Κάποιοι Επιτυγχάνουν ενώ Εμείς Βουλιάζουμε

Κάποιοι Επιτυγχάνουν ενώ Εμείς Βουλιάζουμε

 

Είναι εντυπωσιακή η συμπεριφορά κυβερνήσεων που προίστανται πολιτικών συστημάτων μαθημένων στην ακινησία των οικονομιών της προσταγής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα θα μπορούσε να είναι το Ουζμπεκιστάν. Η πολυπληθέστερη χώρα της Κεντρικής Ασίας και το σημαντικότερο από πολιτικής άποψης πολιτικό σύστημα της περιοχής είχε υποστεί τεράστιες καταστροφές στη διάρκεια του σοβιετικού της παρελθόντος. Η γεωργική της παραγωγή είχε περίπου εξουθενωθεί με την μονοκαλλιέργεια βαμβακιού ενώ τα ποτάμια και οι λίμνες της είχαν δηλητηριασθεί από τις χημικές ουσίες που πλημμύριζαν τις καλλιεργήσιμες πεδιάδες και κοιλάδες της χώρας. Δεν είναι τυχαίο πως η Θάλασσα της Αράλης, η πλέον γιγαντιαία- μετά βέβαια την Κασπία - λίμνη της περιοχής έχει κατά το ήμισυ τουλάχιστον μετατραπεί σε νεκρή έρημο από την ακατάπαυστη χρήση των νερών των γύρω ποταμών κι έχει μολυνθεί από τα χημικά που αυτοί μετέφεραν κι από την ραδιενέργεια των πυρηνικών δοκιμών που πραγματοποιούσε εκεί η Μόσχα της κομμουνιστικής εποχής.

Μετά από 21 χρόνια ανεξαρτησίας από τον εναγκαλισμό της αυτοκρατορικής αρχικά και σοβιετικής αργότερα Ρωσίας, με ρημαγμένη γεωργία και με μια οικονομία πνιγμένη στην ακινησία του κεντρικού οικονομικού σχεδιασμού το Ουζμπεκιστάν βρίσκεται σήμερα στην κορυφή των ταχύτερα αναπτυσσόμενων χωρών της γής. Αντίκρισε τα πρώτα χρόνια της πολιτικής του ανεξαρτησίας μεγάλες δυσκολίες που αντιμετώπισε με άγχος αλλά και αποφασιστικότητα. Επέμεινε όμως σε πολιτικές θεσμών δημοκρατικής διακυβέρνησης και απελευθέρωσης των αγορών. Η Τασκένδη, από μια σκυθρωπή πόλη κλασσικών σοβιετικών οικοδομών κι ελάχιστων καταναλωτικών αγαθών μεταμορφώθηκε σε μια πρωτεύουσα λαμπερή, με εντυπωσιακά μεταμοντέρνα κτίρια και σφύζουσες αγορές. Το στοίχημα της μεταμόρφωσης από οικονομία της προσταγής σε δυναμική και ακμάζουσα οικονομία της αγοράς δείχνει να κερδίζεται.

Για τους περισσότερους η οικονομική κρίση είναι απειλή. Υπάρχουν όμως και άλλοι που την βλέπουν σαν ευκαιρία. Οσοι αντιλαμβάνονται το βάρος του δημόσιου τομέα σαν τροχοπέδη για την πορεία και το μέλλον μας χώρας αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες απελευθέρωσης των οικονομιών τους από τα δεσμά αναποτελεσματικών γραφειοκρατιών και τα δημοσιονομικό βάρος του πανάκριβου κράτους. Σε αντίθεση με άλλους, όπως η Ελλάδα, που η διάσωση του δημόσιου τομέα και των συντεχνιών που τον αποικούν αποτελεί αυτοσκοπό σε βάρος των αγορών, της ιδιωτικής οικονομίας που συντηρεί αυτό που λέγεται κράτος και της κοινωνίας.

Ο δρόμος, και για το Ουζμπεκιστάν ακόμη, είναι βέβαια ακόμη ανηφορικός. Κι ο προκλήσεις μεγάλες. Οι δημοκρατικοί θεσμοί χρειάζονται εμπέδωση και κοπιώδη ακόμη επεξεργασία. Η δε οικονομία αν και βρίσκεται στον σωστό δρόμο η απόλυτη απογείωσή της προυποθέτει κάποιες σταδιακές αλλά ουσιαστικές ακόμη μεταρρυθμίσεις.

Σαν αποτέλεσμα δίχως άλλο των πετυχημένων επιλογών της κυβέρνησης στο τομέα της φιλελευθεροποίησης των αγορών και του περιορισμού της ανάμιξης του δημόσιου τομέα στις επιχειρηματικές δραστηριότητες η οικονομία της χώρας αυτής δείχνει μια ασυνήθιστη για την εποχή υγεία. Οι τράπεζες ισχυροποιούνται εξασφαλίζοντας αναβαθμίσεις από τους αρμόδιους διεθνείς οίκους ενώ το Ουζμπεκιστάν σαν προορισμός διεθνών επενδύσεων παρουσιάζεται σαν όλο και περισσότερο ελκυστικός. Το ψαλίδισμα του δημόσιου τομέα μειώνει το κόστος του κράτους καθιστώντας τον εξωτερικό δανεισμό ευκολότερο και βαθιαία λιγότερο απαραίτητο. Η οικονομία στέκεται όλο και περισσότερο στα δικά της πόδια με βασικό μοχλό ανάπτυξης την ιδιωτική επιχειρηματική δράση- μαζί με την εκμετάλλευση των σημαντικών, αλλά όχι απέραντων, φυσικών της πόρων.

Υπάρχει και για την χώρα μας ενδιαφέρον δίδαγμα από τις εξελίξεις αυτές. Ο εξωτερικός δανεισμός δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται για τις τρέχουσες καταναλωτικες ανάγκες του δημοσίου. Γιατί τα δάνεια πρέπει κάποτε να αποπληρωθούν. Κι αν δεν είναι λοιπόν παραγωγικά, είναι καταστροφικα. Οι πόροι της χώρας επίσης δεν μπορούν να διατίθενται σχεδόν ολοκληρωτικά για τις υποχρεώσεις του κράτους. Η ενίσχυση, μαζί με την απελευθέρωση, του ιδιωτικού τομέα είναι απαραίτητη. Γιατί αυτός παράγει πλούτο που είναι απαραίτητος.