ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ‘ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ’

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ‘ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ’

 

«Η απασχόληση και οι εργαζόμενοι, τα μεγαλύτερα θύματα της οικονομικής κρίσης»

1. Η αύξηση των ποσοστών ανεργίας ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Πλήθος οικονομικών αναλυτών χαρακτηρίζουν το φαινόμενο αυτό ως άμεση συνέπεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Συμφωνείτε με αυτήν την άποψη;

Δεν χωράει αμφιβολία πως η ανεργία αποτελεί συνεπακόλουθο της κρίσης. Από χώρα σε χώρα βέβαια διαφέρουν τα επί μέρους αίτια αλλά και η ένταση του προβλήματος. Περισσότερο έχουν πληγεί οι χώρες που οι οικονομίες τους έχουν αυστηρό εξαγωγικό προσανατολισμό. Η κάμψη των διεθνών καταναλωτικών αγορών έχει προκαλέσει κρίση στην παραγωγή, εφ όσον όλο και λιγότερα προιόντα βρίσκουν ζήτηση σε διεθνές επίπεδο. Αυτονόητα οι επιχειρηματικές μονάδες μειώνουν τον αριθμό των προιόντων που παράγουν και τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούν. Αρα, ελάχιστοι βρίσκουν καινούργιες ευκαιρίες απασχόλησης ενώ πολλοί χάνουν και τις δουλειές που είχαν. Η ανεργία λοιπόν έτσι διογκώνεται. Που αν συνοδευτεί και με αύξηση των επιτοκίων θα μας οδηγήσει σε ένα καινούργιο «κράχ». Η Κίνα όμως και η Ινδία δείχνουν να αντιστέκονται στην κατρακύλα, αρχίζουν να αυξάνουν τις εισαγωγές πρώτων υλών η ημι-επεξεργασμένων βασικών τεχνολογικών προιόντων κι έτσι κρατούν κάπως τις αγορές ζωντανές. Από εκεί θα έλθει και η όποια ανάκαμψη.

2. Επόμενη και αλληλένδετη διαπίστωση είναι ότι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης καταστρατηγείται η έννοια της σταθερής και μόνιμης απασχόλησης και ενισχύεται – διευρύνεται η έννοια της ευελιξίας, εις βάρος όμως των κεκτημένων των εργαζομένων. Ποιο είναι το σχόλιό σας για αυτήν τη θέση;

Αυτό δεν είναι απλά προιόν της οικονομικής κρίσης. Ηταν ένα χαρακτηριστικό της οικονομίας και στα τελευταία χρόνια πριν από την κατάρρευση αμερικανικών στεγαστικών τραπεζών. Η λεγόμενη νέα οικονομία από τα πράγματα καταργούσε την σταθερή απασχόληση μιά και επέβαλε δραστικές αλλαγές στην παραγωγική διαδικασία. Κι όπως γράφεται τελευταία από κορυφαίους οικονομολόγους (Greg Easterbrook, Sonic Boom: Globalization at Mach Speed, New York 2009), η ιστορία διδάσκει πως όταν οι κυρίαρχες τάσεις μιάς εποχής αναχαιτίζονται απότομα, τότε παρόμοιες τάσεις επανέρχονται με την ανατροπή των δυσκολιών που επέφεραν τα νέα δεδομένα. Το κυρίαρχο κλίμα στις διεθνείς αγορές πριν από την κρίση ήταν ένας εντυπωσιακός επεκτατισμός σε παγκόσμια κλίμακα. Και παράλληλα ένα κλίμα αβεβαιότητας κι’ ανασφάλειας που προκαλούσαν οι μεγάλες αυτές αλλαγές. Οι δυναμικές οικονομίες του τρίτου κόσμου θα είναι οι σημαιοφόροι της εξόδου από την κρίση. Νέα προιόντα, καινοτομίες και εντυπωσιακά φθηνότερα αγαθά θα αποτελούν τα συστατικά στοιχεία της νέας πορείας – του «boom» σύμφωνα με τον τίτλο του βιβλίου του συγγραφέα.
Συνάμα όμως το περιβάλλον αβεβαιότητας κι αστάθειας – κυρίως στον τομέα της απασχόλησης - που ενισχύθηκε στο διάστημα της κρίσης, θα επανέλθει δριμύτερο και με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ισως, προκαλώντας ανατροπές και κοινωνικές εντάσεις. Θα είναι μια ατμόσφαιρα ανατρεπτικής ενόχλησης που μπορεί να παρομοιασθεί με τα προβλήματα που προκαλεί ο ήχος ενός υπερηχητικού αεριωθούμενου σε ένα ήσυχο εξοχικό περιβάλλον. Εξ’ ού και το «Sonic” του τίτλου του βιβλίου.

3. Έχοντας φθάσει πλέον σχεδόν στο οικονομικό ναδίρ, τα κράτη αναζητούν διεξόδους και λύσεις τόνωσης των εθνικών οικονομιών. Όλο και περισσότερο όμως, προβάλλεται η ένσταση ότι τα μέτρα που λαμβάνονται επαναλαμβάνουν τελικά τα λάθη που οδήγησαν στην κρίση, στηρίζοντας τελικά τους υπαίτιούς της κι όχι τα πραγματικά θύματά της που είναι οι εργαζόμενοι και την ουσιαστική κινητήρια δύναμη που είναι η απασχόληση. Πόσο δικαιολογημένη είναι η ένσταση αυτή;

Εξαρτάται πως το βλέπει ο καθένας και τι εννοεί με «μέτρα εξόδου από την κρίση». Η οικονομική στήριξη λ.χ. των στεγαστικών και επενδυτικών Τραπεζών από τον κρατικό προυπολογισμό ήταν μιά εντελώς απαράδεκτη πρωτοβουλία. Κυρίως αυτό που έγινε στις ΗΠΑ και την Βρετανία. Και που βέβαια τελικά αναπαράγει παρόμοιες συμπεριφορές. Δίχως στην ουσία να αλλάζει το οτιδήποτε. Η κρίσή προκλήθηκε από την εμμονή των αμερικανικών πολιτικών αρχών – και κατ’ επέκταση του δημοσίου – να επιμένει στην έκδοση δανείων από Τράπεζες δίχως τις απαραίτητες εγγυήσεις. Ασκήθηκαν ποινικές διώξεις σε Τράπεζες στις ΗΠΑ που δάνεισαν εύπορου λευκούς αντί για άκληρους μαύρους. Ολοι πόνταραν σε κέρδη από την προσδοκώμενη αξία της γής. Οταν οι τιμές των ακινήτων κατέρρευσαν κλονίσθηκε και ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα. Με αποτέλεσμα να πάθουν ζημιές και όσοι είχαν αγοράσει χρηματοπιστωτικά προιόντα στηριγμένα στα «εγγυημένα» υποτίθεται στεγαστικά δάνεια. Για την κρίση λοιπόν δεν ευθύνονται αποκλειστικά και μόνο οι Τραπεζίτες. Αλλά και εκείνοι που επιχειρούσαν να κερδοσκοπήσουν πάνω στη γή. Αγοράζοντας σπίτια δίχως οικονομικά εχέγγυα. Δεν επρόκειτο βέβαια να μοιρασθούν με όλους τους υπόλοιπους τα κέρδη τους από τα σπίτια αυτά. Γιατί λοιπόν οφείλουν οι υπόλοιποι να καλύψουν τις όποιες τους τωρινές ζημιές; Το ποιός λοιπόν φταίει για την κρίση είναι πολύ σχετικό. Η δε ανάκαμψη, άρα και η αύξηση της απασχόλησης, δεν πρόκειται να έρθει μέσων κρατικών δαπανών. Η αποτυχία μέχρι τώρα των Ομπάμα και Μπράουν αποδεικνύει του λόγου το ασφαλές. Μόνο με απεελυθέρωση των αγορών, μείωση φόρων και κατάργηση των γραφειοκρατικών παρεμβάσεων υπάρχει η δυνατότητα μιάς καινούργιας δυναμικής επενδυτικής εκκίνησης. Κι απορρόφησης των ανέργων, φυσικά.

4. Σε κάθε περίπτωση και πέρα από κάθε υποκειμενική εκτίμηση και άποψη είναι βέβαιο πως η υψηλή ανεργία και το χαμηλό μέσο εισόδημα είναι παράγοντες που δε συμβάλλουν στην οικονομική ανάκαμψη και ανάπτυξη. Υπό τις παρούσες συνθήκες πώς μπορούν αυτοί οι παράγοντες να βελτιωθούν;

Η παρατήρησή σας είναι σωστή. Αλλά δεν πρόκειται αυτά να βελτιωθούν με αυξημένους φόρους. Ιδιαίτερα στα πλαίσια μιας οικονομίας που παραπαίει. Για να μειωθεί η ανεργία και να αυξηθεί το μέσο εισόδημα πρέπει να αφήσουμε την αγορά να λειτουργήσει. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι πως ο ελεύθερες συναλλαγές δεν είναι ο εχθρός, αλλά ο μοναδικός σύμμαχος για να βγούμε από την κρίση. Δίχως ιδιωτικές επενδυτικές πρωτοβουλίες και την δημιουργία καινούργιων επιχειρήσεων και ευκαιριών απασχόλησης η χώρα δεν πρόκειται να ξεφύγει από την επερχόμενη υπανάπτυξη. Αν το καταλάβουμε έγκαιρα υπάρχει ελπίδα. Διαφορετικά θα κυλήσουμε σε ακόμα βαθύτερα αδιέξοδα.