Το βολικό ανάθεμα στον νεοφιλελευθερισμό

Το βολικό ανάθεμα στον νεοφιλελευθερισμό

 

Του Ηλία Καραβόλια, 16/10

Ακόμα και η απονομή του βραβείου Νόμπελ έδωσε αφορμή σε πολλούς πολέμιους του νεοφιλελευθερισμού να ξεσπαθώσουν! Τρεις αμερικανοί επιστήμονες έλαβαν το Νόμπελ Οικονομίας 2013 για τις εργασίες τους 'και την εμπειρική τους ανάλυση στις τιμές των επενδυτικών ενεργητικών'.Το βραβείο και τα 1,25 εκατ. δολάρια δόθηκαν στους Eugene Fama, Lars Peter Hansen και Robert Shiller. Η σουηδική επιτροπή απονομής, δήλωσε ότι οι ξεχωριστές εργασίες των τριών επιστημόνων «δημιούργησαν τις βάσεις για τις σημερινή αντίληψη των τιμών ενεργητικών.» Ο Eugene Fama και ο Lars Peter Hansen διδάσκουν στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο(κοιτίδα του νεοφιλελευθερισμού)ενώ ο Robert Shiller προέρχεται από το Πανεπιστήμιο του Υale. Βραβεύτηκαν γιατί από το έργο τους προκύπτει το συμπέρασμα ότι είναι πρακτικώς αδύνατον να γίνει πρόβλεψη για τις τιμές των μετοχών και των ομολόγων βραχυπρόθεσμα, αλλά είναι δυνατόν να γίνει πρόβλεψη για την ευρεία πορεία των τιμών σε μακροπρόθεσμη περίοδο, όπως τριών με πέντε ετών.

Ο Fama είναι ο πατέρας της θεωρίας των αποτελεσματικών αγορών, μια θεωρία για την οποία η σημερινή πραγματικότητα όντως δείχνει ότι δεν στέκει και τόσο....καλά .Η ψευδαίσθηση ότι οι αγορές πάντα και παντού δίνουν τις «σωστές» τιμές, όταν λειτουργούν ελεύθερες, μας απέκλειε το ενδεχόμενο οι αγορές να δημιουργήσουν φούσκες των οποίων το σκάσιμο να προκαλέσει μια σοβαρή κρίση. Ο Hansen,επίσης παιδί του Chicago School, είναι πιστός οπαδός και συνεχιστής αυτών των απόψεων .Αλλά σήμερα δεν βραβεύτηκαν για αυτές τους τις θεωρίες!

Ο τρίτος νομπελίστας, ο Shiller ,καταφέρε να αποδείξει, με στατιστικά και θεωρητικά εργαλεία, πόσο επικίνδυνη είναι η θεωρία του… Fama. Ο Shiller είναι αυτό που λέμε behavioral economist και έγινε γνωστός φέρνοντας στο φως τη συχνότητα με την οποία η θεωρία του Fama ανατρέπεται από την πραγματικότητα. Τα βιβλία του έχουν έντονη δόση κευνσιανής λογικής: Animal Spirits, Irrational Exuberance.
Αλλά δεν βραβεύτηκε ο άνθρωπος ούτε γι αυτό, ούτε για την πολεμική του στην θεωρία της σχολής του Σικάγο!

Συνεπώς, η Σουηδική Ακαδημία δεν επιβράβευσε τον
....νεοφιλελευθερισμό(!) που σίγουρα αυτός δεν εξαντλείται στις μελέτες των Fama, Hansen. Το Νόμπελ του 2013, κατα την ταπεινή μου γνώμη ,έτσι όπως ερμηνεύω εγώ την αιτιολόγηση της απονομής τους, δόθηκε στην εν λόγω τριάδα επιστημόνων ακριβώς γιατί επισήμαναν με τις μελέτες τους τις πολλές διαφορές που προκύπτουν μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προβλέψεων στις τιμές αξιών και περιουσιακών στοιχείων.Δηλαδή τις γενεσιουργίες αιτίες της αναποτελεσματικότητας στην ισορροπία των προβλέψεων με τιςτιμές! Αδυνατώ να καταλάβω, παρ ότι είμαι αντίθετος σε μεγάλο μέρος των νεοφιλελεύθερων απόψεων για τις αγορές,που εμπλέκεται ο νεοφιλελευθερισμός σε όλα τα παραπάνω! Εργαλεία όπως η αντιστάθμιση κινδύνου, τα παράγωγα, τα ασφάλιστρα κινδύνου και οι πάσης φύσεως εργαλειακές εξισώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, δεν είναι προιόντα του....νεοφιλελευθερισμού! Είναι προιόντα του μανιακού χρηματοπιστωτισμού.Είναι εργαλεία στα χέρια ανορθολογικών παικτών στις αγορές. Εγώ ,που διαφωνώ με τους κοινωνικούς αυτοματισμούς, τον δαρβινισμό και όλη αυτή την ισχύ της εξελικτικής προσαρμογής του ατόμου που πρεσβεύει ο νεοφιλελευθερισμός στον πυρήνα του, ομολογώ ότι δεν έχω δεί στα 38 μου χρόνια να λειτουργεί στις αγορές ,η βασική παράμετρος του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού: η τέλεια κινητικότητα κεφαλαίων στις αγορές και η παντελής έλλειψη κρατικής παρέμβασης( με τις οποίες παραμέτρους είμαι κάθετα αντίθετος, αλλά ποτέ δεν τις είδα να λειτουργούν 100%!)

Όπως πολλοί ονομάζουν με ευκολία την φορομπηχτική πολιτική και τις οριζόντιες περικοπές ως.... νεοφιλελεύθερα μέτρα, κάτι που δεν ισχύει καθόλου, έτσι δαιμονοποιούν τις αγορές, συγχέοντας την ρύθμιση με την απορρύθμιση και την ασύδοτη κρατική ή ιδιωτική δράση εντός των αγορών! Καιρός να ξαναορίσουμε και να ξαναβρούμε τα βασικά, ώστε να μην κρυβόμαστε πίσω απο εύκολες κατάρες και δοξασίες.Να κατανοήσουμε ότι τα δεινά που έσπειρε η απορρύθμιση στις αγορές με βάση το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα, είναι η αφορμή και όχι η αιτία του κακού στις οικονομίες σήμερα.

Και επειδή δεν είμαι ...νεοφιλελεύθερος, αλλά κευνσιανός(σημ: όπως και ο κος Στουρνάρας, που το δήλωσε αλλά αναρωτιέμαι αν το πιστεύει...) θα θυμίσω τα λόγια του J.M.Κeynes: '...οι ιδέες,και οχι οι δράσεις είναι επικίνδυνες...' Εκείνες τις ιδέες που δεν έχουν ταυτότητα και προσανατολισμό(βλ Τρόικα πχ) πρέπει να φοβόμαστε, απ όπου και αν προέρχονται.Διότι πίσω απο την κρίση υπάρχει μια βαθύτερη αιτία απο τις ατέλειες των αγορών.Πυροκροτητής της κρίσης διεθνώς ήταν άλλος: η υπερδιόγκωση του χρηματοπιστωτικού έναντι του εμπορικού και παραγωγικού κεφαλαίου. Ε,γι αυτό δεν νομίζω ότι φταίει ο νεοφιλελευθερισμός! Άλλωστε ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία δεν είχαμε τόσο ισχυρό κρατικό καπιταλισμό! Ποτέ οι κυβερνήσεις δεν είχαν στα χέρια τους ,τόσο λόγω χρεών(ΕΕ /ΗΠΑ) όσο και λόγω ρευστότητας (ΒRICs) ,τέτοια μεγάλη ισχύ. Και σίγουρα αυτό δεν είναι κευνσιανισμός(που πολλοί επίσης μπερδεύουν με τον...κρατικισμό!)

Μήπως αυτό το φαινόμενο -της υπερμετρης ισχύος στα χέρια πολιτικών που μπορεί να ελέγχουν και να ελέγχονται απο οικονομικές ελίτ- θα έπρεπε να μας φοβίζει περισσότερο απο τις όποιες αναποτελεσματικότητες της νεοκλασσικής και της μαρξιστικής οικονομικής θεωρίας ;