Έχουμε χάσει την μπάλα;

Έχουμε χάσει την μπάλα;

 

Toυ Κώστα Μ. Ντίνα PhD

Ειδικού παιδαγωγού

ntinask@tellas.gr



Στόχος κάθε κρατικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι η νέα γενιά να έχει κατακτήσει το ελάχιστο των ικανοτήτων που χρειάζονται για να λειτουργήσει η κοινωνία και η οικονομία (πχ. υπεύθυνη χρήση του χρήματος, σεβασμός των δικαιωμάτων των άλλων, απασχόληση, δημιουργική χρήση ελευθέρου χρόνου).


Το υπενθυμίζω γιατί κάπου στην Ελλάδα έχουμε χάσει τη μπάλα αφού δίνουμε προτεραιότητα στην ανάπτυξη των ακαδημαϊκών ικανοτήτων παραμελώντας κατά την ταπεινή μου γνώμη τις άλλες (π.χ. κοινωνικές, αναδημιουργικές, επικοινωνιακές). Μέσα από αυτή τη θέση μπορεί να κατανοήσει κανείς πως εκείνος ο άριστος μαθητής (στον οποίο συγχωρούνταν όλα) κατέληξε ένα βουλιμικό ανθρωπάκι που εμπορεύεται τις ελπίδες και τις προσδοκίες των γονέων (ψευδοπροφήτες και σαλτιμπάγκοι της ειδικής αγωγής).


Αν απώτερος στόχος της εκπαίδευσης είναι η προετοιμασία για την εργασία (μονόδρομος προς τον αυτοπροσδιορισμό και την ανεξαρτησία του ατόμου) θα πρέπει να δούμε τι κάνει η πολιτεία μας σε αυτόν τον τομέα.


Εμείς

Θα φανεί λίγο περίεργο αλλά σε σχέση με άλλα εκπαιδευτικά συστήματα αναλώνουμε αρκετά χρήματα. Χονδρικά μια θέση μαθητή στο σύστημα ειδικής αγωγής κοστίζει το λιγότερο 30000 ευρώ τον χρόνο χωρίς να συνυπολογίσουμε τις δαπάνες των ασφαλιστικών ταμείων και τα επιδόματα γονέων. Μπορούμε να πούμε ότι στη διάρκεια της σχολικής ζωής ενός ατόμου με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΑμΕΕΑ) περιστρέφεται γύρω του ένας χορός χρημάτων στα οποία ο ίδιος μικρή πρόσβαση έχει αναφορικά με την ποιότητα ζωής του.



Οι κουτόφραγκοι

Συχνά στα πεντάστερα ξενοδοχεία μας θα δει κανείς μικρές ομάδες ΑμΕΕΑ από άλλες ευρωπαϊκές χώρες να κάνουν τις διακοπές τους. Ας μην σπεύσει κάποιος να πει ότι είναι γιατί προέρχονται από πλούσιες χώρες. Δεν είναι αποτέλεσμα παροχών αλλά σωστής χρήσης των πόρων.



Το 2009 στο Dover είχα την ευκαιρία να δω εκ του σύνεγγυς κάποιες αλλαγές που επιτελούντο στη γηραιά Αλβιόνα. Ακολουθώντας την τακτική του γόρδιου δεσμού, αντί να αναλώνονται στη γραφειοκρατία και τη σύγκρουση υπηρεσιών, οι φίλοι μας οι Άγγλοι δημιούργησαν μια νέα θέση εργασίας (broker). Ο υπεύθυνος αναλαμβάνει να αντλήσει όλα τα κονδύλια που δικαιούται το άτομο και σε συνεργασία μαζί του να κάνει τον προγραμματισμό διαβίωσης και ποιότητας ζωής τόσο σε ετήσια όσο και μηνιαία βάση.



Έτσι καλύπτονται τα όποια έξοδα χρειάζονται για να έχει πρόσβαση το άτομο σε μια ουσιαστική ποιότητα ζωής. Κατά μέσο όρο χρειάζονται 25000 λίρες τον χρόνο για όλα τα έξοδα άλλα το σημαντικότερο είναι ότι το άτομο τα βλέπει αυτά τα λεφτά όπως στο παράδειγμα με τα ξενοδοχεία.



Στις Η.Π.Α. τα τελευταία χρόνια προωθούνται θέσεις απασχόλησης όπως ο προπονητής εργασίας στηρίζοντας τα ΑμΕΕΑ στους χώρους παραγωγής και στην κατεύθυνση της κατάκτησης ανεξάρτητης καθημερινής διαβίωσης. Πανηγύριζαν πριν λίγα χρόνια οι φίλοι μου οι Αμερικάνοι όταν η διαχείριση Bush είχε δώσει περί τα 2 δις δολάρια αν ενθυμούμαι καλώς στην κατεύθυνση της ανάπτυξης της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Στην ουσία οικονομία του δημοσίου χρήματος έκανε προωθώντας παράλληλα την ενσωμάτωση των ΑμΕΕΑ στον κοινωνικό ιστό.



Στις ΗΠΑ αν έχεις παιδί με αυτισμό τα έξοδα καλύπτονται μόνο αν εργάζεσαι στο υπουργείο αμύνης ή στην Microsoft. Αν λοιπόν οι γονείς επιθυμούν για παράδειγμα υπηρεσίες εφαρμοσμένης ανάλυσης συμπεριφοράς, που είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, χρειάζονται 45000 $ τον χρόνο. Αδυνατώντας να καλύψουν αυτό το ποσό συχνά καταφεύγουν σε αμφίβολης ποιότητας μεθόδους.



Πριν λίγα χρόνια η Πολιτεία του Texas, αποφάσισε να εκπαιδεύσει το προσωπικό, στην ουσία να αγοράσει αυτές τις υπηρεσίες, υπολογίζοντας ότι σε μια δεκαετία θα είχε εξοικονόμηση πόρων 2.5 δις δολάρια λόγω της αποτελεσματικότητας της μεθόδου. Παράλληλα οι συνάδελφοι στις ΗΠΑ έχουν αναπτύξει ένα διακριτό κλάδο της ανάλυσης συμπεριφοράς την υποστήριξη θετικής συμπεριφοράς που στόχο έχει να διασπείρει τη γνώση σε κάθε άτομο που παίζει ενεργό ρόλο στην ποιότητα ζωής του ΑμΕΕΑ. Έτσι οι γονείς εκπαιδεύονται και εκπαιδεύουν συγγενείς, φίλους και άλλους γονείς.



Στη βάση των προαναφερθέντων διερωτάται κανείς αν οι πολιτικές αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων είναι πιο ηθικές από τις πολιτικές τύπου Άη Βασίλη. Η παρούσα συγκυρία των ισχνών αγελάδων είναι και μια ευκαιρία για αποδοτική χρήση του δημοσίου χρήματος.



Πρόταση

Σε μια κατ’ ιδίαν συζήτηση ο αείμνηστος Jim Mansell, που συμβούλευε για χρόνια τις αγγλικές κυβερνήσεις, μου ανέφερε ότι σημαντικό εμπόδιο στην αλλαγή αποτελεί η σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στα υπουργεία υγείας και παιδείας. Αλήθεια τι εμποδίζει την συγχώνευση αυτών των υπηρεσιών στην χώρα μας, σε ένα ενιαίο σύστημα ειδικής αγωγής δηλαδή σε μια κοινή δεξαμενή ικανοτήτων με ένα κοινό πλαίσιο δράσης με άξονα την υποστήριξη των ΑμΕΕΑ και την παροχή εκπαίδευσης που θα στοχεύει στην κατάκτηση μιας όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητης διαβίωσης;





Αισιοδοξία

Προσωπικά αντλώ αισιοδοξία από την νεαρή συνάδελφο πρώην φοιτήτριά μου ή από την πρωτοετή στη λογοθεραπεία που έρχονται Σαββατιάτικα να με ακούσουν στα σεμινάριά μου και στην απορία μου απαντούν μα θέλουμε να μάθουμε κύριε να είμαστε καλύτερες στη δουλειά μας. Αλλά και από τους συναδέλφους είτε του δημόσιου είτε του ιδιωτικού τομέα που παραμένουν επί των επάλξεων παρά τις περικοπές.



Είναι η Ελλάδα που έρχεται. Η Ελλάδα των επαρκών που θέλουν να προσφέρουν υπηρεσίες ποιότητας. Η Ελλάδα των εξειδικευμένων που κινούνται σιωπηλά αλλά αποτελεσματικά έξω από τη λογική του βολέματος και έχοντας γυρίσει στην πλάτη στη μετριοκρατία και την ημετεροκρατία. Η Ελλάδα που ιδρώνει τη φανέλα και επιτέλους πρέπει να της προσφέρουμε το κατάλληλο πλαίσιο για να αναδείξει τις δυνατότητές της.



Δεν έχουμε δικαίωμα να την απογοητεύσουμε.



Ας προσπαθήσουμε να την εμπνεύσουμε.



Είναι η ελπίδα μας για την αλλαγή.