω του σταυρού προτίμησης, άλλου υποψηφίου η την στροφή στην απέναντι πολιτική παράταξη. Με το τέλος του σχετικού πάρτυ οι εκλογείς – πελάτες έμειναν στο κενό.
 
Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη η στροφή εναντίον του συστήματος γενικά που ουδέποτε είχε φροντίσει να «εκπαιδεύσει» τον λαό σε δοκιμασίες δημοκρατίας. Δεν είναι λοιπόν για τους περισσότερους τα κόμματα που απέτυχαν, αλλά το σύστημα που είναι διαβρωμένο, βρώμικο και αναξιόπιστο στο σύνολό του. Απλά και μόνο επειδή δεν μπορεί πλέον να συντηρήσει τις πρακτικές προσοδοθηρίας (ραντιερισμού) που μέχρι τώρα το καταξίωναν και το ισχυροποιούσαν. Η Αριστερά αποτελεί μιά κάποια διέξοδο για την αντίδραση αυτή. Αλλά για τον απλό κόσμο η Αριστερά δεν παύει να είναι συμπρωταγωνιστής του συστήματος στις παραστάσεις που δίδονταν. Η Χρυσή Αυγή είναι λοιπόν το καινούργιο που ετοιμάζεται να ανατρέψει τα πάντα. Γιατί λοιπόν να μην υποστηριχθεί; Για αυτό επέμενα προεκλογικά πως δεν επρόκειτο να καταρρεύσει. Και είναι ακριβώς αυτός ο λόγος που προβλέπω πως και στις επόμενες εκλογές θα επωφεληθεί των απωλειών της ΝΔ, κάποιες του ΠΑΣΟΚ και σίγουρα των Ελεύθερων Ελλήνων για να αυξήσει τις δυνάμεις της.  Εξ άλλου, η μάλλον φυσιολογική ισχυροποίηση του ΣΥΡΙΖΑ θα έχει σαν συνεπακόλουθο την ενίσχυση και του απέναντι άκρου, δηλ της Χρυσής Αυγής.
 
Ο άλλος παράγοντας ενίσχυσης των άκρων οφείλεται στις φορολογικές επιδρομές κατά της ιδιοκτησίας. Η προστασία της ιδιοκτησίας αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο  πάνω στον οποίο στηρίζεται η δυτική δημοκρατία. Στο σημαντικό του πρόσφατο βιβλίο ο Nial Ferguson (Civilization, 2011) εντοπίζει στον σεβασμό της ιδιωτικής ιδιοκτησίας και στην συνακόλουθη εγκαθίδρυση της δημοκρατίας ένα από τα βασικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της Δύσης στην πορεία της κυριαρχίας της επάνω στον υπόλοιπο κόσμο. Η αποδυνάμωση λοιπόν της εμπιστοσύνης των πολιτών στην δυνατότητα του συστήματος να στηρίξει την ατομική ιδιοκτησία  υπονομεύει και την πίστη στη δημοκρατία. Προετοιμάζεται έτσι ο δρόμος για την άνοδο των άκρων. Εφ όσον ελάχιστοι πλέον θα έχουν σαφές συμφέρον για την υπεράσπιση του δημοκρατικού συστήματος. 


Οσο για την ανοχή του κόσμου στις βιαιότητες και τις φραστικές – και όχι μόνο – υπερβολές αυτό οφείλεται στην για χρόνια σταδιακή κατάλυση του κράτους και κάθε έννοιας έννομης τάξης.  Ουδείς υπήρξε ικανός να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης, που όμως πλήττει και καταπιέζει πολλά κοινωνικά στρώματα στην Ελλάδα. Σε συνδυασμό με το καθεστώς ατιμωρησίας για παραβατικές συμπεριφορές και βαιότητες που για χρόνια πλέον έχει εγκαθιδρυθεί στη χώρα (πράξεις ακτιβιστών της Αριστεράς, προπηλακισμοί πολιτικών προσώπων, κινητοποιήσεις μαθητών τον Δεκέμβριο του 2008 και «αγνώστων» σε πορείες διαμαρτυρίας, επεισόδια για παγκοσμιοποίηση, συνόδους κορυφής, παλαιστινιακό, Ιράκ κλπ, βιαιότητες κατά καθηγητών σε διάφορα ΑΕΙ της χώρας και τόσα άλλα) έχει εθίσει τον κόσμο να βλέπει την βία σαν μιά μάλλον φυσιολογική μετεξέλιξη μιάς κοινωνικής διαμαρτυρίας που δεν βρίσκει ανταπόκριση. Το θετικό για την χώρα και πιθανώς για την δημοκρατία είναι πως το κίνημα της Χρυσής Αυγής δεν περιλαμβάνει ανθρώπους με ικανότητα διαμόρφωσης ευρύτερων κοινωνικών προοπτικών που θα μπορούσε να καταλήξει σε ένα οργανωμένο φασιστικό κίνημα (λ.χ. όπως του Μουσολίνι στην Ιταλία). Εδώ εκφράζει στενούς λαικίστικους στόχους ακολουθώντας την συνθηματολογία των ΜΜΕ κι’ επιμένοντας σε τοποθετήσεις (ιδίως σε ζητήματα οικονομίας)  που δεν διαφέρουν και πολύ από τις διακηρυγμένες θέσεις κομμάτων του αριστερού κατεστημένου.
 
Το πράγμα θα καταστεί μοιραία επικίνδυνο για την δημοκρατία αν η Χρυσή Αυγή αρχίσει να παρεμβαίνει δυναμικά στην λειτουργία κοινωνικών δράσεων και θεσμών συμμαχώντας  με οργανωμένους φορείς και ομάδες (επιχειρήσεις, μικροεπαγγελματίες, ακαδημαική κοινότητα κα) επηρεάζοντας έτσι άμεσα τις οικονομικές και άλλες εξελίξεις (σπάζοντας απεργίες, επιβάλλοντας την τάξη στα Πανεπιστήμια, ανοίγοντας δρόμους από ανεξέλεγκτες πορείες και απεργίες, λειτουργώντας μέσα μαζικής μεταφοράς κλπ). Για την ώρα πάντως δεν διαφαίνονται παρόμοιες τάσεις και προοπτικές.

Πλήρες Άρθρο »

ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ: Η ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΜΗΣ

ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ: Η ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΜΗΣ

 

Σε μιά χώρα που χάνεται, σε μια Ελλάδα που καταρρέει αποτελεί πάντα χαραμάδα ελπίδας η αναφορά σε λαμπερές προσωπικότητες που πάσχισαν να ταράξουν το τέλμα, και να μας ξυπνήσουν από τον λήθαργο. Σπάνια συμφωνούσα είτε με την κοινωνική ανάλυση του Καστοριάδη είτε με τις αντιλήψεις του για το αύριο μιάς δικαιότερης οικονομίας. Πϊστευε σε μια κοινωνία δικαιοσύνης που θα προέκυπτε από την ανατροπή των καπιταλιστικών οικονομικών σχέσεων. Είμαι πεπεισμένος γα την ηθική ανωτερότητα της οικονομίας της αγοράς. Ουδέποτε όμως αμφισβήτησα την δυναμική τη διεισδυτικής του σκέψης ούτε βέβαια και την γνησιότητα η και τον αλτρουισμό των πνευματικών του αναζητήσεων.

Ο Καστοριάδης δεν χάιδευε αυτιά. Ελεγε τα πράγματα με το όνομά τους και καυτηρίαζε την υποκρισία και την συμπεριφορά του βολέματος και της εκ του ασφαλούς δήθεν επαναστατικότητας. Δεν θα ξεχάσω την δήλωσή του πως  “ο κάθε λαός είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, υπεύθυνος και για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται”. Ακόμα κι αν ήταν διαφορετικοί από τους δικούς μου οι δρόμοι που με πάθος υποστήριζε πως έπρεπε να ακολουθηθούν ήταν πάντοτε πορείες κόπων και σκληρής δουλειάς. Γι αυτό και δεν υπήρξε ποτέ συμπαθής στην ντόπια δογματική Αριστερά της ραστώνης και της οικοδόμησης μιάς γιαλατζί δίκαιης σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Ο μεγαλύτερος εχθρός για τον Καστοριάδη ήταν η βαρβαρότητα. Απεχθανόταν το μίσος και την βία. «Αιχμάλωτοι πολέμου» που βγαίνουν με δηλώσεις στο διαδίκτυο και χρησιμοποιούν στα κείμενά τους τσιτάτα αμερικανικών τηλεοπτικών σειρών β’ διαλογής, θα αποτελούσαν γι’ αυτόν το απόλυτο τίποτα. Πίστευε απόλυτα στην ευθύνη του ατόμου για τις πράξεις και τις συνέπειες τους. Λαοί που αισθάνονταν  ανεύθυνοι γι’ αυτά που τους συμβαίνουν αποτελούσαν γι’ αυτόν «νήπια». Δίχως αυτονομία, αυτοσυνείδηση και έλεγχο ενεργειών συνέβαλαν στην οικοδόμηση κοινωνιών απροσάρμοστων, με μηδενικό ουσιαστικό πρόσημο. Η Ελλάδα σαν συνειδητοποιημένη δημοκρατία είχε κλείσει για αυτόν τον κύκλο της πριν από τους ελληνιστικούς χρόνους. Από την εποχή του Αλέξανδρου και δώθε, ο αλός κινείται σε έναν ανεμοστρόβιλο παθών, αυταρχισμού κι αντιφάσεων. Η κριτική του ματιά για την πορεία της ιστορίας και την έλλειψη μεγαλειωδών στιγμών ανακατατάξεων με την συνειδητή συμμετοχή των πολιτών (δεν υπήρξε λ.χ. στην Ελλάδα Διαφωτισμός, Μεταρρύθμιση και οι Κοινωνικές Επαναστάσεις του 18ου αιώνα) δεν θα ενοχλούσαν κάποιες περισσότερο φιλελεύθερες θεωρήσεις της ελληνικής μετεξέλιξης μέσα στον χρόνο.


Ο Καστοριάδης δεν υπάρχει πλέον. Εχουμε όμως σήμερα σαν λαός και κοινωνία τόσο μεγάλη ανάγκη από φρέσκα πνευματικά σκιρτήματα καινούργιων Καστοριάδηδων…  Για να ξεφύγουμε από την βαρβαρότητα της πανίσχυρης  ανοησίας.   

 

Πλήρες Άρθρο »

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΔΡΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ PRESS ON SUNDAY

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ  ΑΝΔΡΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ  PRESS ON SUNDAY
 


Πιστεύετε ότι η κυβέρνηση πρέπει να ζητήσει τον επανασχεδιασμό του δημοσιονομικού προγράμματος, μετά την παραδοχή του λάθους από το ΔΝΤ;
 
Το «λάθος» έχει να κάνει, αν μελετήσει κανείς προσεκτικά τις σχετικές δηλώσεις, με την αδυναμία πρόβλεψης της πολιτικής αστάθειας στη χώρα, την ασφυκτική εξάρτηση της ιδιωτικής οικονομίας από το δημόσιο (κάποιοι φαρμοανόητοι ονομάζουν το σχήμα αυτό «νεοφιλελευθερισμό») και την απόλυτη αδυναμία εγής της οποιασδήποτε διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. Εκτιμώ πως αν αυτά ήσαν  γνωστά είτε δεν θα είχαμε εισπράξει τίποτα από τους δανειστές είτε τα δημοσιονομικά μέτρα θα ήσαν πολύ σκληρότερα. Τι να διεκδικήσουμε λοιπόν τώρα;


 
Η υστέρηση στα δημόσια έσοδα κατά 0,4% δημιουργεί σενάρια για τη λήψη πρόσθετων μέτρων. Ποιο πρέπει να είναι το επόμενο βήμα κατά τη γνώμη σας;
 
Δεν μπορούν να αποκαλούνται επιστήμονες οικονομολόγοι άνθρωποι που εκπλήσσονται από την σχετική υστέρηση φορολογικών εσόδων από μια αγορά της οποίας ο τζίρος έχει κατακρημνισθεί στα Τάρταρα και της οποίας η ρευστότητα είναι περίπου ανύπαρκτη. Όταν δεν γίνονται συναλλαγές και δεν υπάρχει διαθέσιμο χρήμα από που περίμεναν να εισπράξουν οι λογής φωστήρες; Μοναδική λύση ήταν πάντα και είναι βέβαια και τώρα οι δραματικές περικοπές δημοσίων δαπανών. Όχι όμως με κόλπα και αλχημείες αλλά με κατάργηση φορέων, κλείσιμο οργανισμών και μείωση προσωπικού. Δεν υπάρχει άλλη λύση. Οσο για την ενδεχόμενη ανεργία, γιατί δεν έχει κανείς σκεφθεί πως μέχρι τώρα έχουμε κάπου 1 εκ. τριακόσιες χιλιάδες ανέργους  στον ιδιωτικό τομέα, και στο δημόσιο κανένα; Είναι παιδιά διαφορετικού Θεού όσοι εργάζονται στην ιδιωτική οικονομία;


 
 
Η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ, θεωρείτε ότι πρέπει να προχωρήσει αποκλειστικά με οικονομικά κριτήρια ή να ληφθούν υπόψη και οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί;
 
Οι ιδιωτικοποιήσεις έχουν παντού και πάντα ένα μοναδικό κριτήριο, το οικονομικό. Και την ενίσχυση του ανταγωνισμού, βέβαια. Γεωπολιτικά δεδομένα εκτιμώνται στην εξωτερική πολιτική και στην διάθεση φυσικών πόρων, Η Ελλάδα δεν παράγει αέριο. Εμπορεύεται εσωτερικά αυτό που εισάγει. Και τις εισαγωγές διαπραγματεύεται διακρατικά η κυβέρνηση. Που βρίσκονται λοιπόν τα γεωπολιτικά ζητήματα στην συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση;


 
Στο επίκεντρο του Μεγάρου Μαξίμου αλλά και της τρόϊκας είναι ο όρος για μείωση των δημοσίων υπαλλήλων κατά 25.000. Ο αρμόδιος υπουργός εκτιμά ότι αρκεί το μέτρο της διαθεσιμότητας ενώ οι κυβερνητικοί εταίροι αποκλείουν το ενδεχόμενο απολύσεων. Τι βλέπετε να γίνεται;
 
Το εξήγησα παραπάνω. Ο αρμόδιος υπουργός εκτιμά λάθος τα πράγματα. Οι δε εταίροι βλέπουν τις εξελίξεις μέσα από κομματικές σκοπιμότητες και ενδεχόμενες  ιδεολογικές αγκυλώσεις. Προτιμούν δηλ φόρους που δημεύουν την ιδιωτική ιδιοκτησία αντί για απολύσεις  στο δημόσιο; Το ζήτημα γίνεται πλέον καθαρά ιδεολογικό, από ένα σημείο και πέρα. Αν στόχος είναι η βίαιη ανακατανομή εισοδημάτων, η κατάλυση τη ουσίας της ελεύθερης οικονομίας κάτω από ένα υπερδιογκωμένο δημόσιο τομέα και δίχως προοπτικές ανάπτυξης, τότε είμαι εγώ εκτός θέματος.



Οι κοινωνικές αναταράξεις (εργαζόμενοι σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, ναυτεργάτες, αγρότες) προκαλούν πονοκέφαλο στην κυβέρνηση. Θεωρείτε ότι θα υπάρχει πρόβλημα συνοχής;
 
Υπάρχει ήδη κι’ αρχίζει να φαίνεται. Όταν καταστέλλεις μια παράνομη απεργία χρησιμοποιώντας μέσα εξ ίσου παράνομα (επίταξη) δημιουργείς κλίμα έκρηξης στην κοινωνία. Τα πράγματα είναι σχετικά απλά. Είναι η απεργία παράνομη; Εφαρμόζεις τον νόμο. Που προβλέπει απολύσεις των πρωταιτίων, αφαίρεση εισοδήματος των μετεχόντων και αγωγές αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη. Ο νόμος προβλέπει κυρώσεις που πραγματικά πονάνε. Γιατί υποχρεώνει κάποιους να βάλουν το πορτοφόλι τους εκεί που είναι το στόμα τους. Αν ο νόμος είναι κακός, άλλαξέ τον. Διαφορετικά, είναι ακατανόητο να μην τον εφαρμόζεις και να παρανομείς μάλιστα – στο όνομα της νομιμότητας !!


 
Πώς κρίνετε το έργο του Υπουργού Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα;
 
Αισθάνομαι απογοητευμένος. Είχα υποδεχθεί την επιλογή του με χαρά. Κι ενώ βλέπω πως έχει την τόλμη να προχωρεί σε δυσάρτεστα μέτρα έχει πέσει κι’ αυτός στην ευκολία της περικοπής μισθών και συντάξεων και των φόρων. Με τον τρόπο του μάλιστα μπορεί να αποβεί και μοιραίος. Γιατί υπονομεύει, μέ μέτρα ουσιαστικής δήμευσης, την ιδιωτική ιδιοκτησία. Πριονίζοντας έτσι τα πόδια πάνω στα οποία στηρίζεται η δημοκρατία. Αν η ιδιοκτησία δεν είναι ασφαλής δεν υπάρχει μέλλον για τον δεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών. Μας οδηγεί έτσι σε μιά σύγκρουση ολοκληρωτικών άκρων. Και εντυπωσιάζομαι πως εγκρίνει την πολιτική του και ο κ. Κ. Μητσοτάκης. Του οποίου τις απόψεις πάντα εκτιμώ και σέβομαι. Τώρα όμως διαφωνώ. Και επισημαίνω τους κινδύνους.. Αν δεν αφυπνισθούν στην κυβέρνηση έγκαιρα σε λίγο θα είναι πλέον πολύ αργά...


 
Η ανάπτυξη είναι το μεγάλο στοίχημα του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Πιστεύετε ότι η κυβέρνηση κινείται αποτελεσματικά προς αυτή την κατεύθυνση;
 

Λυπάμαι αλλά δεν βλέπω κάποια τέτοια προοπτική. Μςε ποιές πολιτικές θα πάμε στην ανάπτυξη; Ο Πρωθυπουργός έχει αποτελέσει μιά ευχάριστη έκπληξη για πολλούς από εμάς. Αλλά τον προδίδει ένα μέρος του  κυβερνητικού του σχήματος. Για ανάπτυξη θέλεις επενδύσεις. Με τέτοια γραφειοκρατία και με συχνές και ακανόνιστες αλλά και απεριόριστες φορολογικές επιδρομές θα επενδύσει ποτέ κανείς στη χώρα μας; Μόνο αεριτζήδς και ανισόρροποι θα έκαναν ένα τέτοιο τόλμημα...
 

 
Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό; Θα υπάρξουν συνεργασίες ή «μετεξελίξεις» κομμάτων σε ευρύτερα σχήματα;
 
Ο κόσμος δεν εμπιστεύεται πλέον την πολιτική. Γι αυτό δεν δίνω μεγάλες προοπτικές σε νέα σχήματα. Δυστυχώς, αν συνεχίσουμε έτσι προβλέπω κοινωνικές αναταράξεις, υπερβολική ενίσχυση των άκρων (ακόμη και οι λογικοί του ΣΥΡΙΖΑ θα υποχρεωθούν να υποκύψουν στις έξαλλες φωνές του χώρου τους) και τελικά μπορεί να εμφανισθεί κάποιας μορφής δεξιά η αριστερή εκτροπή. Με δικαιολογία πάντα η μία να εμποδίσει την άλλη. Με θύμα όμως την μετριοπάθεια, την λογική και, σε τελευταία ανάλυση, την δημοκρατία. Μακάρι να διαψευσθώ, αλλά δεν είμαι αισιόδοξος.



Θα σας ενδιέφερε να είστε υποψήφιος στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές;
 
Ούτε καν περνάει από το μυαλό μου  κάτι τέτοιο. 

Πλήρες Άρθρο »

ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΣΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΣΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

Σε κάθε περίοδο παρακμής η βαθιάς κοινωνικής η οικονομικής κρίσης η τελική φάση των όποιων αναζητήσεων συνδέεται με την διατύπωση κάποιου μελλοντικού οράματος. Οι άνθρωποι, όπως και οι κοινωνίες, δεν μπορούν να επιβιώσουν δίχως ελπίδα. Αυτή αναπτερώνει το ηθικό των απελπισμένων και συσπειρώνει ψυχικά τα δοκιμασμένα κοινωνικά στρώματα. Μετά τις πρώτες αντιδράσεις που προκαλεί το σοκ της καταστροφής, που είναι η άρνηση, η οργή και η κατάθλιψη, ακολουθεί η αποδοχή και ο συμβιβασμός. Για να υπάρξει όμως νέο ξεκίνημα είναι απαραίτητος ο οραματισμός και η ελπίδα. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις αυτού του είδους την συσπείρωση την επιτυγχάνουν κινήματα ξενοφοβικά, βουτηγμένα στην παράλογη βία, με απλοικά συνθήματα κι’ ευκολοχώνευτους συμβολισμούς. Ο φασισμός συνήθως εξιδανικεύει ένα ανύπαρκτο παρελθόν, υπόσχεται εύκολες και απλές λύσεις σε σύνθετα και δυσεπίλυτα προβλήματα, χτίζει πάνω σε ανύπαρκτα θεμέλια ένα οικοδόμημα υπεδιογκωμένης αυτοεκτίμησης και προωθεί μια κρυφή ατζέντα καταπίεσης, διώξεων αντιφρονούντων και υπαγωγής ολόκληρου του κοινωνικού ιστού κάτω από την διεύθυνση ενός χαμηλής ποιότητας κρατικού κέντρου. Ο φασισμός, όπως και ο κομμουνισμός εξ άλλου, αποτελεί την απόλυτη ολοκλήρωση ενός αποκρουστικού κρατισμού.

Υπάρχει όμως αποτελεσματική κι’ ελπιδοφόρα εναλλακτική λύση. Η αναζήτηση της διεξόδου κι’ ενός οράματος ελπίδας στους μηχανισμούς της ανοιχτής κοινωνίας και της οικονομίας της αγοράς. Οι έλληνες είναι από χαρακτήρα αυτόνομες προσωπικότητες ακρωτηριασμένες από μηχανισμούς κεντρικού κρατικού σχεδιασμού που ποτέ δεν μπόρεσε να επιτύχει το οτιδήποτε, αλλά που πάντοτε κατορθώνει να επιβιώνει. Ακόμη και τώρα, που η χώρα καταρρέει οικονομικά αποδεκατισμένη από πολιτικές υπερδιόγκωσης ενός εντελώς αναποτελεσματικού κράτους και στείρωσης της κοινωνίας από το όποιο στοιχείο δυναμισμού και πρωτότυπης αναζήτησης είχε μέσα της, η κοινή γνώμη προσβλέπει σε σχήματα εκτεταμένης δημόσιας παρέμβασης για την σωτηρία της. Ολα τα κόμματα ομιλούν για σωτηρία μέσω του δημόσιου τομέα, κλείνοντας τα μάτια στην τραγική πραγματικότητα μιάς χώρας που χρεοκόπησε, μοναδική σε ολόκληρο τον κόσμο, μέσω του κράτους κι’ όχι των τραπεζών. Και κατηγορούνται πολιτικές ασύδοτα κρατικοπαρεμβατικές, όπως η βαριά φορολογία, η κατάργηση με κρατική παρέμβαση των εργασιακών σχέσεων, οι μειώσεις με νόμο μισθών και συντάξεων, οι επιτάξεις απεργών και τόσα άλλα σαν εκφράζουσες δήθεν λογικές της αγοράς. Και υπόσχονται λίγα από τα ίδια για έξοδο, υποτίθεται, από την κρίση.

Για την οικοδόμηση όμως μιάς σθεναρά ακμάζουσας οικονομίας η εμπειρία, αλλά και η επιστήμη, φωνάζουν πως μοναχά όταν τα κυρίαρχα ύψη της οικονομίας ελέγχονται από τις δυνάμεις της αγοράς, κι όχι του σχεδιασμού, οι προοπτικές που διανοίγονται είναι αισιόδοξες (βλ. σχετ. Daniel Yergin and Joseph Stanislaw, The Commanding Heights: The Battle Between Government and the Market -- Place That Is Remaking the Modern World. Simon & Shuster: New York, 1998). H πολυθρύλητη ανάπτυξη δεν μπορεί να έρθει μέσα από πολιτικές κυβερνητικά προωθούμενες. Γιατί το κράτος δεν διαθέτει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες βάσει των οποίων σχηματίζονται οι διάφορες κοινωνικές ανάγκες και διαμορφώνονται οι τιμές στην αγορά. Ετσι, οι όποιες του πρωτοβουλίες σπάνια είναι επιτυχημένες και συνήθως αποτυγχάνουν να εκπληρώσουν τους στόχους τους. Στο βιβλίο του Mark Pennington (Robust Political Economy: Classical Liberalism and the Future of Public Policy, Edward Elgar Publishing Ltd, 2010) περιγράφονται διεξοδικά τα ζητήματα που προκύπτουν από την έλλειψη ολοκληρωμένης γνώσης των πολιτικών αρχών που σχεδιάζουν οικονομικές πολιτικές. Με βάση αυτή την θεωρητική κατασκευή, ο Pennington προχωρά στην υπεράσπιση των αρχών της αγοράς απέναντι στους λογής επικριτές της. Αναλύει τις αδυναμίες αλλά και τις βασικές ιδιότητες των συστημάτων κοινωνικής προστασίας εξηγώντας τις αναγκαίες μεθοδεύσεις για την επιβίωση και την ενισχυσή τους. Το ίδιο κάνει για τις πολιτικές ανάπτυξης αλλά και για ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας. Κοντολογής, ο Pennington αποδεικνύει πως μόνο μέσα από πολιτικές κλασσικού φιλελευθερισμού είναι δυνατή η οικοδόμηση μας εύρωστης οικονομίας ικανής να αντιμετωπίσει διεθνείς αντιξοότητες αλλά και τις δυσκολίες μιάς εξελισσόμενης κοινωνικής δυναμικής. Απέναντι στους κρατικο-κεντρικούς πολιτικούς προσανατολισμούς η φιλελεύθερη επιλογή, υποστηριζει ο Pennington, είναι η μόνη ασφαλής μέθοδος που μπορεί να οδηγήσει μια κοινωνία, με σιγουριά κι’ αυτοπεποίθηση, στον δρόμο της ευημερίας.

Στο καθαρά τεχνικό του κομμάτι το βιβλίο του Pennington αγκαλιάζει τα οικονομικά της Αυστριακής Σχολής καθώς και τις απόψεις της Δημόσιας Επιλογής των Buchanan και Tulloch για να στηρίξει την λογική της ελεύθερης οικονομίας αλλά και να καταδείξει τις στρεβλώσεις και τις αδικίες των κρατικών παρεμβάσεων στις αγορές.

Eξ’ ίσου σημαντική είναι και η περιεκτική εργασία του νεαρού ιστορικού καθηγητή του Πανεπιστημίου John Hopkins, Angus Burgin (Great Persuasion: Reinventing Free Markets since the Depression, Harvard University Press, 2012). Oπως στην σημερινή συγκυρία οι οπαδοί των ελεύθερων αγορών πασχίζουν να αποδείξουν πως δεν είναι ελέφαντες, πως δηλ δεν είναι οι αδέσμευτες αγορές που προκάλεσαν την σημερινή κρίση αλλά οι απίστευτες κυβερνητικές παρεμβάσεις στις δανειοδοτήσεις για εξασφάλιση κατοικίας αλλά και η ανυποχώρητη εμμονή των πολιτικών να μην αφήνουν τις αγορές να βρούν από μόνες την ισορροπία τους, έτσι και μερικά χρόνια πριν οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι έδιναν μάχες για να αποδείξουν πως ο Κευνσιανισμός ήταν βασικά υπεύθυνος για το τέλμα στο οποίο είχαν βρεθεί οι διεθνείς οικονομίες μετά το τέλος της μεταπολεμικής ευημερίας. Αυτόν ακριβώς τον αγώνα αναλύει ο Burgin με εκτενείς αναφορές όχι μόνο στον Friedrich Hayek και τον Milton Friedman αλλά και στην σημαντική συμβολή της Mont Pelerin Society. Αντί για σκληρούς και ανένδοτους εχθρούς της κοινωνικής προστασίας από ένα εξαφανισμένο κράτος, ο Burgin περιγράφει την ουσία των παρεμβάσεων των θεωρητικών της ελευθερίας που είχαν αναπτύξει μια φιλοσοφία πραγματικής κοινωνικής ευαισθησίας με υπόστρωμα τις γνήσιες ανησυχίες τους για την τύχη του καπιταλισμού. Αποδεχόμενοι περιορισμούς στην κυριαρχία των αγορών, αυτή εξ άλλου ήταν και η ουσία της προσθήκης του «νέο» στον κλασσικό φιλελευθερισμό, επέμεναν πως αυτοί θα έπρεπε να είχαν σαν επιδίωξη την κοινωνική προστασία και την παντοδυναμία του ανταγωνισμού.

Μετά την δεκαετία του ’70 και την κυριαρχία του Friedman και της Σχολής του Σικάγο αναπτύχθηκε μιά περισσότερο σθεναρή υπεράσπιση της αδέσμευτης αγοράς δίχως όμως να παραγνωρίζονται τα επιτεύγματα για την εξασφάλιση κοινωνικής ισορροπίας και αρμονίας. Δεν είναι τυχαίο εξ άλλου πως οι πολιτικές του Ρόλαντ Ρήγκαν στις ΗΠΑ και της Μάργκαρετ Θάτσερ στην Βρετανία δοκιμάσθηκαν επανειλημμένα με επιτυχία στις κάλπες εξασφαλίζοντας συντριπτικά ποσοστά υποστήριξης Θα ήταν μάλλον παράλογο να υποστηρίζει κανείς πως λαοί που υπέφεραν θα έδιναν τέτοια επιβεβαίωση στις πολιτικές αυτές. Η συναρπαστική δουλειά του Burgin εξηγεί με απόλυτη ακρίβεια τις ρίζες προέλευσης της σύγχρονης παγκόσμιας περίπου αποδοχής (με την εξαίρεση πάντα της Ελλάδας) των πολιτικών της ελεύθερης αγοράς, αλλά και το ηθικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο έχει χτισθεί.

Προκύπτει αβίαστα από την σχετική ανάλυση πως και στην σημερινή πλέον συγκυρία είναι ακριβώς αυτές οι αρχές που εμπεριέχουν την δυναμική για να βγάλουν χώρες, που βρίσκονται σε αναταραχή, από τα αδιέξοδα. Η διαφορά είναι πως οι κυβερνήσεις οφείλουν να αναγνωρίσουν την ανωτερότητα της ελεύθερης επιλογής και να δώσουν στις κοινωνίες την δυνατότητα της δημιουργίας - έξω από φορολογικές αφαιμάξεις και εξωπραγματικές αντιλήψεις περί ανακατανομής εισοδημάτων και άνωθεν επιβαλλόμενης ισότητας.


Η εύρωστη οικονομία είναι το ζητούμενο. Με πολιτικές κρατικού αυταρχισμού και δήμευσης της ατομικής περιουσίας η επίτευξή της είναι ανέφικτη. Μπροστά στην απελπισία και την καταστροφή που μας περιμένει στο τέλος του δρόμου του κρατισμού, υπάρχει ακόμη χρόνος για την μεγάλη στροφή.

Πλήρες Άρθρο »

ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΣΩ ΠΟΡΤΑ

ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΣΩ ΠΟΡΤΑ

 

Βουλευτές της …φιλελεύθερης ΝΔ αντέδρασαν, επιτέλους,  στις ιδέες του Υπουργού Οικονομικών  για την φορολόγηση ακινήτων. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως τελικά αυτές οι …προτάσεις δεν θα γίνουν και νόμος του κράτους. Διότι τον κ. Στουρνάρα στηρίζει ο Πρωθυπουργός. Που, αν θυμάμαι καλά, έγινε αρχηγός της ΝΔ με την υπόσχεση επιστροφής στις ιδεολογικές ρίζες της παράταξης.  Προφανώς, όπως τελικά φαίνεται, εννοούσε τις παρακαταθήκες ενός διαχρονικού πατερναλιστικού κρατισμού που φαίνεται να αποτελεί την βάση των ιδεολογικών αρχών του κόμματος που ίδρυσε ο Κων. Καραμανλής. Εξ άλλου, η ιδιόμορφη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας με την προσοδοθηρία, το εκτεταμένο πελατειακό κράτος, τον πανίσχυρο δημόσιο τομέα, την εξαρτημένη επιχειρηματική δράση αλλά και την απροστάτευτη ατομική ιδιοκτησία από τις βλέψεις της κρατικής γραφειοκρατίας υπήρξαν εμπνεύσεις των δημιουργών της μεταπολεμικής Ελλάδας που καταγράφηκαν σαν δήθεν συντηρητικοί.  Ξ. Ζολώτας, Κ. Τσάτσος, Α. Αγγελόπουλος και Π. Παπαληγούρας, σύμφωνα με μια αξιόλογη πρόσφατη μελέτη των καθηγητών Γ. Μπήτρου και Αναστ. Καραγιάννη (1), έχτισαν την νεώτερη Ελλάδα του κρατισμού, της αποδεκατισμένης ιδιωτικής πρωτοβουλίας κι’ ενός πανίσχυρου και υπερδιογκωμένου δημόσιου τομέα – πατερούλη.

Σήμερα λοιπόν διαπιστώνουμε μια πραγματική επιστροφή στις ρίζες. Με την παραδοξότητα να επιβάλουν φόρους σε επίπεδο περίπου δήμευσης της ατομικής περιουσίας οι …συντηρητικο-φιλελεύθεροι και να καταγγέλλουν αποτροπιαστικά το γεγονός Αριστεροί και Κομμουνιστές!!  Πως όμως ακριβώς φθάσαμε ως εδώ; Ο κ. Στουρνάρας δεν έκρυψε ποτέ τις πεποιθήσεις του για ένα περισσότερο σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο οικοδόμησης της ελληνικής κοινωνίας. Το ζήτημα είναι αν οι οπαδοί της ΝΔ ψήφισαν υπέρ μιάς παρόμοιας επιλογής. Η αιτιολογική βάση της σχετικής πολιτικής βασίζεται βέβαια – όπως όλα τελευταία – σε υποτιθέμενες πιέσεις των δανειστών. Δεν μας είπε κανείς όμως από την κυβέρνηση αν το Μνημόνιο απαγορεύει συρρίκνωση του δημόσιου τομέα  και εξοικονόμηση πόρων από την σχετική μείωση δαπανών. Ούτε πως επιμένει σε φορολογικές αφαιμάξεις της κοινωνίας και διάλυση του κορμού της ιδιωτικής οικονομίας. Οι δανειστές ακούμε πως επιμένουν σε πάταξη της φοροδιαφυγής. Όχι όμως και στην εξόντωση όσων δεν μπορούν να κρύψουν εισοδήματα. Σε τελική ανάλυση, γιατί δεν έγινε ο παραμικρός έλεγχος στις λίστες (Λαγκάρντ και Τραπέζης της Ελλάδος) για τις καταθέσεις στο εξωτερικό; Ολο το πρόβλημα επικεντρώνεται στο ποιος έβγαλε τρία ονόματα από το CD; Κι ούτε κουβέντα για την τύχη των καταθέσεων; Η βίαιη ανατροπή του κοινωνικού καθεστώτος που επιχειρείται, με τις ψήφους μάλιστα ενός μάλλον συντηρητικού η μετριοπαθούς Κοινοβουλίου, δεν πρέπει να έχει προηγούμενο.

Το περισσότερο αποκρουστικό επιχείρημα που ακούσθηκε είναι πως μόνο μέσω επιβάρυνσης των ιδιωτικών ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων μπορούν να εισπραχθούν φόροι στην Ελλάδα. Το ερώτημα είναι αν η επιλογή αυτή συμβαδίζει με τις αντιλήψεις της ΕΕ για την οικοδόμηση μιάς φιλελεύθερης δημοκρατίας με στήριγμα τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας. Σε τελευταία ανάλυση, στην Ελλάδα χρεοκόπησε τα Δημόσιο. Γιατί λοιπόν τελικά αυτό προστατεύεται, σε βάρος της «αθώας» ιδιωτικής οικονομίας; Αν είναι η Ευρώπη συνεργός σε μια τέτοια στρατηγική, γιατί να συνεχίσουμε να παραμένουμε στην Ευρώπη;  Που δεν φαίνεται να επιμένει σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ενώ πιέζει, όπως ακούμε, για ρυθμίσεις που εξοντώνουν την ατομική περιουσία και την αγορά.

Όπως εξελίσσονται τα πράγματα θα υπάρξει γενικευμένη κοινωνική έκρηξη. Η Αριστερά θα ξεσηκωθεί γιατί δεν της αρέσει το αστικό καθεστώς. Αλλά και οι μετριοπαθείς πολίτες του Κέντρου και οι συνετοί της Δεξιάς θα εκραγούν διότι διακυβεύονται πλέον όλα για όσα αγωνίσθηκαν σε όλη τους την ζωή. Οταν ουσιαστικά δημεύεται η ατομική περιουσία, τι συνδέει πλέον τον πολίτη με την έννομη τάξη; Η Δημοκρατία είναι ταυτόσημη με την ατομική ιδιοκτησία. Οταν αυτή περιφρονείται, τότε και η Δημοκρατία χάνει το πιο ουσιαστικό της στήριγμα. Αν πρόκειται ο Σοσιαλισμός να εισβάλει στην χώρα από την πίσω πόρτα, θα είναι πολύ αφελείς οι πολίτες που αδρανείς θα παρακολουθούν τον ουσιαστικό τους ακρωτηριασμό.
Το τέλος της Δημοκρατίας θα το γράψουν δυστυχώς οι πιο θερμοί της, θεωρητικά, υποστηρικτές.   

(1) «Οι Σοσιαλιστικές Καταβολές του x-Φιλελευθερισμού στην Ελλάδα», 13ο Συνέδριο Ιστορικών Οικονομικής Σκέψης,  3-4 Ιουνίου, 2011

Πλήρες Άρθρο »