Σαν ένα όνειρο… Η αποτυχημένη προσπάθεια «νεοφιλελευθεροποίησης» της Νέας Δημοκρατίας

Σαν ένα όνειρο… Η αποτυχημένη προσπάθεια «νεοφιλελευθεροποίησης» της Νέας Δημοκρατίας
Ιουλ 20th, 2009
 
Του  Αριστείδη Χατζή

Κάποια όνειρα όμως δεν απαγορεύονται. Να μπορούσαν, λέει, οι νεοφιλελεύθεροι, μέσα στη σημερινή ορμή τους, να βοηθήσουν στο να απαλλαγεί η ελληνική κοινωνία από τον αφόρητο κρατισμό που κυριαρχεί στην ιδιωτική ζωή, στα ήθη, στην πληροφόρηση, στην κουλτούρα και σε τόσους άλλους χώρους, τι θαύμα θα ήταν κι αυτό…Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1983)

Ο νεοφιλελευθερισμός είναι, υποτίθεται, μία ακραία φιλελεύθερη ιδεολογία που έχει σαν στόχο (για τους φίλους του) την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς και της κοινωνίας από την κρατική παρέμβαση ή (για τους εχθρούς του) την πλήρη κυριαρχία της αγοράς και των συμφερόντων των πολυεθνικών εταιριών, που ανασκουμπώθηκαν για να πάρουν πίσω όσα προνόμια έχασαν κατά τη διάρκεια του μεταπολεμικού κεϋνσιανού consensus1 . Υποτίθεται επίσης ότι η ιδεολογία αυτή κυριαρχεί πλέον παγκοσμίως, έχοντας ως κύρια ερείσματα τον παγκόσμιο καπιταλισμό και τις Η.Π.Α., αλλά και αρκετούς σοσιαλδημοκράτες Ευρωπαίους πολιτικούς με χαρακτηριστικότερο εκπρόσωπο τον Tony Blair.

Θεωρήθηκε λοιπόν ότι ο νεοφιλελευθερισμός αντικατέστησε τον κλασσικό φιλελευθερισμό, είναι σαφώς περισσότερο δογματικός και χαρακτηρίζεται από άκρατο οικονομισμό και άκαρδο ρεαλισμό. Ήταν λοιπόν αναμενόμενο να θεωρηθεί η επίσημη ιδεολογία της παγκοσμιοποίησης. Άλλωστε, πολλοί θα υποστήριζαν ότι το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης ήρθε σαν αποτέλεσμα της ιδεολογικής κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού, τουλάχιστον στις τάξεις των οικονομικών ελίτ.

Όμως, όπως έχουμε υποστηρίξει αλλού (Χατζής 2002), παρόμοια ιδεολογία δεν υπάρχει αλλά ούτε και υπήρξε ποτέ. Υπάρχει απλώς μια επανεκτίμηση από φιλελεύθερους, συντηρητικούς και σοσιαλιστές (πολιτικούς και στοχαστές) της οικονομίας της αγοράς και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, με την ευρεία (και όχι μόνο τη στενά οικονομική) έννοια.
Ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» αποτελεί νεολογισμό κάποιων μεμονωμένων ερευνητών της δεκαετίας του 1960, που μεταφυτεύθηκε, κάπως πρόχειρα και αυθαίρετα, στα ελληνικά

Ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» αποτελεί νεολογισμό κάποιων μεμονωμένων ερευνητών της δεκαετίας του 1960, που μεταφυτεύθηκε, κάπως πρόχειρα και αυθαίρετα, στα ελληνικά από φιλελεύθερους Έλληνες διανοούμενους στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Πρόκειται για έναν αδόκιμο όρο, που στην διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία χρησιμοποιείται περιορισμένα και κατά τη γνώμη μου καταχρηστικά. Χρησιμοποιείται ωστόσο κατά κόρον στην Ελλάδα, όπου οι πάντες φαίνεται να τον έχουν αποδεχτεί. Ο όρος αυτός έγινε γνωστός κυρίως μέσα από τα κείμενα δύο Ελλήνων φιλελεύθερων διανοουμένων, του Ανδρέα Ανδριανόπουλου και του Γιάννη Λούλη (Ανδριανόπουλος & Λούλης 1985), οι οποίοι έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διάδοσή του στην Ελλάδα, όπως επίσης και οι πρώτες φιλελεύθερες «δεξαμενές σκέψεις» (think tanks), ιδιαίτερα στις αρχές της δεκαετίας του ‘80.

Το φαινόμενο που (κακώς) ονομάστηκε «νεοφιλελευθερισμός» πρωτοπαρουσιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και συνεχίζει να πρωταγωνιστεί στις διεθνείς εξελίξεις. Δεν πρόκειται όμως για τίποτε άλλο παρά για την επιστροφή των κυβερνήσεων των δυτικών (και έπειτα και των ανατολικών) χωρών της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής στις αρχές της οικονομίας της αγοράς.

Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, είχαν αρχίσει να εμφανίζονται στις χώρες της Δύσης τα πρώτα σημάδια κόπωσης του κεϋνσιανού μοντέλου, το οποίο μετά τα πρώτα βραχυπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα αποδείχτηκε αναποτελεσματικό και πηγή μεγαλύτερων προβλημάτων από αυτά που έλυνε. Πολύ νωρίτερα, είχε καταφανεί η αποτυχία των σοσιαλιστικών οικονομιών. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 (και έπειτα από τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις), η οικονομική κατάσταση σε πολλές χώρες είχε φτάσει στο απροχώρητο. Σαν αποτέλεσμα, δεν άργησαν οι κυβερνήσεις των χωρών αυτών να στραφούν ξανά στην οικονομία της αγοράς, στην απορύθμιση (deregulation) και στις ιδιωτικοποιήσεις, με σκοπό να περιορίσουν ένα νωθρά κινούμενο δημόσιο τομέα και να μπορέσουν έτσι να δώσουν νέα ώθηση στην οικονομία. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται πλέον σε όλα τα κράτη της υφηλίου, ασχέτως πολιτεύματος, κοινωνικού ή οικονομικού συστήματος και γεωγραφικής θέσης. Έτσι, η απελευθέρωση της οικονομίας και η προσπάθεια συρρίκνωσης του δημόσιου τομέα παρατηρείται σε διαφορετικές μεταξύ τους χώρες, όπως η Κίνα, η Χιλή, η Ουγγαρία, οι Η.Π.Α. και η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Νέα Ζηλανδία, η Σουηδία ή ακόμα και η Ελλάδα (την τελευταία δεκαπενταετία).
Στην πραγματικότητα βέβαια δεν παρατηρήθηκε στροφή προς τα δεξιά, αλλά επαναπροσανατολισμός στην ελεύθερη οικονομία της αγοράς που αποδείχτηκε όχι μόνο πιο αποτελεσματική, αλλά και περισσότερο ανθεκτική στον χρόνο και τελικά αναντικατάστατη

Όλα τα παραπάνω συνέτειναν στο να εισαχθεί από κάποιους συγγραφείς ο όρος «Νέα Δεξιά» (New Right), προφανώς σε αντιστοιχία με τη «Νέα Αριστερά». Από εκεί και πέρα, πολλοί προσπάθησαν να εντάξουν στη Νέα Δεξιά στοχαστές τόσο διαφορετικούς όπως o L. Kolakowski, o K. Popper, ο F.A. Hayek, ο R. Nozick και ο M. Friedman, καθώς και κάποιους καθαρόαιμους συντηρητικούς, όπως ο Roger Scruton. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και με την εξάπλωση του φαινομένου, ο όρος έμοιαζε να έχει περιπέσει σε αχρησία. Η στροφή «προς τα δεξιά» διευρύνθηκε με τη συμμετοχή και των χωρών του «υπάρξαντος σοσιαλισμού» και φυσικά του συνόλου των ευρωπαϊκών και αμερικανικών κρατών (της Ελλάδας μη εξαιρουμένης). Στην πραγματικότητα βέβαια δεν παρατηρήθηκε στροφή προς τα δεξιά, αλλά επαναπροσανατολισμός στην ελεύθερη οικονομία της αγοράς που αποδείχτηκε όχι μόνο πιο αποτελεσματική, αλλά και περισσότερο ανθεκτική στον χρόνο και τελικά αναντικατάστατη.

Η επιστροφή όμως αυτή στην αγορά δεν βασίζεται σε ιδεολογικές φιλελεύθερες αρχές, αλλά στην τήρηση των όρων που θέτει η παντοδύναμη και ανεξέλεγκτη πλέον παγκόσμια αγορά. Ταυτόχρονα όμως, σε μία σειρά περιορισμένων παρεμβάσεων που μόνο σκοπό έχουν την καλύτερη λειτουργία της και το ξεπέρασμα των προβλημάτων που αυτή τυχόν δημιουργεί.

Ουσιαστικά όμως, συντηρητικοί και σοσιαλιστές, φιλελεύθεροι και πρώην κομμουνιστές, δεξιοί και αριστεροί, ακολουθούν την ίδια οικονομική πολιτική τα τελευταία δέκα περίπου χρόνια. Μια πολιτική που καθοδηγούν και πολλές φορές καθορίζουν η Διεθνής Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο Διεθνής Οργανισμός Εμπορίου, ο ΟΟΣΑ και άλλοι παρόμοιοι διακρατικοί οργανισμοί. Επειδή μάλιστα οι περισσότεροι από τους οργανισμούς αυτούς εδρεύουν στην Washington, η πολιτική αυτή ονομάστηκε η «συναίνεση της Washington» (Washington consensus).

Είναι λοιπόν σαφές πως δεν υπάρχει ιδεολογία με το όνομα «νεοφιλελευθερισμός». Η μόνη εμφανής μεταστροφή που μπορεί να χαρακτηριστεί ως φαινόμενο, δηλαδή η επιστροφή στην ελεύθερη οικονομία, δεν μπορεί και δεν πρέπει πλέον να ιδεολογικοποιείται.

Χαρακτηριστικό της συγχύσεως για το ποια είναι η πραγματική φύση της υποτιθέμενης αυτής ιδεολογίας είναι το παρακάτω απόσπασμα από ένα παλαιότερο κείμενο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου (1988), στο οποίο ο συγγραφέας ορίζει το νεοφιλελευθερισμό ως ένα είδος μετριοπαθούς κοινωνικού φιλελευθερισμού και τον αντιπαραθέτει στον κλασσικό φιλελευθερισμό και στον αναρχοκαπιταλισμό (όπου το κράτος βρίσκεται έξω από κάθε τομέα δραστηριότητας, με μόνη εξαίρεση την άμυνα και την εξωτερική πολιτική). Τον περιγράφει δε ως εξής:

Το πιο ισορροπημένο μοντέλο έκφρασης του σύγχρονου φιλελευθερισμού, όπως εξάλλου σήμερα κυριαρχεί σε όλες σχεδόν τις δημοκρατικές χώρες της Δύσης, είναι ο νεοφιλελευθερισμός. Όπου η κρατική παρέμβαση δεν εξοβελίζεται από την πολιτική ζωή. Αλλά περιορίζεται κυρίως στις κοινωνικές λειτουργίες του κράτους φροντίζοντας για την υγεία, την πρόνοια, την ασφάλιση, την παιδεία, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό, αποφεύγοντας με κάθε τρόπο την παρέμβαση στις λειτουργίες της οικονομίας που αφήνεται να αναπτυχθεί με βάση τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς.2

Ο λόγος που ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος επέλεξε να παρουσιάσει έτσι μια έννοια που έτσι κι αλλιώς δεν είχε οριοθετηθεί αυστηρά είναι εύλογος: αποτελούσε μέρος της προσπάθειας «φιλελευθεροποίησης» του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας. Στην προσπάθεια αυτή πρωταγωνιστούσε ο ίδιος στην διάρκεια της περιόδου που θα αναφερθούμε στη συνέχεια του κειμένου. Η προσπάθειά του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι κινήθηκε καθαρά στον ιδεολογικό χώρο χωρίς να επιδιώξει ταυτόχρονα να στρατολογήσει στελέχη μεγάλου και μεσαίου βεληνεκούς.
Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αλλά δυστυχώς απέτυχε παταγωδώς καθώς ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος δεν κατόρθωσε να αποκτήσει καμία σημαντική επιρροή στον κομματικό μηχανισμό παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε σημαντικές υπουργικές θέσεις

Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αλλά δυστυχώς απέτυχε παταγωδώς καθώς ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος δεν κατόρθωσε να αποκτήσει καμία σημαντική επιρροή στον κομματικό μηχανισμό παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε σημαντικές υπουργικές θέσεις στις κυβερνήσεις Ράλλη και Μητσοτάκη. Η στρατηγική Ανδριανόπουλου συνίστατο στην θεμελίωση μιας συνεπούς ιδεολογικής ατζέντας που θα προσέφερε στη Νέα Δημοκρατία μια μοντέρνα και ελκυστική στους νέους ιδεολογία η οποία ταυτόχρονα θα την έφερνε κοντά στα ιδεολογικά ρεύματα της σύγχρονης Ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς.

Η προσπάθεια όμως αυτή ήταν καταδικασμένη να αποτύχει λόγω της παντελούς απουσίας φιλελεύθερης παράδοσης στην Ελλάδα (Λούλης 1981, Κατσούδας 1991, Γέμτος 1991). Είναι χαρακτηριστικό ότι ίσως για πρώτη φορά ακούστηκε στην Ελληνική βουλή η λέξη «νεοφιλελευθερισμός» τον Απρίλιο του 1962 από τον Στέφανο Στεφανόπουλο που έσπευσε να τονίσει ότι «ουδείς οπαδός της φιλελευθέρας οικονομίας υπάρχει».3

Για πρώτη φορά ξεκινά η σοβαρή συζήτηση για τον φιλελευθερισμό μεταπολιτευτικά με την ίδρυση του Κέντρου Πολιτικής Έρευνας και Επιμόρφωσης (ΚΠΕΕ) το 1976 και το ενδιαφέρον που δείχνουν για τις φιλελεύθερες ιδέες νέοι επιστήμονες και πολιτικοί όπως ο Ανδριανόπουλος, ο Λούλης, ο Κώστας Χρηστίδης, ο Δημήτρης Κατσούδας, ο Δημήτρης Δημητράκος, ο Γιώργος Μπήτρος και δημοσιογράφοι όπως ο Τάκης Μίχας και ο Θανάσης Παπανδρόπουλος.

Εύφορο έδαφος για ιδεολογικές αναζητήσεις προσέφερε το 1ο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας το 1979 και η αναφορά του Κωνσταντίνου Καραμανλή στο «ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό». Η προσπάθεια των Ανδριανόπουλου και Λούλη επικεντρώθηκε στην ερμηνεία του όρου. Ιδιαίτερα ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος αφιέρωσε πολλές σελίδες σε βιβλία, φυλλάδια και συνεντεύξεις για να αποδείξει ότι «ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός είναι ο ελληνικός δρόμος για την εφαρμογή του σύγχρονου φιλελευθερισμού […] τις σχέσεις των δύο τοποθετήσεων συνδέει μια αρμονική ροή θεωρητικών συλλήψεων προς συγκριμένες ρεαλιστικές προσεγγίσεις.»4

Η προσπάθεια φάνηκε προσωρινά να στέφεται με επιτυχία καθώς ήδη τον Μάιο του 1981, το ΚΠΕΕ οργανώνει διεθνές συμπόσιο με θέμα «Νέος Φιλελευθερισμός: Το Μέλλον των Μη Κολλεκτιβιστικών Θεσμών στην Ευρώπη και στις Η.Π.Α.».5 Την έναρξη του συμποσίου κηρύσσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης ο οποίος υιοθετεί πλήρως την ερμηνεία Ανδριανόπουλου-Λούλη:

Όπως τόνισα σε μία πρόσφατη ομιλία μου, όπου ανέπτυξα τους σκοπούς του ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού, που είναι η ιδεολογία της Νέας Δημοκρατίας της οποία έχω την τιμή να είμαι αρχηγός: ‘Η εξασφάλιση της οικονομικής ισορροπίας έχει πολύ ευρύτερη σκοπιμότητα. Αποτελεί προϋπόθεση της πολιτικής ελευθερίας. Αν καταστραφεί η οικονομική ελευθερία και συγκεντρωθεί η οικονομική δραστηριότητα στα χέρια ενός πανίσχυρου κράτους, η πολιτική ελευθερία θα κινδυνεύσει να εκλείψει.’ Οι περισσότερες χώρες της Δύσεως σήμερα βρίσκονται σ’ ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα: (α) στην ‘αλλαγή’ με κρατική γραφειοκρατία που στην ουσία σημαίνει οπισθοδρόμηση, και (β) στην αλλαγή με ατομική ελευθερία, που αποτελεί τη μόνη εγγύηση πραγματικής προόδου. Προς την δεύτερη αυτή κατεύθυνση οι νεοφιλελεύθερες ιδέες, και άρα και το συμπόσιό σας, έχουν ασφαλώς πολλά να προσφέρουν.

     

Η μεγάλη ήττα που υπέστη η Νέα Δημοκρατία στις εκλογές του Οκτωβρίου του 1981 και η έντονη ιδεολογικοποίηση της ελληνικής πολιτικής ζωής που έδινε προνομιακή θέση στην αριστερά ακόμα και στις εκλογικές αναμετρήσεις οδήγησε σε ιδεολογικές αναζητήσεις στον χώρο της κεντροδεξιάς και στην ανάδειξη του νεοφιλελευθερισμού ως μίας ενδιαφέρουσας εκδοχής.

Η επιρροή των νεοφιλελεύθερων ιδεών μέσα στη Νέα Δημοκρατία άρχισε να αυξάνεται σταδιακά αλλά αρκετά σταθερά τόσο ώστε να προβληματίσει σοβαρά τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Είναι χαρακτηριστικό πως στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 1985 σειρά στελεχών του ΠΑΣΟΚ δημοσίευσαν κείμενα-επιθέσεις στον φιλελευθερισμό ή τον κατήγγειλαν σε ομιλίες τους (Μ. Κουτσόγιωργας, Κ. Βαϊτσος, Γ. Παπανδρέου, Θ. Πάγκαλος) 6 ενώ το Βήμα δίνει τον τίτλο «Απολογία του Νεοφιλελευθερισμού» στην τελική προεκλογική ομιλία του Κ. Μητσοτάκη στο Σύνταγμα.

Παρά την ήττα στις εκλογές του 1985 η Νέα Δημοκρατία φάνηκε να βρίσκει ένα στέρεο ιδεολογικό υπόβαθρο και θα το αξιοποιήσει στις αναμετρήσεις του 1989-1990 υπό την σκιά της κατάρρευσης του τείχους του Βερολίνου. Οι φιλελεύθεροι της Ν.Δ. έχουν κάθε λόγο να αντιμετωπίζουν με αισιοδοξία το μέλλον καθώς το κόμμα τους είναι και επισήμως φιλελεύθερη.

Όμως ο Μιχ. Παπαγιαννάκης τους έχει προειδοποιήσει σε ανύποπτο χρόνο:

Εκεί είναι πιθανότατα η αχίλλεια πτέρνα των ελλήνων φιλελευθέρων. Το πιο συγγενικό τους κόμμα, εκτός από τις παλαιότερες ευθύνες του, είναι και παραμένει ‘κρατικιστικό’ όσο και τα άλλα. Δύσκολα θα βρει τον τρόπο να ενδυθεί το ‘δάνειον ένδυμα’ της νεοφιλελεύθερης καθαρότητας. Το ίδιο ισχύει και για μέγα μέρος της κοινωνικής του βάσης, τους έλληνες αστούς.

     

Η προσπάθεια μετατροπής της Νέας Δημοκρατίας σε καθαρόαιμο φιλελεύθερο κόμμα είχε αποτύχει πλήρως

Η ήττα της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές του 1993 οδήγησε σε απομόνωση και τελικά εξοβελισμό των νεοφιλελεύθερων βουλευτών. Σύμφωνα με το κείμενο των ιδεολογικών αρχών της Νέας Δημοκρατίας, έτσι όπως εγκρίθηκαν στο 3ο Συνέδριο του Κόμματος στην Χαλκιδική στις 24 Απριλίου 1994: «Δεν είμαστε κόμμα ούτε σοσιαλιστικό ούτε νεοφιλελεύθερο.»

Ο βουλευτής Λ. Παπαγεωργόπουλος ήταν σαφής: «διώξαμε από την παράταξη και την ιδεολογία μας, τα νεφελώματα και τις σκουριές».7

Η προσπάθεια μετατροπής της Νέας Δημοκρατίας σε καθαρόαιμο φιλελεύθερο κόμμα είχε αποτύχει πλήρως.

Αριστείδης Χατζής8


Βιβλιογραφία:

Ανδριανόπουλος, Ανδρέας. 1988. Αυτός είναι ο Φιλελευθερισμός. Αθήνα; Libro
Ανδριανόπουλος, Ανδρέας & Γιάννης Λούλης. επιμ. 1985. Η Φιλελεύθερη Ιδεολογία: Κείμενα για τον Νέο Φιλελευθερισμό. Αθήνα: Imago.
Βαΐτσος, Κωστής. 1985. «Νεοφιλελευθερισμός, μια παλιά συνταγή με καινούργιο ένδυμα», Το Βήμα 5/5/1985.
Γέμτος, Πέτρος Α. 1991. “Οικονομική Ελευθερία και Φιλελεύθερη Οικονομική Πολιτική στη Μεταπολεμική Ελλάδα” στο Ο Φιλελευθερισμός στην Ελλάδα: Φιλελεύθερη Θεωρία και Πρακτική στην Πολιτική και στην Κοινωνία της Ελλάδος, επ. Ronald Meinardus. Αθήνα: Εστία. σσ. 111-117.
Κατσούδας, Δημήτρης Κ. 1991. «Συντηρητισμός και/ή Φιλελευθερισμός: Η Ιδεολογική Εξέλιξη της Νέας Δημοκρατίας.» στο Ο Φιλελευθερισμός στην Ελλάδα: Φιλελεύθερη Θεωρία και Πρακτική στην Πολιτική και στην Κοινωνία της Ελλάδος, επ. Ronald Meinardus. Αθήνα: Εστία. σσ. 215-230.
Λούλης, Γιάννης. 1981. «Το Ελληνικό Συντηρητικό Κίνημα Εν Εξελίξει: Από τον Πατερναλισμό στον Νέο-Φιλελευθερισμό» στο Νέος Φιλελευθερισμός: Το Μέλλον των Μη Κολλεκτιβιστικών Θεσμών στην Ευρώπη και στις Η.Π.Α. Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Αθήνα, Μάιος 1981. Αθήνα: Κ.Π.Ε.Ε.
Παπαγιαννάκης, Μιχάλης. 1983. «Νεοφιλελευθερισμός – ένα γηραιό φάντασμα». Το Βήμα, 10/7/1983.
Χατζής, Αριστείδης. 2002. “Εισαγωγή στις Σύγχρονες Φιλελεύθερες Τάσεις στην Πολιτική και Νομική Θεωρία,” στο Περί Φιλελευθερισμού, επ. Χρήστος Ζαχόπουλος. Αθήνα: Εκδ. Ι. Σιδέρης. σσ. 93-127.

Σημειώσεις:

  1. Π.χ. ο Νίκος Πουλαντζάς σε ομιλία του τον Απρίλιο του 1979 στο Παρίσι ταύτιζε το νεοφιλελευθερισμό με την «ανασύνταξη της άρχουσας ιδεολογίας».
  2. Ανδρέας Ανδριανόπουλος, Αυτός είναι ο Φιλελευθερισμός (εκδ. Libro, Αθήνα, 1988, σελ. 20. Βλ. επίσης σελ.120-121.
  3. Βλ. παρόμοιες δηλώσεις του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 1958 («Η ελευθέρα οικονομία, όπως την εγνωρίσαμεν εις το παρελθόν είναι ρομαντισμός, την δε θέσιν της έχει πάρει ο νεοφιλελευθερισμός, που ευρίσκεται εις το ενδιάμεσον των υπερβολών του παρεμβατισμού και του φιλελευθερισμού.»).
  4. Βλ. το φυλλάδιο «Δέκα Διευκρινήσεις για το Νεοφιλελευθερισμό» με συγγραφέα τον Ανδρέα Ανδριανόπουλο. Εκδόθηκε χωρίς χρονολογία από το Κέντρο Μελετών Πολιτικής.
  5. Για την άμεση αντίδραση των διανοουμένων της κεντροαριστεράς, βλ. το αφιέρωμα των Νέων σε τρεις διαδοχικές εκδόσεις (14-16/5/1981) με συμμετοχή των Κ. Σημίτη, Κ. Τσουκαλά, Γ. Βέλτσου και Τ. Γιαννίτση. Εντυπωσιάζει ακόμα και σήμερα η σφοδρότητα της επίθεσης στο νεοφιλελευθερισμό και το παρωχημένο των επιχειρημάτων ακόμα και για τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Αντίθετα, βλ. την σχετική αρθρογραφία του Μιχάλη Παπαγιαννάκη στο Βήμα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η οποία διακρίνεται για τη νηφαλιότητά της και τις επίκαιρες, ακόμα και σήμερα, επισημάνσεις του συγγραφέα.
  6. Σύμφωνα με τον Κ. Βαΐτσο (1985), «μέσα σε λίγα χρόνια τα μέσα πειθούς, που επιλέγει [η Δεξιά], πέρασαν από τα συστήματα πολιτικής βίας στις μεθόδους της νεοϋορκέζικης Μάντισον Άβενιου». Ανάλογες ήταν οι απόψεις του Γιώργου Παπανδρέου που σε ομιλία του ταυτίζει τον νεοφιλελευθερισμό με την «ασυδοσία του μεγάλου κεφαλαίου» και του Θόδωρου Πάγκαλου που σε ομιλία του στην Βουλή το Μάιο του 1985 καταγγέλλει: «Δεν είναι κάτι νέο. Είναι η επιστροφή στις σκοτεινότερες στιγμές της ευρωπαϊκής ιστορίας και στις πλέον απαίσιες εξελίξεις της ευρωπαϊκής συνειδήσεως. Είναι το οικονομικό σύστημα που θα δημιουργήσει τον νόμο της ζούγκλας όπου οι άνθρωποι ανελέητα θα ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλον».
  7. Δήλωση στα Νέα (25/4/1994).
  8. Ομιλία του Αριστείδη Χατζή σε εκδήλωση του ΙΔΚΚ στην 6η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Δημοσιεύτηκε στην Φιλελεύθερη Έμφαση, τεύχος Άνοιξη 09[πίσω]
     
Πλήρες Άρθρο »

Ο ΕΠΕΡΧΟΜΕΝΟΣ «ΕΦΙΑΛΤΗΣ» ΤΟΥ ΔΩΡΕΑΝ

Ο ΕΠΕΡΧΟΜΕΝΟΣ «ΕΦΙΑΛΤΗΣ» ΤΟΥ ΔΩΡΕΑΝ

 

Οι πάντες ομολογούν πως βρισκόμαστε σε μια εντελώς καινούργια εποχή. Σπάνια όμως σχολιαστές και δημόσια πρόσωπα συνειδητοποιούν το ουσιαστικό νόημα μια τέτοιας διαπίστωσης. Τουλάχιστον οι αντιδράσεις απέναντι σε προβλήματα και ο τρόπος αντιμετώπισης της καθημερινότητας κάτι τέτοιο υποδηλώνει. Μέτρα από το χθές χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του σήμερα και του αύριο.

Πριν από λίγες ημέρες προκάλεσε διεθνή αίσθηση μια αναφορά ενός έφηβου δόκιμου εργαζόμενου στην γνωστή τράπεζα Morgan Stanley. O Matthew Robson εκτοξεύθηκε άξαφνα στα ύψη της διεθνούς δημοσιότητας επειδή συγκέντρωσε σε μια κόλα χαρτί πράγματα αυτονόητα για παιδιά της ηλικίας του. Που όμως προφανώς εξακολουθούν να αποτελούν «άγνωστο έδαφος» ακόμη και για τους πιο φωτισμένους μεγάλους.

Η τράπεζα είχε ζητήσει από τον Robson να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο οι συνομήλικοί του «καταναλώνουν» πληροφορίες. Η μαρτυρία του υπήρξε αποκαλυπτική. Τα παιδιά δεν διαβάζουν εφημερίδες. Γιατί είναι ογκώδεις, έχουν πολλά άχρηστα κείμενα και κοστίζουν χρήματα. Είναι ευκολότερη η συλλογή πληροφοριών μέσω του Ιντερνέτ, και πάμφθηνη. Ο καθένας μπορεί να λαμβάνει μηνύματα από τις διάφορες ιστοσελίδες (εφημερίδες, περιοδικά, κόμβοι ενημέρωσης) με τα νέα και τα θέματα που τον ενδιαφέρουν δίχως καθόλου κόστος.

Βλέπουν ελάχιστη τηλεόραση (εκτός ορισμένων σειρών σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους) διότι δεν ανέχονται τις διαφημίσεις και σπάνια προτιμούν να ακούν μουσική από το ραδιόφωνο γιατί δεν τους αρέσει κάποιος άλλος να διαλέγει γι αυτούς τα κομμάτια που θα ακούσουν. Προτιμούν να κατεβάζουν μουσική από το Ιντερνέτ, συνήθως δίχως και πάλι κόστος, αποθηκεύοντάς την σε κινούμενες δικές τους συσκευές (κινητά, I Pod).

Πηγαίνουν αρκετά στον κινηματογράφο, αν και πάλι το Διαδίκτυο τους προσφέρει ταινίες για δωρεάν κατέβασμα αν και φοβούνται αρκετά την ποιότητά τους και την ενδεχόμενη παρουσία ιών. Το Ιντερνέτ το χρησιμοποιούν κατ΄ αρχήν για διασκέδαση στο σπίτι (U-Tube, games) και επικοινωνία με τους φίλους τους (skype, messenger) ενώ για δουλειά (text downloading, history, Wikipedia, open source software) σχεδόν μόνο στο σχολείο (δυστυχώς αυτό δεν ισχύει για τα ελληνικά σχολεία). Περιέργως περιφρονούν το Twitter προτιμώντας το Fcebook διότι δεν έχει κόστος το ανέβασμα των κειμένων και των μηνυμάτων τους.

Το χαρακτηριστικό των συνηθειών των νέων είναι η κατανάλωση προιόντων της ψηφιακής εποχής που κατά κύριο λόγο επιτρέπουν μεγάλο εύρος ατομικών επιλογών και που διατίθενται δωρεάν η σε πολύ χαμηλό κόστος. Η έκρηξη της διάθεσης προιόντων δωρεάν, και όχι μόνο μέσω του Διαδικτύου, αρχίζει να επεκτείνεται και στον υπόλοιπό πληθυσμό. Αυτό εξ’ άλλου είναι και το αντικείμενο της εξαιρετικής νέας δουλειάς του διευθυντή του κυβερνο-περιοδικού Wired, Chris Anderson. Στο βιβλίο του, Free: The Future of a Radical Price, περιγράφει τις διαστάσεις που σε όλα τα είδη σχεδόν εμπορικών συναλλαγών η έννοια του δωρεάν έχει αρχίσει να κυριαρχεί.

Ενδεικτικές είναι οι αναφορές του στις παροχές προιόντων / υπηρεσιών που πληρώνονται από την διαφήμιση (τηλεόραση γενικής λήψης, κάποια έντυπα, ραδιόφωνο, εξειδικευμένες σελίδες στο Διαδίκτυο), στις έμμεσες επιδοτήσεις (πουλάς την σύνδεση - δίνεις δωρεάν την συσκευή, πουλάς την λεπίδα - δωρεάν ο μηχανισμός, πουλάς το αυτοκίνητο - δωρεάν τα έξτρα κλπ), στα λεγόμενα freemiums (κάποιοι πληρώνουν κάτι για την πρώτη έκδοση και διάθεση ενός προιόντος, ώστε η πλειοψηφία των υπολοίπων να το απολαμβάνει μετά ελεύθερα) και στις μη χρηματικές συναλλαγές (λ.χ. Wikipedia, ελεύθερα λογισμικά, ανοιχτά συστήματα ηλεκτρονικής πλοήγησης).

Είναι αυτονόητο πως η σταδιακή επικράτηση παρόμοιων συνηθειών θα επηρεάσει μεγάλους τομείς της κοινής μας ζωής. Η δραστική μείωση σε φορολογικά έσοδα, η αλλαγή συνηθειών σε μετακινήσεις και ωράρια απασχόλησης, η ενδεχόμενη δημιουργία ακόμη και ηλεκτρονικού χρήματος μη ανιχνεύσιμου από κρατικές υπηρεσίες και τόσα άλλα θα μεγαλώσουν τις εντάσεις πάνω σε ένα σύστημα υποχρεωμένο να συντηρεί παλιών συνηθειών υποχρεώσεις (δημόσια γραφειοκρατία, συγκοινωνίες, ελεγκτικοί μηχανισμοί εξαφανιζόμενων δραστηριοτήτων κλπ) με στήριγμα όμως ένα πληθυσμό που θα έχει διαφορετικές αντιλήψεις και επιλογές (βλ. λ.χ. το εξαιρετικό βιβλίο των John Palfrey και Urs Gasser, Born Digital: Understanding the First Generation of Digital Natives,(2009).

Η αντίφαση αναπόφευκτα θα δημιουργήσει σοβαρότατα προβλήματα. Κυρίως όσο θα περνούν τα χρόνια και οι νέες γενιές θα ενηλικιωθούν και θα αναλάβουν υποχρεώσεις που θα τους είναι δύσκολο να καταλάβουν και να δεχθούν. Όπως λ.χ. σήμερα η περίπτωση ελεύθερων επαγγελματιών που πληρώνουν υψηλές ασφαλιστικές εισφορές για την εξασφάλιση δελτίου παροχής υπηρεσιών, ενώ δεν πρόκειται ποτέ να πάρουν έστω και ένα ευρώ σύνταξη από τον αρμόδιο φορέα. Θα περιμένουμε και πάλι να φτάσει το μαχαίρι στο κόκκαλο, πριν σκεφθούμε σοβαρά για το μέλλον που ανοίγεται μπροστά μας;

Πλήρες Άρθρο »

ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜO

Εχω κουρασθεί πλέον να επιχειρηματολογώ απέναντι σε άκριτα και συχνά ανεγκέφαλα δημοσιεύματα. Που φορτώνουν τα αίτια της οικονομικής κρίσης, την (όποια) φτώχεια υφίστανται οι πληθυσμοί των καπιταλιστικών χωρών αλλά και γενικότερα κάθε δυσκολία η δυστυχία που εμφανίζεται στον κόσμο στον καπιταλισμό και την οικονομία της αγοράς. Με τυφλά τα μάτια, κλειστά τα αυτιά και τα βιβλία να αραχνιάζουν αχρησιμοποίητα σε λιλιπούτειες βιβλιοθήκες, οι έλληνες λογής ειδήμονες έχουν καταλήξει δίχως επιφυλάξεις στην κοινή τους ετυμηγορία.

Η πραγματικότητα βέβαια, όπως έχω επανειλημμένα επισημάνει, δεν συμβαδίζει με τους αφορισμούς των συνήθως αδιάβαστων ελλήνων «ειδικών». Εχω εξηγήσει (δίχως νε έχουν προβληθεί σοβαρά επιχειρήματα που να αποδεικνύουν το αντίθετο) πως η διεθνής οικονομική κρίση ξεκίνησε από την εμμονή της αμερικανικής κυβέρνησης (δημοκρατικής και ρεπουμπλικανικής, εξ ίσου) να υποχρεώνει τις τράπεζες (ψηφίσθηκε και σχετικός νόμος, ενώ ασκήθηκαν πολλές διώξεις εναντίον τραπεζών που δεν τον τηρούσαν) να εγκρίνουν στεγαστικά δάνεια σε δικαιούχους που δεν είχαν την οικονομική επιφάνεια να τα ξεπληρώσουν. Στην λογική «στέγη σε όλους» το αμερικανικό δημόσιο (με επικεφαλής το δημοκρατικό Κογκρέσσο κάτω από την ηγεσία του αρμόδιου βουλευτή Φράνκ) τίναξε στον αέρα το τραπεζικό σύστημα για να ενισχύσει τα εισοδήματα των «μη εχόντων».

Τα σχετικά δάνεια, με την έμμεση υποστήριξη του δημοσίου, μεταμορφώθηκαν στη συνέχεια σε νέα τραπεζικά προιόντα (που καμία αρχή δεν θα μπορούσε να απορρίψει, εφ όσον έτσι θα αμφισβητούσε την ίδια την κρατική νομοθεσία) και μεταπωλήθηκαν σε ολόκληρο τον κόσμο. Όταν έσκασε η φούσκα των ακινήτων (αναμενόμενη για όσους είχαν μυαλό κι αντιστρατεύονταν τον κ. Φράνκ, αλλά κατηγορούνταν σαν «δίχως ευαισθησίες» συντηρητικοί) κατέρρευσαν οι στεγαστικές τράπεζες και η κρίση πέρασε στις επενδυτικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο. Τότε το κράτος παρεμβαίνοντας, διόγκωσε ακόμη περισσότερο το πρόβλημα. Για να διασώσει τα ιδρύματα των φίλων της εξουσίας (και χρηματοδοτών προεκλογικών εκστρατειών βέβαια) δαπάνησε δις από τα χρήματα των φορολογουμένων καλύπτοντας ελλείμματα των επενδυτικών κυρίως τραπεζών. Συντρίβοντας έτσι την όποια εμπιστοσύνη στο σύστημα κι οδηγώντας τον κόσμο στον πανικό και την μείωση της κατανάλωσης. Και τις οικονομίες βέβαια στο βάραθρο.

Αναρωτιέμαι πως είναι δυνατόν να φταίει ο νεοφιλελευθερισμός και ο κακός καπιταλισμός για την κρίση όταν σε μεγάλο βαθμό αυτή οφείλεται και στην ευχέρεια χρηματοδότησης τραπεζών και επιχειρήσεων για κάθε είδους εμπνεύσεις και τολμηρές χρηματοοικονομικές περιπέτειες. Αν δεν κάνω λάθος, ο νεοφιλελευθερισμός κατηγορείται ακριβώς για τον μονεταρισμό και την νομισματική πειθαρχία που επιβάλλει στις οικονομίες. Πως γίνεται λοιπόν να είναι υπεύθυνος για εξελίξεις που προκλήθηκαν και από την ασύδοτη διάθεση χρήματος; Περιμένω από καιρό απαντήσεις, που όμως δεν φαίνεται να έρχονται…

Από την άλλη μεριά η πραγματικότητα καθημερινά φωνάζει, όσο πιο δυνατά γίνεται. Η Καλιφόρνια λ.χ. με τις παροχές, τους μεγάλους φόρους, τα δημόσια ελλείμματα και τις παρεμβάσεις στην οικονομία έχει οδηγηθεί στην χρεοκοπία. Το Τέξας όμως, με τους μηδενικούς άμεσους φόρους, τις ελάχιστες διοικητικές παρεμβάσεις, τα ανύπαρκτα δημόσια ελλείμματα και την ελάχιστη γραφειοκρατία ευημερεί. Κι όχι μόνο αυτό. Αλλά βελτιώνει το επιχειρηματικό του προφίλ, δημιουργεί συνέχεια νέες θέσεις εργασίας, δεν έχει ανεργία, η δημόσια παιδεία βελτιώνεται και έχει ελάχιστα προβλήματα με τους μετανάστες – κυρίως από το Μεξικό – που συγκεντρώνει. Κάθε απάντηση – επεξήγηση για τους μη μυημένους, ευπρόσδεκτη…

Σε παγκόσμια κλίμακα τώρα, είναι φανερό πως στις στυγνές καπιταλιστικές πρακτικές της «κομμουνιστικής» (!) Κίνας στηρίζει η υφήλιος τις ελπίδες της για έξοδο από την κρίση. Το απαξιωτικά θεωρούμενο Πεκίνο από τους «προοδευτικούς»* όλης της γής, μετατρέπεται βαθμιαία σε ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομικής ανάκαμψης. Σε αντίθεση βέβαια με τις ΗΠΑ και την Βρετανία, όπου οι εκεί κυβερνήσεις αποφάσισαν να ξαναφέρουν το κράτος στο κέντρο της οικονομίας, αυξάνοντας θεαματικά τις δημόσιες δαπάνες (και τα ελλείμματα) και την έμφαση στην πράσινη ανάπτυξη. Η ανεργία στις χώρες αυτές εξακολουθεί να μεγαλώνει, η κατανάλωση να είναι στάσιμη η και να μειώνεται, οι δε ρυθμοί ανάπτυξης παραμένουν ανύπαρκτοι. Τι ακριβώς συμβαίνει; Μήπως ο Κευνσιανισμός, που κάποιοι επιμένουν να θέλουν να ξεθάψουν, αρνείται να βγεί από τον τάφο του;

Μιλώντας προ ημερών ο Ομπάμα στην Γκάνα είπε κάποιες σκληρές αλήθειες και για τον τρίτο λεγόμενο κόσμο. Και ιδιαίτερα για την Αφρική. Πέρασε πιά η εποχή, σημείωσε, που για όλα έφταιγε η αποικιοκρατία και η δαιμονοποιημένη Δύση. Δεν μπορεί να αποτελεί ευθύνη του καπιταλισμού η φτώχεια και η εξαθλίωση κρατών που επιμένουν σε μοντέλα διευθυνόμενης οικονομίας, που είναι πνιγμένα στην διαφθορά, που ξοδεύουν την διεθνή οικονομική βοήθεια για αγορές όπλων και που αρματώνουν ανήλικα παιδιά για εμφύλιες σφαγές και γενοκτονίες. Ο καθένας σήμερα είναι υπεύθυνος για τις εθνικές του επιλογές. Και άξιος βέβαια της τύχης του.
Καθ’ όσον αφορά ιδιαίτερα την χώρα μας καλό θα ήταν να αντικρύσουμε με θάρρος την αλήθεια. Και να πάψουμε να χαιδεύουμε αυτιά. Για τα οικονομικά μας χάλια δεν φταίει η διεθνής οικονομική κρίση. Αλλά η δική μας άρνηση να δουλέψουμε σωστά και να εκσυγχρονισθούμε. Ζούμε για περίπου τρείς δεκαετίες με δανεικά. Χτίζοντας ένα επίπεδο ζωής που δεν δικαιολογείται ούτε από την παραγωγικότητα ούτε και από τα έσοδά μας. Το κράτος δανείζεται για να μοιράζει χρήμα. Που κανείς βέβαια δεν είναι σε θέση να ξεπληρώσει. Οσοι βελτίωσαν θεματικά τα τελευταία είκοσι χρόνια το επίπεδο της ζωής τους ας αναλογισθούν με ειλικρίνεια. Τι ακριβώς καινοτόμο, καινούργιο και ιδιαίτερα επίπονο έκαναν (εκτός ίσως έξυπνων τρόπων αρμέγματος του κράτους) για να δικαιολογήσουν αυτή την νεοαποκτηθείσα προσωπική τους ευημερία; Η απάντηση στο ερώτημα (όπως λ.χ. που βρέθηκαν «φτωχοί» αγρότες, με ομόλογα της Lehman Brothers στην Λάρισα;) εξηγεί και τα αδιέξοδα της σημερινής Ελλάδας…

*Το ελληνικό παράδοξο. Οσο περισσότερο ανένδοτα υποστηρίζει κάποιος την αδράνεια, το τέλμα, την οπισθοδρόμηση αλλά, μερικές φορές, και την απάτη (λ.χ. 6μηνιαίες απεργίες πείνας, αθώα ραντεβού στο κέντρο της Αθήνας με …σακίδια) τόσο περισσότερο «προοδευτικός» θεωρείται!!

Πλήρες Άρθρο »

ΣΥΝΟΧΗ Η ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ;

Ο φυλετικο-θρησκευτκές ταραχές στο Ουρούμτσι, πρωτεύουσα της απόμακρης επαρχίας Ζινζιάνγκ στην βορειο-δυτική Κίνα, πολλούς προβληματίζουν γιατί αποκαλύπτουν άγνωστα κέντρα έντασης στην παγκόσμια κοινότητα. Ενας ολόκληρος κόσμος, αυτός της λεγόμενης από τους επιστήμονες Εσωτερικής Ασίας, έρχεται σταδιακά στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας. Οι περιοχές εκεί γύρω βρίσκονται στο μακρύτερο από την θάλασσα σημείο σε ολόκληρη την γή.

Το πιο απόμακρο σημείο είναι η γραφική πόλη Κιάχτα, της Δημοκρατίας της Μπουιράτια (η Εξωτερικής Μογγολίας) της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Για να φτάσεις μέχρις εκεί πρέπει να ταξιδέψεις για πάνω από τέσσαρες ώρες σε στενούς και κατά διαστήματα πολυσύχναστους επαρχιακούς δρόμους από την Ουλάν Ουντέ – την πρώτη συγκροτημένη πόλη που συναντάς ταξιδεύοντας με τον Υπερσιβηρικό ανατολικά της Λίμνης Βαικάλης κι αφήνοντας πίσω το ιστορικό Ιρκούτσκ. Η διαδρομή σε οδηγεί μέσα από τις αδιαπέραστες δασώδεις εκτάσεις της Ρωσικής τάιγκα στην απέραντη κα σχεδόν επίπεδη Μογγολική στέππα.

Η Κιάχτα, το τελευταίο κατοικημένο σημείο της εσωτερικής Ασίας που θυμίζει σε πολλά ευρωπαικό αστικό ιστό (μεγαλοπρεπείς – αν και ερειπωμένοι – καθολικοί καθεδρικοί ναοί, μεγάλη ορθόδοξη εκκλησία, κτίρια με έντονους εξωτερικούς χρωματισμούς της Τσαρικής εποχής, προτομές του Λένιν και Ρώσων στρατηλατών) συνήθιζε να δεσπόζει στο διαμετακομιστικό εμπόριο του τσαγιού. Εγκαταλείφθηκε όμως με το ξεκίνημα της Υπερσιβηρικής σιδηροδρομικής γραμμής κι έκτοτε παραμένει νεκρό μουσείο της αποικιακής ζωής του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα.

Η πρόσβαση από εκεί προς το Ουρούμτσι και τα εδάφη των Ουιγούρων είναι δυνατή αλλά δυσχερέστατη. Οι Μογγόλοι, ανιμιστές στο θρήσκευμα, βρίσκονται κοντύτερα στους Κινέζους Χάν παρά στους τουρκογενείς ημι-καζάκους μουσουλμάνους της Κεντρο-Ασιατικής Κϊνας. Η κουβέντα και μόνο για πρόθεση μετακίνησης προς το Ζινζιάνγκ συγκεντρώνει περίεργα βλέμματα και έκδηλη δυσθυμία από τους όποιους ντόπιους συνομιλητές. Διασχίζοντας την Μογγολία προς την πρωτεύουσα Ουλάν Μπατούρ απαιτεί ένα εξάωρο περίπου μονότονης οδήγησης μέσα σε μονόχρωμες απέραντες στέπες. Μοναδικό σπάσιμο της αδιάλειπτης συνέχειας αποτελούν σποραδικοί καταυλισμοί νομάδων με δερμάτινα αντίσκηνα (γιούρτ) και νωχελικές γκαμήλες που ταξιδεύουν, σκαμπανεβάζοντας τους αναβάτες τους, στην άκρη του δρόμου.

Ο ταξιδιωτικός Γολγοθάς πραγματικά αρχίζει μόλις το αυτοκίνητο εγκαταλείπει την Ουλάν Μπατούρ (κλασσικό δείγμα ανέμπνευστης τσιμεντοκυρίαρχης κομμουνιστικής αρχιτεκτονικής) και διασχίζοντας ατέλειωτα καταπράσινα στεποειδή λιβάδια αρχίζει το αγκομαχητό του σκαρφαλώματος στις βουνοπλαγιές των Αλτάι. Στενοί, άθλιοι δρόμοι κάτω από απειλητικούς ορεινούς όγκους σηματοδοτούν τις πατροπαράδοτες δυσκολίες πρόσβασης στα χαμηλότερα εδάφη των Ουιγούρων. Από εδώ εισέβαλαν οι στρατιές των στρατηγών του Τσένγκις Χάν στην πορεία τους προς τα πεδινά των Καζάκων και τα ζεστά νερά της Θάλασσας της Αράλης. Αυτό το τείχος εμπόδισε αργότερα, και οι δολοφονικές βέβαια έρημοι στον Νότο, τους Αραβες εισβολείς από το να περάσουν στις Μογγολικές πεδιάδες και να εξισλαμίσουν τους ανιμιστές. Οι Ουιγούροι υπήρξαν το τελευταίο τουρκο – καζάκικο φύλο που υπέκυψε στην λαίλαπα του εξουσιαστικού Ισλάμ.

Το Ουρούμτσι φαντάζει σαν καταφύγιο όταν το ατενίζει ο ταλαιπωρημένος ταξιδιώτης από τις παρυφές των γύρω ορεινών περασμάτων. Ετσι κι οι έμποροι του βόρειου δρόμου του μεταξιού ξαπόσταιναν στην πρωτεύουσα των Ουιγούρων όταν οι Μογγόλοι διαφέντευαν ακόμη ολόκληρη σχεδόν την καρδιά της Ασίας. Σήμερα το Ουρούμτσι κατοικείται κατά πλειοψηφία από Κινέζους Χάν. Που αντικρίζουν τους μουσουλμάνους συντοπίτες τους σαν υποτακτικούς, πολίτες χαμηλότερης κατηγορίας. Από τον καιρό που δημιουργήθηκε η βραχύβια (λίγους μήνες μόνο) Δημοκρατία του Ανατολικού Τουρκεστάν στον μεσοπόλεμο, οι Κινέζοι φρόντισαν με εξοντωτικές ουσιαστικά πολιτικές να μεταβάλουν την φυλετική σύνθεση ολόκληρου του Ζινζιάνγκ.

Το γεγονός πως λίγο νωρίτερα (αρχές δεκαετίας του ’20) ο Τούρκος φυγάς στρατηγός Ενβέρ Πασά είχε κατορθώσει να ενώσει τις μουσουλμανικές φυλές του (γειτονικού) σημερινού Τατζικιστάν και ορισμένων από το Ουζμπεκιστάν σε μία άλλη (βραχύβια επίσης) Μουσουλμανική Δημοκρατία του Τουρκεστάν, δεν είχε αφήσει τους Κινέζους αδιάφορους. Μετά από οργανωμένες μετακινήσεις πληθυσμών, σήμερα πλέον σε όλο το Ζινζιάνγκ μοναχά στο μακρινό Κασγκάρ οι Ουιγούροι αποτελούν τοπική πλειοψηφία. Θυμάμαι στο εκεί επιβλητικό τέμενος πως η μετριοπάθεια, σε θρησκευτικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο, του Ουιγούρου οδηγού/ξεναγού μου, προκάλεσε την έκρηξη φραστικής επιθετικότητας δύο άλλων γενειοφόρων «πιστών».

Συζητώντας με κατοίκους της περιοχής διαπιστώνεις πως εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν. Οι Ουιγούροι επισημαίνουν πως την ρομφαία του Ισλάμ αλλά και την πίστη σε ένα κίνημα ανεξαρτησίας δεν σηκώνουν μοναχά οι Τουρκογενείς μουσουλμάνοι. Υπάρχουν και οι Χουί - Χάν ουσιαστικά στην φυλετική καταγωγή αλλά μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα - που πλημμυρίζουν την περιοχή έχοντας δική τους πολιτική ατζέντα. Κι’ αυτοί κατά το παρελθόν αιματοκύλισαν την περιοχή διεκδικώντας τα πρωτεία και από τους Χάν αλλά κι από τους Ουιγούρους. Ανεξάρτητα λοιπόν από τις στατιστικές, η Κινεζική κεντρική διοίκηση εύλογα ανησυχεί για τις εξελίξεις.

Τα προβλήματα είναι σύνθετα και η συνοχή της Κίνας, όποτε ανοίγει δημοκρατικά και οικονομικά, είναι πάντοτε εύθραυστη. Θυμάμαι λ.χ. στο ορεινό Τασκουργκάν, μια πόλη της Κίνας κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν, το μίσος και την περιφρόνηση που μου εξέφρασαν ντόπιοι Χάν απέναντι στους συντοπίτες τους Ουιγούρους και Τατζίκους αλλά και τους Χουί.
Εξελίξεις θα υπάρξουν οπωσδήποτε στην αχανή αυτή χώρα. Ευχή είναι να ξεπεράσει τις εσωτερικές της εντάσεις δίχως να αναστείλει τις οικονομικές της κατακτήσεις. Αλλά και την πορεία της για περισσότερες ελευθερίες. Κάθε άλλο ενδεχόμενο θα συνιστά τραγωδία.
 

Πλήρες Άρθρο »

Ισλάμ και Εθνικισμός προκαλούν έκρηξη στην Κίνα

 

Ισλάμ και Εθνικισμός προκαλούν έκρηξη στην Κίνα

 

Χωμένο κάπου στις αχανείς εκτάσεις της Εσωτερικής Ασίας, στο βόρειο άκρο απέραντων ερήμων, το Ουρούμτσι είναι άγνωστο στην παγκόσμια κοινότητα. Στις σημειώσεις όμως της ιστορίας έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση της αιματοβαμμένης νεώτερης ιστορίας της Κίνας. Κάτω από το παλιό τείχος της πόλης χιλιάδες μουσουλμάνοι κάτοικοί του κατακάηκαν από τόνους καυτό λάδι που στα σκοτεινά χρόνια της σύγκρουσης των Κινέζων πολεμαρχών στον μεσοπόλεμο έριξαν οι εισβολείς Χάν αντίπαλοί τους.

Αρκετά κοντά στα φλογισμένα βουνά του Τουρπάν, που οι εκεί ντόπιοι ζούσαν σε υπόγεια καταλύματα μια και η επιβίωση κάτω από τον πύρινο ήλιο είναι ακόμη αδύνατη, το Ουρούμτσι έχει την ιδιότητα να είναι η μεγαλύτερη μουσουλμανική πόλη της Κίνας. Πρωτεύουσα της αχανέστερης επαρχίας της Κίνας, του Ζινζιάνγκ, υπήρξε πάντα πηγή αναστατώσεων για το δυσκολοκυβέρνητο αυτό κράτος. Εξω από την προστατευτική κάλυψη του περίφημου Σινικού Τείχους, που έφθανε δυτικά μέχρι τα όρια των δύο συνεχόμενων ερήμων, της Λοπ Νορ και της Γκόμπι, η επαρχία Ζινζιάνγκ ήταν πάντοτε η μυστηριώδης Αγρια Δύση της Κινεζικής Αυτοκρατορίας.

Όταν για πρώτη φορά πριν από δέκα χρόνια περίπου πάτησα πόδι στην γιγαντιαία έρημο Τακλαμακάν («Αυτός που Μπαίνει δεν Ξαναβγαίνει» είναι η ερμηνεία του ονόματός της στην τοπική γλώσσα των Ουιγούρων) αισθάνθηκα το μέγεθος του ξένου και αφιλόξενου που η περιοχή αυτή πάντα κουβάλαγε για την υπόλοιπη Κίνα. Στο γειτονικό Κασγκάρ οργανώνεται κάθε Κυριακή το μεγαλύτερο μουσουλμανικό παζάρι της Ασίας. Ενώ το κτιριακό κουφάρι του πάλαι ποτέ Βρετανικού Προξενείου αναδεικνύει το μέγεθος του περίφημου ανταγωνιστικού «Μεγάλου Παιχνιδιού» ανάμεσα σε Αγγλία και Ρωσία του 19ου αιώνα. Με θύματα πάντα τους ντόπιους Ουιγούρους που έπεφταν στα δίχτυα πότε του ενός και πότε του άλλου. Ενώ οι Κινέζοι Χάν επέφεραν τα τελειωτικά, θανατηφόρα συχνά, χτυπήματα.

Όταν λοιπόν πριν από λίγα 24ωρα ξέσπασαν για μια ακόμη φορά ταραχές στην περιοχή, με εκατοντάδες τραυματίες και 145 νεκρούς, η εθνικά και πολιτικά τραυματισμένη αυτή γωνιά της γής ζωντάνεψε στη θύμηση όσων την έχουν γνωρίσει. Η σκονισμένη αυτή έκταση της Κίνας κανέναν ουσιαστικά δεν θα απασχολούσε αν δεν είχε δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το ένα είναι πως, σε απόλυτη αντίθεση με την υπόλοιπη χώρα, κατοικείται από μουσουλμάνους. Με καταγωγή από πανάρχαια Τουρκικά φύλλα και με επιρροές Αράβων εισβολέων οι τοπικοί Ουιγούροι ασπάζονται το Σουνιτικό Ισλάμ κι αντιπαθούν τόσο τους Κινέζους Χάν εποικιστές τους όσο και τους γειτονικούς περσο-σιίτες κατοίκους του Τατζικιστάν και της λωρίδας Ουακάν του Αφγανιστάν.

Το δεύτερο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι πως στην περιοχή αυτή, στην καρδιά μάλιστα της ερήμου Τακλαμακάν, έχουν ανακαλυφθεί σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου. Ξαφνικά, η ξεχασμένη αυτή γωνιά της Kινεζικής επικράτειας απέκτησε και ιδιαίτερα υψηλή οικονομική σημασία. Η παλιά, από τα χρόνια ακόμη του εθνικιστικού Κουόμιτανγκ,  κινεζική πολιτική της μεθοδικής εθνοκάθαρσης των Ουιγούρων (μετακίνηση μεγάλων αριθμών σε άλλες περιοχές και εγκατάσταση εθνικών Χάν στην επαρχία Ζινζιάνγκ) απέκτησε διαφορετική διάσταση. Ο φόβος των εθνεγερτικών τάσεων των ντόπιων Ουιγούρων συνδέθηκε και με τους όποιους κινδύνους κατά των ευρύτερων οικονομικών συμφερόντων της χώρας. Οι συνακόλουθες καταπιεστικές πολιτικές κλιμακώθηκαν.

Οι εξελίξεις αυτές συνέπεσαν με την αναζωπύρωση του ακραίου ισλαμικού φουνταμενταλισμού. Οι για χρόνια μάλλον φιλήσυχοι μουσουλμάνοι του Ζινζιάνγκ μπολιάσθηκαν από τις επαναστατικές διδασκαλίες των ακραίων Νεομπαντιστών μουλάδων από το γειτονικό Πακιστάν και το Αφγανιστάν με αποτέλεσμα την ριζοσπαστικοποίηση των τζαμιών και της προσευχής. Η απαίτηση εθνικής ανεξαρτησίας συνδέθηκε με μηνύματα ιερού πολέμου. Κι όλα αυτά έδεσαν αρμονικά με την καχυποψία πως οι φυλετικά ξένοι Χάν επιθυμούν την εξόντωση των ντόπιων για να κλέψουν και τον ορυκτό τους πλούτο.

Το ξέσπασμα των τελευταίων εβδομάδων, μέσω μαζικών λαικών κινητοποιήσεων, καταστροφών αυτοκινήτων, μαγαζιών κλπ δεν είναι ανεξάρτητο από τις συχνές τα τελευταία χρόνια συμπλοκές αλλά και τρομοκρατικές ενέργειες στις περιφερειακές πόλεις του Ζινζιάνγκ, αλλά και μέσα στην καρδιά της Κίνας, το Πεκίνο. Η κυβέρνηση με συσκότιση των ειδήσεων και μπλοκάρισμα του Διαδικτύου επιχειρεί να σκεπάσει το πρόβλημα. Και να επιλέξει τρόπους, μάλλον αυταρχικούς, για την προώθηση λύσεων. Μιά επιλογή δυσχερέστατη και, με βάση την διεθνή εμπειρία, εξαιρετικά αναποτελεσματική.

Ισλάμ και εθνικισμός συνθέτουν από μόνα τους ένα εκρηκτικό κοκτέηλ. Αν προσθέσει κανείς και τα συμφέροντα του πετρελαικού πλούτου σε ένα περιβάλλον δυσχερών οικονομικών εξελίξεων για την χώρα σαν σύνολο, τα προβλήματα της Κινεζικής πολιτικής γίνονται ολοφάνερα.

Πλήρες Άρθρο »

ΤΟΛΜΗΡΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟ ΜΟΝΟ ΑΝΤΙΔΟΤΟ

                                            ΤΟΛΜΗΡΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟ ΜΟΝΟ ΑΝΤΙΔΟΤΟ

Τα τελευταία οικονομικά στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν πως η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική που ακολούθησε ο Πρόεδρος Ομπάμα για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης δεν φέρνει αποτελέσματα. Οι γιγαντιαίες δημόσιες δαπάνες, οι κρατικές επενδύσεις στην ανάπτυξη (ακόμη κι αν αυτή είναι «πράσινη») και η ροή των χρημάτων των φορολογουμένων προς κάθε κατεύθυνση για την αναζωπύρωση υποτίθεται της οικονομικής δραστηριότητας αποτυγχάνει. Η ανεργία εξακολουθεί να αυξάνει, νέες δουλειές δεν δημιουργούνται ενώ το τεράστιο δημόσιο χρέος με χρήμα τυπωμένο η δανεικό  πολλοί φοβούνται πως σύντομα θα χτυπήσει αδυσώπητα το αμερικανικό νόμισμα.

Η κατάσταση στην Βρετανία δεν είναι καλύτερη. Κι εκεί το χρέος έχει τιναχθεί στα ύψη ενώ οι προοπτικές της ανάπτυξης είναι απογοητευτικές. Η Ευρωπαική Τράπεζα δήλωσε πως τίποτε καινούργιο δεν πρόκειται να προκύψει από τις ευρωπαικές πρωτεύουσες ενώ η λογική του μεγάλου κράτους εξακολουθεί να συγκινεί σχηματιστές πολιτικής και αναλυτές των δημοσίων πραγμάτων. Η κατάσταση είναι παραπάνω από ανησυχητική. Ολοι είναι πεισμένοι πως η κρίση οφείλεται στον αχαλίνωτο υποτίθεται καπιταλισμό. Και πως υπεύθυνες είναι οι ελεύθερες αγορές. Παραβλέποντας τον τεράστιο δημόσιο τομέα και την αχαλίνωτη γραφειοκρατία στην Ευρώπη και την πολιτική των, κρατικής έμπνευσης και επιβολής, θαλασσοδανείων στην στέγη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οσοι υποστηρίζουν κάτι τέτοιο απορρίπτονται άμεσα σαν δογματικοί νεοφιλελεύθεροι. Ασχετο αν τα γεγονότα και τα δεδομένα υποστηρίζουν τις απόψεις τους. Κι όλοι ψάχνουν την λύση σε πολιτικές είτε αδράνειας (όπως πολλοί στην Ευρώπη) είτε επεκτατικές αλλά αποδειγμένα αποτυχημένες κι’ αναποτελεσματικές.

Το φάντασμα του Κέυνς σηκώθηκε από τον τάφο και βασανίζει ηγέτες και σχολιαστές οδηγώντας τους σε νέα αδιέξοδα και καταστροφές. Στην Ελλάδα μάλιστα, όπου στην κυβέρνηση εμφανίζονται να συγκρούονται νεοφιλελεύθεροι και κρατιστές, οι επιλογές του μεγάλου κράτους δεν λένε ούτε στιγμή να κοπάσουν. Πως είναι δυνατόν να κατηγορούνται σαν νεοφιλελεύθερες πολιτικές της κυβέρνησης που διόγκωσαν τον δημόσιο τομέα, αύξησαν τις κρατικές δαπάνες, πολλαπλασίασαν τις διοικητικές παρεμβάσεις στην οικονομική δραστηριότητα και επέκτειναν την δημόσια γραφειοκρατία;  Τώρα μάλιστα, στην μέση μιάς ιδιαίτερα δύσκολης οικονομικά περιόδου, η κυβέρνηση επιλέγει να επιβάλει φόρους. Δίνοντας το τελειωτικό χτύπημα σε κάθε προσδοκία ανάκαμψης. Ποιές άραγε διαφορετικές πολιτικές θα προωθούσαν οι «γνήσια δεξιοί» επικριτές του νεοφιλελευθερισμού;

 Η αλήθεια που οι περισσότεροι δεν είναι έτοιμοι να ομολογήσουν (παρά μοναχά μερικές φορές όταν βρεθούν εκτός κυβερνητικού νυμφώνα) είναι πως τα προβλήματα και οι κρίσεις δεν είναι παρά αποτελέσματα ενός και μόνο κοινωνικού φαινομένου.  Της έλλειψης δηλ. στις ημέρες μας στιβαρών και αποφασιστικών ηγεσιών.  Οι ηγεσίες εμπνέουν τον κόσμο και αυτές είναι που οδηγούν τους λαούς σε κινήσεις πάνω και πέρα από τις συνήθειες και τις καθημερινές τους πρακτικές. Που αναζητούν δηλ. λύσεις πέρα από τα συνήθη και τετριμμένα. Και που αποφασίζουν να οδηγήσουν την κοινωνία πάνω στο δικό τους ειδικό όραμα. Κι όχι να ακολουθούν τον κόσμο πειθαναγκαζόμενοι σε πολιτικές που τους επιβάλουν οι όποιες μετρήσεις της κοινής γνώμης. Όπως σημείωσε πρόσφατα η Αριάννα Huffington στις ΗΠΑ, αν υπήρχαν δημοσκοπήσεις τότε και τις ακολουθούσε, ουδέποτε ο Αβραάμ Λίνκολν θα είχε αποτολμήσει την επίθεση εναντίον του Νότου για την απελευθέρωση των σκλάβων.

Με λόγια δεν είναι εύκολο κάποιος να περιγράψει τους τρόπους με τους οποίους οι εμπνευσμένες ηγεσίες  μπορούν να κάνουν λαούς να μεγαλουργήσουν. Όπως εξ ίσου δύσκολο είναι να σκιαγραφηθούν οι επι μέρους  συνέπειες που μπορεί να προκληθούν από την ανυπαρξία τους. Δίχως ηγεσίες επιπλέουν οι μετριότητες. Δεν είναι όμως απαραίτητο να επέλθουν καταστροφές. Αυτό όμως που κανένας δεν αμφισβητεί είναι πως δίχως ηγεσίες δεν υπάρχουν επιτεύγματα, άλματα μεγαλουργίας και εθνικές επιτυχίες.

Τα σημερινά κοινωνικο-οικονομικά αδιέξοδα αποζητούν πολιτικές τολμηρές, διεισδυτικές και πιθανότατα ανατρεπτικές. Η αντιγραφή των Κευνσιανών μοντέλων της δεκαετίας του ’20 δεν πρόκειται αν δώσουν λύση στα προβλήματα. Ούτε και η παθητική εμμονή σε πολιτικά ορθές συμπεριφορές σε ζητήματα ασφάλειας, μετανάστευσης κι’ αντιμετώπισης λογής κοινωνικών αδιεξόδων θα ανοίξουν κάποια πόρτα διεξόδου.

Η πρόσφατη τολμηρή στάση του Τούρκου Πρωθυπουργού σχετικά με την στάση του Τουρκικού κράτους κατά το παρελθόν απέναντι σε μειονοτικές εθνικές ομάδες αποτελεί δείγμα ηγετικής τόλμης. Το αντίκρισμα του ιστορικού παρελθόντος με την νηφάλια ματιά τη σημερινής κοινωνικής ωριμότητας απαιτεί τόλμη και θάρρος. Διότι οδηγεί τον λαό μακριά από κατεστημένους επίσημους μύθους και κυρίαρχες εθνικές αφηγήσεις. Κάθε τέτοια πρωτοβουλία συνεπιφέρει πολιτικό κόστος. Αλλά χρειάζεται κότσια και δυνατή προσωπικότητα για να το επιχειρήσει κάποιος και να σταθεί απέναντι στις πρώτες κυρίως ενορχηστρωμένες αντιδράσεις. Ποιος έλληνας ηγέτης τόλμησε ποτέ να ακουμπήσει και να αποδομήσει παρόμοιας εμβέλειας εθνικούς μύθους;

Είναι ποτέ δυνατόν η χώρα λ.χ. να ξεπεράσει τα όποια προβλήματά της και να βγεί από τα αδιέξοδα όταν λαική συμπάθεια αγκαλιάζει την άρνηση εργαζομένων να δεχθούν το ενδεχόμενο πως η εταιρία στην οποία απασχολούνται, αφού χρεοκοπήσει, αναπόφευκτα θα κλείσει. Αλλά και την άποψη λ.χ. του ΚΚΕ πως τα ερευνητικά κέντρα της χώρας οφείλουν να φροντίζουν τα συμφέροντα των εκεί εργαζομένων αδιάφορο αν παράγουν έργο επιστημονικά πρωτοποριακό και αξιοποιήσιμο από την οικονομία της χώρας.   

Πλήρες Άρθρο »

ΣΧΟΛΙΑ

Ο ΙΔΙΩΤΗΣ ΤΟΥΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ

Και στον τομέα της διαφάνειας το κράτος κανονικά καθεύδει. Καμία καινούργια προσπάθεια δεν έχει υπάρξει. Τίποτε δεν έχει γίνει. Και ήρθε ο Πρόεδρος της Marfin Investment Group Ανδρέας Βγενόπουλος να τους ανοίξει τα μάτια. Πρότεινε μιά σειρά από απλά, υλοποιήσιμα μέτρα που εξασφαλίζουν με την χρήση της τεχνολογίας την λαική πληροφόρηση και έλεγχο πάνω στις δημόσιες δαπάνες και τις κρατικές προμήθειες. Πρότεινε μέτρα που σε πολλές χώρες αποτελούν για χρόνια πρακτική ρουτίνας. Εδώ όμως ουδείς τα προτείνει η τα υλοποιεί. Γιατί θα χαλάσει το πανηγύρι. Και κάποιοι θα μεiνουν δίχως μίζες και άδηλους πόρους. Και τi θα γίνουμε τότε δiχως διαφθορά; Για μιά ακόμη φορά ο ιδιωτικός τομέας βρίσκεται μπροστά και δείχνει τον δρόμο. Θα ακούσει κανείς;

 

H AΠΕΡΓΙΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ

Αυτό σίγουρα αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία!! Οι δημοσιογράφοι κήρυξαν απεργία σε όλα τα μέσα ενημέρωσης επειδή έκλεισε μιά εφημερίδα και ένας ραδιοφωνικός σταθμός. Που και βέβαια αναγκάθηκαν να φθάσουν σε αυτό το σημείο λόγω υπερβολικών εξόδων και ελάχιστων εσόδων. Εναντίον ποίου στρέφεται η σχετική απέργία; Μήπως εναντίον της κυβέρνησης; Που θα έπρεπε δηλ. να κάνει τι; Μήπως να εκταμιεύσει χρήματα των φορολογουμένων για να συνεχίσει να εκδίδεται η εφημερίδα; Η μήπως εναντίον των υπόλοιπων εκδοτών; Που προφανώς θα έπρεπε να αγοράσουν τα έντυπα και να καταπιούν τις σχετικές ζημιές; Απίστευτα πράγματα... Εκτός κι αν η απεργία στρέφεται εναντίον του αναγνωστικού και ραδιοφωνικού κοινού που δεν στήριξε τις συγκεκριμένες εκδοτικές προσπάθειες. Τέτοιες απίστευτες ασυναρτησίες μοναχά στην Ελλάδα θα μπορούσαν να εμφανισθούν. Οπου πλέον τίποτε λογικό δεν φαίνεται να λειτουργεί. Βέβαια, η ΕΣΗΕΑ δεν έδειξε να ενοχλείται από την εξαπάτηση των αναγνωστών του κυριακάτικου τύπου με τα περίφημα ρεπορτάζ από τις υποτιθέμενες συζητήσεις Καραμανλή - Ερντογάν. Που βέβαια ποτέ δεν έγιναν. Αφού ο Ερντογάν ποτέ δεν ήλθε στην Ελλάδα!! Η ουσία τρων προβλημάτων του Τύπου δηλ. δεν απασχολεί το συνδικαλιστικό όργανο των δημοσιογράφων. Που φροντίζει να κινητοποιείται για συντεχνιακούς μοναχά λόγους. Και βέβαια απλά και μόνο για τα μάτια...

 

ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Η εφημερίδα Ελ. Τύπος έκλεισε. Δυστυχώς για τον τόπο μιά ανεξάρτητη και σοβαρή φωνή δεν θα ακουσθεί ξανά. Η ανακοίνωση όμως που έκανε γνωστές τις σχετικές δυσάρεστες εξελίξεις από τους μετόχους που εξέδιδαν την εφημερίδα και είχαν την ιδιοκτησία του ραδιοφώνου City 995, περιελάμβανε κάποιες σκληρές αλήθειες. Η αναγγελία για το κλείσιμο των εφημερίδας έλεγε και τα παρακάτω:

'Όταν πριν από τρία χρόνια αναλήφθηκε η ευθύνη του «Ελεύθερου Τύπου» στόχος δεν ήταν μόνο η διάσωση ενός ιστορικού τίτλου. Στόχος ήταν και η συμβολή στην αναζήτηση μιας νέου τύπου και ταυτόχρονα ευρύτερης δημόσιας συζήτησης και μάλιστα σε μια φάση αλλαγών και μετάβασης που χαρακτηρίζει την εποχή μας.

Στο συνολικό εγχείρημα του «Ελεύθερου Τύπου» επενδύθηκαν μεγάλοι οικονομικοί πόροι. Κυρίως όμως και πρώτιστα κινητοποιήθηκαν σημαντικοί ανθρώπινοι πόροι, τόσο στην εφημερίδα, όσο και στο ραδιοφωνικό σταθμό.
Η προσπάθεια δεν ευοδώθηκε.

Το μοντέλο ενημέρωσης που κυριάρχησε στον τόπο μας, η συνεχιζόμενη συσσώρευση ζημιών σε συνδυασμό με τις αρνητικές προοπτικές του κλάδου, μαζί με την πεποίθηση ότι ένα Μέσο Ενημέρωσης δεν νοείται να λειτουργεί με μεγάλες ζημίες και αυτό να συνεχίζεται επί μακρόν, χωρίς να οδηγεί σε παρανοήσεις, συνετέλεσαν στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας των παραπάνω αποφάσεων.'

Είναι ολοφάνερος ο υπαινιγμός για την συνέχιση έκδοσης εφημερίδων και λειτουργίας ραδιοφώνων και τηλεοράσεων που οικονομικά δεν είναι σε θέση να επιβιώσουν. Πέραν από την παραβίαση των νόμων (το εμπορικό δίκαιο καθορίζει σε ποιές περιπτώσεις εταιρίες που ο δανεισμός υπερβαίνει τα ίδια κεφάλαια είναι υποχρεωτικό να οδηγούνται σε πτώχευση) το κύριο ζήτημα βρίσκεται στις σκοπιμότητες που τέτοια φαινόμενα κρύβουν. Η ανακοίνωση του Ελ. Τύπου είναι σαφής. Αποτελεί δείγμα δημόσιας καταρράκωσης μέσα ενημέρωσης να λειτουργούν συνεχώς με ζημιές. Ολα αυτά κάτι κρύβουν. Θα γίνει ποτέ πραγματική εξυγίανση του χώρου της ενημέρωσης;

 

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΛΛΑΖΕΙ


Με απίστευτη ταχύτητα αλλάζουν σχεδόν τα πάντα γύρω μας. Χώρες που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν παρά περιφερειακή παρουσία στις διεθνείς εξελίξεις μπαίνουν τώρα με δυναμισμό στο κέντρο των αποφάσεων. Μόλις ολοκληρώθηκε στο Αικατερίνενμπουργκ της Σιβηρίας μιά από τις πιό κρίσιμες συναντήσεις του Συμφώνου Συνεργασίας της Σαγκάης. Του λεγομένου και 'Θηρίου της Ασίας'. Με επίσημα η υποψήφια μέλη τις πολυπληθέστερες χωρες της γής (Κίνα, Ρωσία, Ινδονησία, Ινδία, Πακιστάν κλπ) αλλά και τα σημαντικότερα κράτη παραγωγής ενέργειας σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο (Ρωσία, χώρες της Κεντρικής Ασίας και της Υπερκαυκασίας, Ιράκ και Ιράν) ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί τις εξελίξεις αν αυτοί αποφασίσουν να καταναλώνουν αποκλειστικά οι ίδιοι την ενέργεια που παράγουν. Οι τιμές για τον υπόλοιπο κόσμο θα εκτιναχθούν στα ύψη αλλά τραγικότερη θα είναι η έλλειψη ενεργειακών πόρων.

Επι πλέον, στην ίδια πόλη της Σιβηρίας η Ρωσία οργανώνει για πρώτη φορά συνάντηση των χωρών - μελών του ΒΡΙΚ (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα). Με την ολοκλήρωση δηλαδή της συνάντησης των μεγάλων χωρών της Ασίας θα βρεθούν μαζί οι ηγέτες των ισχυρότερων ανερχόμενων οικονομιών του κόσμου. Ο συμβολισμός και μόνο των πρωτοβουλιών αυτών ανατρέπει γεωπολιτικούς συνιστώσες και πολιτικο-αρχιτεκτονικές ισορροπίες. Είναι απαραίτητο να παρακολουθούμε τις εξελίξεις αυτές ώστε να κατορθώσουμε να διεισδύσουμε σε κάποια από τα νέα πλαίσια διπλωματικών συχετισμών που αναπόφευκτα θα δημιουργηθούν. 

 

ΔΕΝ ΥΠΗΡΞΕ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΑΠΟΧΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ - ΑΠΛΑ ΒΑΡΙΕΜΑΡΑ !

Εκπρόσωποι της Γενιάς των 700 Ευρώ έγραψαν στην Newstime.gr:

'Η εμπειρία που είχαμε, μερικοί από εμάς, την Κυριακή το απόγευμα, είναι ενδεικτική της κατάστασης αποχαύνωσης που επικρατεί στη συντριπτική πλειοψηφία των συνομηλίκων μας. Σε μια παρέα 15 ατόμων με μέσο όρο ηλικίας τα 26, όπου έτυχε να βρεθούν δύο μέλη της G700, είχαν ψηφίσει μόνο δύο. Μαζί μ' εμάς, σύνολο 4 από τους 15. Από τους απέχοντες, ένας δεν πρόλαβε, άλλος δεν είχε αμάξι να πάει δέκα βήματα πιο κάτω, άλλος απλώς βαριόταν και ένας άλλος, άκουσον, άκουσον, πήγε ήπιε καφέ με τον δικαστικό αντιπρόσωπο στο εκλογικό κέντρο για μία ώρα και ύστερα, απλώς βαρέθηκε να πάει στη διπλανή αίθουσα να ψηφίσει. Το άφησε γι' αργότερα. Κανείς δεν απείχε συνειδητά. Με στόχο να στείλει ένα μήνυμα. Κάποιοι, μόνο αφού έγιναν αποδέκτες οξείας κριτικής από τους υπόλοιπους, άλλαξαν τροπάρι και οχυρώθηκαν πίσω από τη βολική δικαιολογία του 'όλοι ίδιοι είναι και ανίκανοι'. Αυτοί απλώς κοροϊδεύουν τον εαυτό τους.

Δυστυχώς, αποδεικνύουμε με τη στάση μας ότι είμαστε μια γενιά κακομαθημένων χαβαλέδων για τους οποίους φταίνε πάντα οι άλλοι: το σύστημα, τα κόμματα, οι πολιτικοί, οι οργανώσεις πολιτών, οι γονείς τους, οι δίπλα, οι έξω. Μια γενιά, η οποία παρότι βρίσκεται αντιμέτωπη με το φάσμα της κοινωνικής και οικονομικής στασιμότητας -ακόμα και καθόδου- δε λέει να ξεβολευτεί, να δραστηριοποιηθεί και να αναλάβει τις ευθύνες της. Με τον ίδιο τρόπο που, εδώ και πολλά χρόνια, πολλοί νέοι της γενιάς μας αρνούνται να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν στην προσωπική τους ζωή, περιμένοντας το οικογενειακό Πακέτο Μάρσαλ ή το κράτος που θα τους σώσει, έτσι πλέον δε θέλουν να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν και στο δημόσιο βίο. Δεν επιλέγουν, ούτε καν απαξιώνουν, δεν μαυρίζουν. Δεν είναι συνειδητοποιημένοι. Απλά αδιαφορούν ή βαριούνται'.

G700 -  Η Γενιά των 700 Ευρώ  

   

700.000  ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ !!

Το ουσιαστικό πρόβλημα του τόπου δεν είναι οι λαθρομετανάστες. Αυτό είναι κάτι που αντιμετωπίζεται. Με την κατάλληλη πολιτική βέβαια. Και με σαφήνεια στόχων και μέσων. Το μεγάλο πρόβλημα είναι οι μουσουλμάνοι ανάμεσά τους. Που δεν είναι εύκολη η πατεμπόδιση της εισροής τους στην χώρα και η συνακόλουθη θεαματική αύξηση των αριθμών τους. Σήμερα ήδη αριθμούν περί τις 700.000 !! Κι αυτό είναι πρόβλημα που δεν λύνεται ούτε με 'σκούπες' ούτε και με διώξεις. Ποιός γνωρίζει που συναθροίζονται οι άνθρωποι αυτοί, ποιά εκδοχή του Ισλαμ διδάσκονται, τι στόχους έχουν σαν κοινότητα, πως βλέπουν την χριστιανική γύρω τους κοινωνία; Σε τελευταία ανάλυση, ποιός έχει μελετήσει η έστω ψάξει σε τι αποβλέπουν οι χιλιάδες μουσουλμάνοι μετανάστες που βρίσκονται στην Ελλάδα; Αν δεν βρούμε απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά βηματίζουμε προς μιά ανεπανάληπτα συγκρουσιακή κοινωνική πραγματικότητα...

 

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΒΥΘΟΣ


Η χώρα ακούμπησε σχεδόν τον πολιτικό βυθό. Οι έδρες που εξασφάλισαν στο ευρωπαικό κοινοβούλιο περιθωριακές (το ΛΑΟΣ), ασήμαντες (οι Οικολόγοι) η και ανατρεπτικές (ο ΣΥΡΙΖΑ του κ. Τσίπρα) δυνάμεις μαζί και με το χαμηλότατο γενικά επίπεδο των ψηφοδελτίων των δύο μεγάλων κομμάτων εξασφαλίζουν για την χώρα θέση παρία στο επικείμενο ευρωπαικό γίγνεσθαι. Η Ευρώπη κλυδωνίζεται. Και μαζί της καταποντίζεται και η δική μας οικονομία. Ποιοί έχουν το κύρος να συζητήσουν, να προτείνουν και να καυτηριάσουν με βαρύτητα και αξιοπιστία πολιτικές και εξελίξεις στις δύσκολες ημέρες που έρχονται για την Ευρώπη; Από την ώρα που στο μυαλό των ενδιαφερομένων περισσότερο μετράει η επιστροφή στην εθνική πολιτική σκηνή η για κάποιους άλλους το επαγγελματικό βόλεμα για λίγο έστω καιρό ο καθένας μπορεί να καταλάβει την κατάσταση της χώρας και την αδυναμία παρουσίας της στα κέντρα εξουσίας του εξωτερικού. Είναι τυχαίο άραγε πως ουδέποτε έλληνας δημόσιος άνδρας δεν έπαιξε σαν υποψήφιος για κάποια από τις κορυφαίες θέσεις του διεθνούς διπλωματικού στερεώματος;


ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

Πολλοί με επικρίνουν διότι σχολιάζω υποτίθεται τα γεγονότα από απόσταση. Δίχως να μετέχω σε διαδικασίες που, όπως ισχυρίζονται, έχω ευθύνες για τα αδιέξοδά τους. Λησμονούν όμως όλοι αυτοί πως μετέχοντας στην πολιτική πάλευα για πολιτικές που και σήμερα υποστηρίζω πως είναι απαραίτητες για τον τόπο. Και πως σχεδόν όλοι τότε αντιδρούσαν καταγγέλλοντάς τες σαν νεοφιλελεύθερες. Δίχως αντιπροτάσεις και εναλλακτικές λύσεις. Πόσοι θυμούνται πως εγκατέλειψα την πολιτική εξ αιτίας της διακομματικής τότε σιωπής για τις σκανδαλώδεις προμήθειες του ΟΤΕ; Αλλά και λόγω της εξοργιστικής απάθειας απέναντι σε όλα αυτά της κοινής γνώμης;

ΟΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΕΑΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ


Οσο για το επιχείρημα πως ο νεοφιλελευθερισμός κατέρρευσε προκαλώντας την διεθνή οικονομική κρίση δύο μόνο σχόλια. Ο νεοφιλελευθερισμός κατηγορείται για την εφαρμογή σκληρού μονεταρισμού. Της περιορισμένης δηλ. διάθεσης χρήματος. Η κρίση όμως προκλήθηκε από την παροχή εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών και των κυβερνήσεων απίστευτων ποσοτήτων χρήματος. Αρα; Πολλές Τράπεζες επίσης στην Αμερική διώχθηκαν ποινικά διότι διέθεταν δάνεια σε εύπορους λευκούς κι όχι σε άκληρους κι αδύναμους να ξεπληρώσουν τα χρέη τους μαύρους. Γιατί αυτό επέβαλαν οι νόμοι της κυβέρνησης και οι πολιτικές επιταγές του Κογκρέσου. Πως απέτυχε λοιπόν η οικονομία της αγοράς;

Εγώ είμαι συνεπής σε θέσεις κι αρχές. Οι επικριτές μου όμως;


'ΓΙΑΤΙ ΤΡΕΧΑΤΕ ΣΑΝ ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ;'

Ο Ρωσος Πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν έδειξε πριν από λίγες ημέρες πως φέρονται οι σοβαρές κυβερνήσεις σε πανίσχυρους οικονομικούς παράγοντες. Πηγαίνοντας στην επαρχιακή πόλη Πικάλυοβο, λίγο πιό έξω από την Αγία Πετρούπολη συνάντησε τους ιδιοκτήτες τριών τοπικών εργοστασίων που είχαν καθυστερήσει να πληρώσουν τους μισθούς των εργατών τους. Ανάμεσά τους ο πανίσχυρος Ρώσος ολιγάρχης των μεταλλευμάτων ΟΛεγκ Ντεριπάσκα. Ο Πούτιν διχως πολλές αποστροφές τους τόνισε πως η ημέρα εκείνη αποτελούσε την τελευταία προθεσμία πληρωμής των υποχρεώσεων των εταιριών προς τους εργαζόμενους. Εφ΄όσον και το κράτος είχε ήδη εκπληρώσει τις δικές του υποχρεώσεις και είχε εξασφαλίσει την αγορά των προιόντων τους. Πετώντας, μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, ένα στυλό στο τραπέζι που καθόταν ο πανίσχυτος ολιγάρχης ο Πούτιν 'τον διέταξε' αμέσως να υπογράψει. Διαφορετικά η κυβέρνηση, όπως τόνισε, θα ακολουθούσε διαφορετική πορεία. 'Δεν μπορω να καταλάβω' τόνισε ο Ρώσος Πρωθυπουργός 'γιατί μετατρέψατε χιλιάδες ανθρώπους ομήρους των φιλοδοξιών σας η της έλλειψης επαγγελματισμού από μέρους σας - η ίσως και θύματα της απληστίας σας'. Μπροστά στις κάμερες των τηλεοράσεων ο Πούτιν τους καυτηρίασε, 'Γιατί τρέχατε σαν κατσαρίδες να κρυφτείτε λίγο πριν έλθω, εντελώς ανίκανοι να πάρετε κάποιες λογικές αποφάσεις;'

Αυτό είναι ένα δείγμα του πως ακριβώς μιά σοβαρή κυβέρνηση αντιμετωπίζει τους λεγόμενους νταβατζήδες. Κάθε σύγκριση με άλλες γνωστές περιπτώσεις αποδεκτή.



ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ 200$ ΤΟ ΒΑΡΕΛΙ;

Eλάχιστες επενδύσεις έχουν γίνει στην πετρελαιοβιομηχανία τα τελευταία χρόνια. Η αλματώδης αύξηση της τιμής του μαύρου χρυσού ενώ άνοιγε προοπτικές έκανε πολλούς επενδυτές νευρικούς λόγω της πιθανότητας ξαφνικής πτώσης των τιμών. Κάτι που επιβεβαιώθηκε με την πρόσφατη οικονομική κρίση. Στην Ρωσία για παράδειγμα ούτε
ρούβλι δεν έχει επενδυθεί από τις Ρωσικές εταιρίες για νέες ανακαλύψεις η για εκσυγχρονισμό υπαρχόντων πετρελαικών πεδίων (η και πεδίων αερίου). Το αποτέλεσμα είναι πως η παραμικρή καινούργια αύξηση της ζήτησης θα οδηγήσει σε αλματώδεις καινούργιες αυξήσεις της τιμής του μαύρου χρυσού. Ο επικεφαλής της ΒΡ εκτιμά πως
μέχρι το τέλος της δεκαετίας, και εφ' όσον οι επενδύσεις παραμείνουν στα τωρινά επίπεδα, θα αντιμετωπίσουμε τιμές γύρω στα 200 δολ το βαρέλι!! Κυρίως επειδή είναι φανερό πως σε κάποιες χώρες η τάση ανάπτυξης δεν έχει σοβαρά κοπάσει. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κίνα. Εφ' όσον τα στοιχεία ειναι ακριβή η οικονομία της συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμούς που προσεγγίζουν το 8%. Ο καθένας καταλαβαίνει για τι
είδους εφιαλτικές προοπτικές συζητούμε όταν ο κόσμος ακόμα θα βασανίζεται από τις επιπτώσεις της μεγάλης σημερινής διεθνούς οικονομικής κρίσης...



H ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Με βάση τον καινούργιο νόμο που, και με δική μου βοήθεια, καταρτίσθηκε και ψηφίσθηκε στην Ρωσία κοντά΄στα τέλη του 2007, η αρμόδια Υπηρεσία Ανταγωνισμού της χώρας αυτής άρχισε να ερευνά τις πολιτικές της Microsoft. Mε βάση καταγγελίες πως η μεγάλη εταιρία λογισμικού επιμένει να προωθεί το νέο της προιόν Vista ενώ εξακολουθέι να υπάρχει ζήτηση για τα Windowς XP η αντι-μονοπωλιακή υπηρεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας διερευνά αν αυτή η συμπεριφορά παραβιάζει τους κανόνες του ανταγωνισμού. Εφ' όσον κάτι τέτοιο αποδειχθεί, η χρηματική ποινή που θα αντιμετωπίσει η Microsoft θα είναι σχεδόν εξοντωτική. Η πολιτική αυτή αποδεικνύει πως ο ανταγωνισμός μπορεί να εξασφαλίσει την ομαλή λειτουργία της αγοράς. Προυποθέτει όμως σοβαρούς νόμους και ανθρώπους
αποφασισμένους να τους εφαρμόσουν. Ζητήματα που στην χώρα μας βρίσκονται ακόμη στο πεδίο της αναζήτησης.


ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ

Γίναμε τώρα στην Ελλάδα όλοι οικολόγοι! Μας νοιάζουν οι αλλαγές στο παγκόσμιο κλίμα και η υπερθέρμανση του πλανήτη. Είμαστε όμως αρκετά εύσωμοι ώστε δύσκολα να μπορούμε να κρυφτούμε πίσω από τις υποκρισίες μας. Μιά βόλτα σε μιά παραλία μετά την επέλαση των ντόπιων λουομένων εύκολα αποδεικνύει την πραγματική μας ευαισθησία για το περιβάλλον.  Σκουπίδια, πεταμένα μπουκάλια και λογής ακαθαρσίες συνθέτουν την κληρονομιά της 'ευαίσθητης' παρουσίας μας. Η χρήση του αυτοκινήτου ακόμη και για μετακινήσεις ολίγων εκατοντάδων μέτρων, η απαξίωση των δημόσιων μέσων μεταφοράς και η συντονισμένη αντίδραση στην απαγόρευση καπνίσματος σε κλειστούς χώρους αποκαλύπτει την πραγματικότητα σχετικά με την οικολογική μας ευαισθησία και το καθαρό, υποτίθεται, περιβάλλον. Αγωνιούμε για το μέλλον του πλανήτη. Αδιαφορούμε όμως για την κατάσταση στην γειτονιά μας... Εγινε λοιπόν και η απαραίτητη ημερίδα στην Αθήνα για το περιβάλλον. Οι ευαίσθητοι καλεσμένοι, όλοι με λιμουζίνες, πάρκαραν ασύδοτα πάνω στην Λεωφ. Βασ. Σοφίας πνίγοντας την Αθήνα κυκλοφοριακά και την ατμόσφαιρά της με ρύπανση. Και μίλησε και ο Πρωθυπουργός. Που έχει στα χέρια του την ΔΕΗ - την πλέον ρυπογόνο επιχείρηση της Ευρώπης!! Που επιτρέπει την κατασκευή στην Αττική γυάλινων κάστρων που καταναλώνουν σαν μονάδες περισσότερη ενέργεια - χειμώνα, καλοκαίρι - από ένα ολόκληρο χωριό της ελληνικής επαρχίας. Κατά τα άλλα είμαστε όλοι οπαδοί της οικολογίας. Και θα εκλέξουμε και οικολόγο ευρωβουλευτή. Μπράβο μας!!   

Πλήρες Άρθρο »