ΣΧΟΛΙΑ - ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ

                                                                       ΣΧΟΛΙΑ 

                                                      ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ

Αγριες ευχές μου είχε απευθύνει (να πέσει δηλ. βόμβα στο σπίτι μου) προ ετών ο μεγάλος μας Μίκης όταν υποστήριζα την Νατοική επέμβαση στην Γιουγκοσλαυία. Το ερώτημα είναι πως τότε η πλειοψηφία στην Ελλάδα στήριζε τους Σέρβους που έκαναν εναντίον των Αλβανών ό,τι κάνουν σήμερα οι Ισραηλινοί εναντίον των Παλαιστινίων. Τότε ο Σαρόν και το Ισραήλ ήσαν δημόσια υπέρ του Μιλόσεβιτς. Και ο Αραφάτ υπέρ των βομβαρδισμών του Νατο!! Δεν είναι φανερή η διασύνδεση; Κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει την πολεμική δράση του Ισραήλ. Η επιθετικότητά του καταντάει εγκληματική και πολιτικά αδιέξοδη. Απλά οι πραγματικές παράμετροι του προβλήματος είναι πολύ πιό σύνθετες.

Γιατί οι γειτονικές Αραβικές χώρες γυρίζουν την πλάτη στους άμαχους στη Γάζα? Και κόπτονται οι Ελληνες? Που αδιαφορούσαν για τους Αλβανούς του Κόσοβου. Είναι αυτονόητο πως οι Ισραηλινοί οφείλουν να σταματήσουν τις ακρότητες στη Γάζα. Αλλά και η Χαμάς οφείλει να αναγνωρίσει το δικαίωμα του Ισραήλ να υπάρχει. Και να επιχειρήσουν και οι δύο ειρηνικά να βρούν λύση στο πρόβλημα.

Τελικά είναι φανερό πως το θέμα μας εδώ στην Ελλάδα δεν είναι οι Παλαιστίνιοι και η τύχη τους. Αλλά ο αντι-δυτικισιμός και ο αντι-αμερικανισμός. Γιατί δεν εξοργίζεται κανείς για την εθνοκάθαρση που γίνεται στο Νταρφούρ του Σουδάν και για τις σφαγές στο Κονγκό; Ποιά θέση είχαν πάρει οι Παλαιστίνιοι, αλλά και οι ανα τον κόσμο υποστηρικτές τους, όλο το διάστημα που Αραβες έσφαζαν Αφρικανούς στο Σουδάν; Είναι δραματικό παιδιά να πεθαίνουν από τις βόμβες. Εξ ίσου όμως αποκρουστικό είναι οι μανάδες τους να δηλώνουν στις τηλεοράσεις υπερήφανες όταν τα παιδιά αυτά διαμελίζονται σαν βομβιστές αυτοκτονίας! Σκοτώνοντας ταυτόχρονα και μερικές δεκάδες ανύποπτους περαστικούς.


                                                                 ΑΣΤΕΙΟΤΗΤΕΣ...

Ο εισαγγελέας αγνόησε την απάθεια των αστυνομικών και δικαστικών αρχών απέναντι στους βάνδαλους καταστροφείς ιδιωτικών περιουσιών κι αποφάσισε να δραστηριοποιηθεί εναντίον του ...διαιτητή ποδοσφαίρου Βασσάρα! Διότι κατά τη γνώμη του (του εισαγγελέα!!) δεν έδωσε πέναλτυ στο παιχνίδι Παναθηναικού – ΑΕΚ. Στο απίθανο πολιτικό μωσαικό που λέγεται ελληνική δημόσια ζωή η δικαιοσύνη αδιαφορεί για την άρνηση του επικεφαλής της Siemens στην Ελλάδα να προσέλθει – καίτοι κληθείς – στην Δικαιοσύνη να καταθέσει όπως και για το γεγονός πως μεγαλοεπιχειρηματίας καταδικασμένος αμετάκλητα δεν εκτίει – με το έτσι θέλω – την ποινή του. Την ίδια ώρα όμως αξιολογεί σαν επικίνδυνη για την δημόσια ασφάλεια την απόφαση διαιτητή ποδοσφαίρου για κάποια ...αμφισβητούμενη φάση. Τα πράγματα ξεφελυγουν πλέον από τα όρια του χιούμορ. Κι εγγίζουν τα πλαίσια ενός σοβαρού εθνικού κινδύνου...


                                                          ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ

Προκαλεί έκπληξη η ...έκπληξη της αστυνομίας για τα δύο, με την χρήση Καλίσνικωφ, τρομοκρατικά χτυπήματα. Από την εποχή της επίθεσης στον τότε Υπουργό Βουλγαράκη και της ρουκέτας εναντίον της αμερικανικής πρεσβείας επέμενα στην ανάγκη άμεσης και ριζικής εξιχνίασης. Οταν στην Κων/πολη ισλαμιστές τρομοκράτες είχαν χτυπήσει το Βρετανικό Προξενείο οι δράστες είχαν συλληφθεί σε τέσσαρες μέσα ημέρες. Εδώ η ανικανότητα των αρχών ασφαλείας, παρά τα μέσα που έχουν στην διάθεσή τους και τα χρήματα που ξόδεψαν οι φορολογούμενοι για συστήματα έρευνας και εξιχνίασης, είναι πλέον παροιμιώδης. Η αστυνομία διαθέτει άνδρες για την φύλαξη δημοσιογράφων και επιχειρηματιών, ρουσφετολογώντας σε βάρος της ασφάλειας των φορολογουμένων, αλλά δεν διαθέτει κοινό νού, ηγετική καθοδήγηση και μέθοδο ανάλυσης για τα στοιχειώδη. Με αποτέλεσμα ο τόπος να είναι έρμαιο των διαθέσεων του κάθε τυχάρπαστου ονειροπαρμένου κοινωνικού ανατροπέα η λογής κουκουλοφόρων βλαστών καλών οικογενειών των βορείων προαστίων.

 

                                                Η ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΤΟΥ …ΔΙΑΔΗΛΩΤΗ !!

Η θρασύτητα των επαναστατημένων εκ του ασφαλούς (με εξασφαλισμένη δηλαδή την ατιμωρησία) νέων καλλιεργεί ένα κλίμα βαθιάς απαισιοδοξίας και απάθειας για το μέλλον. Διότι και η νέα γενιά του τόπου δεν αντανακλά τάσεις δημιουργίας η και εποικοδομητικής επαναστατικότητας. Αποτελεί κακέκτυπο ανερμάτιστων κινήσεων του παρελθόντος. Περισσότερο ενσωματώνει τις απογοητεύσεις βραχυκυκλωμένων γονιών παρά τις γνήσιες αναζητήσεις προβληματισμένων εφήβων.

Τις ημέρες αυτές η εξέγερση των καλομαθημένων νέων ανεκόπη. Προφανώς, γιατί τα παιδιά έπρεπε να πάνε διακοπές. Σε λίγες ημέρες όμως θα ξαναρχίσει. Με την βοήθεια και των μισθωτών – διαδηλωτών. Ανέργων δηλ. η αλλοδαπών που προσφέρουν υπηρεσίες επ’ αμοιβή ώστε οι διαδηλώσεις και τα επεισόδια να δείχνουν μεγαλύτερα και θεαματικότερα το βράδυ στους τηλεοπτικούς δέκτες. Αυτό που δεν καταλαβαίνουν οι ψευτο-επαναστάτες της νεοελληνικής μαλθακότητας είναι πως η δράση αναπόφευκτα προκαλεί αντίδραση. Και πως με την ίδια ευκολία με την οποία κάποιοι νοικιάζουν «διαδηλωτές», κάποιοι άλλοι είναι ενδεχόμενο να νοικιάσουν «διαμαρτυρόμενους πολίτες». Το τι θα επακολουθήσει ο καθένας μπορεί να αναλογισθεί.

Οι πολίτες αισθάνονται ανυπεράσπιστοι. Η αστυνομία παραμένει ακάλυπτη και δίχως σαφείς επιχειρησιακές εντολές. Η ζωή όμως συνεχίζεται. Και κάποιοι οφείλουν να εργασθούν για να κερδίσουν το ψωμί τους. Οι χαιδεμένοι επαναστάτες του φραπέ απειλούν όμως πως θα επανέλθουν. Η πραγματική οργή (και όχι η δήθεν των παιδιών) τότε θα ξεχειλίσει. Με απρόβλεπτες συνέπειες…
 

 

Πλήρες Άρθρο »

ΥΨΗΛΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΡΙΣΚΟΥ

ΥΨΗΛΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΡΙΣΚΟΥ ΠΛΕΟΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

 

Η ανάλυση και αξιολόγηση πολιτικού ρίσκου είναι η καινούργια δυναμική προσθήκη σ’ αυτό που αποκαλείται τομέας επιχειρηματικών συμβουλών*. Δεν υπάρχει σοβαρή οικονομική μονάδα στον κόσμο που θα προχωρούσε σε επενδυτικές δράσεις σε μια νέα αγορά σήμερα δίχως μια προσεκτική προηγουμένως μελέτη του πολιτικού ρίσκου που ενδεχόμενα υπάρχει σε μιά τέτοια κίνηση.
Η επαγγελματική μου εμπειρία από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης με έχει διδάξει πως δίχως προσεκτικές μελέτες πολιτικής διακινδύνευσης καμιά εταιρία με αναγνώριση και διεθνές κύρος δεν αναλαμβάνει πρωτοβουλίες οικονομικής εμπλοκής. Η ποιότητα και οι δυνατότητες της ντόπιας οικονομίας συνιστούν κυρίαρχο παράγοντα για τις αποφάσεις εισόδου σε μια νέα αγορά. Αλλά οι οικονομικοί παράγοντες δεν αποτελούν πλέον το μοναδικό η έστω τον αποκλειστικά κυρίαρχο λόγο για την λήψη των τελικών επενδυτικών αποφάσεων. Η εκτίμηση των πολιτικών συνθηκών, οι ενδεχόμενες κυβερνητικές η κομματικές αλλαγές, ο ρόλος και η ψυχογραφία των πρωταγωνιστών του εκάστοτε πολιτικού σκηνικού καθώς και άλλες πολλές κοινωνικές συνθήκες καθώς και στοιχεία κουλτούρας και αξιακών αντιλήψεων παίζουν κρίσιμο ρόλο στις σχετικές αποφάσεις.
Είναι αυτονόητο πως οι παρατηρήσεις αυτές δεν προιδεάζουν για ευχάριστες εξελίξεις στην χώρα μας. Η ελληνική οικονομία έχει απόλυτη ανάγκη από ξένες επενδύσεις αλλά και από την ομαλή ροή εξωτερικού δανεισμού. Οσα όμως γίνονται εδώ συνηγορούν αρνητικά για την εκπλήρωση και των δύο παραπάνω ενδεχομένων. Το ζήτημα πλέον έχει ξεφύγει από τα πλαίσια της όποιας εσωτερικής πολιτικής η ιδεολογικής αντιπαλότητας. Και έχει μετατραπεί σε αντικειμενικά και συνάμα γιγαντιαίο πρόβλημα διεθνών διαστάσεων.
Αν η χώρα δεν εξασφαλίσει επενδύσεις από το εξωτερικό η αρχίσει να συναντά ανυπέρβλητες δυσκολίες στην εξασφάλιση τακτικού δανεισμού από διεθνείς πιστωτικούς οργανισμούς, κινδυνεύει να οδηγηθεί στην πτώχευση. Το πρόβλημα τότε θα είναι μη αντιμετωπίσιμο και οι κοινωνικές του προεκτάσεις ανυπολόγιστες. Η αδράνεια όλα αυτά τα χρόνια του ελληνικού πολιτικού συστήματος και η αβελτηρία – μέχρι και η ειρωνία - με την οποία αντιμετωπίζονταν επισημάνσεις και προειδοποιήσεις για την ανάγκη λήψης μέτρων ριζικών αλλαγών των δομών της κοινωνίας και της οικονομίας, οδηγούν τώρα στην αναπόφευκτη εξόφληση εξαιρετικά δυσάρεστων λογαριασμών.
Στον οικονομικό τομέα, η κατάρρευση θα οδηγήσει την χώρα σε συνθήκες καταιγιστικής οπισθοδρόμησης. Οι κοινωνικές επιπτώσεις ενός τέτοιου ενδεχόμενου θα είναι σχεδόν τραγικές. Η ανεργία θα οδηγηθεί σε ύψη θεόρατα, τα νοικοκυριά θα αναγκασθούν να χαμηλώσουν τον πήχυ της ποιότητας ζωής που προσδοκούν και απολαμβάνουν ενώ για τους νέους οι προοπτικές εξέλιξης θα είναι ιδιαίτερα δυσάρεστες.
Το εξαιρετικά ανησυχητικό για την Ελλάδα είναι πως η ιδιαιτερότητα της δικής της οπισθοδρόμησης συμπίπτει με μιά διεθνή κρίση που καθιστά δυσχερέστερη την κάθε κίνηση από το εξωτερικό εύνοιας προς την χώρα. Λυπάμαι που το αναφέρω αλλά είχα επανειλημμένα προειδοποιήσει, όταν κατά το παρελθόν συναντούσα τείχος αντιδράσεων σε κάθε κίνηση εξορθολογισμού των οικονομικών δομών της χώρας, πως θα έρθει η ώρα που θα υποχρεωθεί ο τόπος να υιοθετήσει αναγκαστικά τέτοιες πολιτικές. Αλλά πως οι συνθήκες τότε πλέον θα είναι δυσάρεστες και τα κοινωνικά δεδομένα τραγικά. Δυστυχώς, η ώρα αυτή πλησιάζει. Και ο τόπος παρουσιάζεται ανέτοιμος να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις ανατροπές που έρχονται.
Οταν σήμερα πλέον μαζί με τις καθαρά οικονομικές εκτιμήσεις σημαντικότατο ρόλο παίζουν οι αξιολογήσεις πολιτικού ρίσκου τα πράγματα για την Ελλάδα εμφανίζονται σχεδόν απολύτως αρνητικά. Η κυβέρνηση δείχνει να τα έχει χαμένα ενώ το επίπεδο διακομματικής συνεννόησης και συνεργασίας σε όλο το φάσμα του πολιτικού σκηνικού είναι εντελώς ανύπαρκτο. Η χώρα βολοδέρνει σε μιά άγρια τρικυμία δίχως κανένας να πιλοτάρει στην γέφυρα. Η βία, και ιδιαίτερα η κατευθυνόμενη κατά επιχειρηματιών, καθηγητών και οργάνων της τάξης, έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η φθορά αρχών και αξιών, δίχως την παρουσία κάποιας αξιόπιστης θεσμικής βάσης, έχει πλημμυρίσει απόλυτα την δημόσια λειτουργία.
Ακόμη και τομείς άμεσης λαικής ενασχόλησης και ψυχο-κοινωνικής εκτόνωσης, όπως ο αθλητισμός και η διασκέδαση (τηλεόραση, φίλμ, μουσική, βραδυνοί έξοδοι) πάσχουν από σοβαρότατες θεσμικές στρεβλώσεις και την κυριαρχία κωδίκων του υποκόσμου και του κοινωνικού περιθωρίου. Η τυφλή βία, η θεοποίηση του τίποτα, η κατάρρευση κάθε έννοιας αξιοκρατικής επιβράβευσης της δημιουργικότητας, και ο ενταφιασμός της παραδοσιακής κοινωνικής ηθικής συνιστούν πλέον τον κανόνα κι όχι την εξαίρεση. Αυτονόητα όλα αυτά επιδρούν πάνω στην λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και στην δράση του κράτους.
Συνέπεια αυτών είναι η έγερση αμφιβολιών για τις δυνατότητες του ελληνικού πολιτικού συστήματος να αντιμετωπίσει την κρίση, να ανταποκριθεί στις διεθνείς απαιτήσεις για πάταξη τη διαφθοράς και να πείσει για ομαλές οικονομικές εξελίξεις σε περιβάλλον πολιτικής ασφάλειας και σταθερότητας. Οι εκτιμητές πολιτικού ρίσκου θα οδηγήσουν την χώρα στην διεθνή ανυποληψία πολύ γρηγορότερα από τους αναλυτές οικονομικών δεδομένων και τους αξιολογητές γνωστών χρηματοοικονομικών οίκων.

*Βλ. λ.χ. Bracken, Bremmer and Gordon, Managing Strategic Surprise: Lessons From Risk Management and Risk Assessment (Cambridge, 2008) και R. Chambers “Assessing Political Risk”, http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-7067526/Assessing-political-risk-as-more.html#abstract

Πλήρες Άρθρο »

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ

Η Ευρώπη αυτό τον χειμώνα κρύωσε. Το εφιαλτικό σενάριο του 2006 επανελήφθη. Η Ρωσία, απαιτώντας την εξόφληση των χρεών της Ουκρανίας καθώς και την έγγραφη δέσμευση του Κιέβου στις νέες τιμές που καθόρισε για το εξαγόμενο φυσικό αέριο η μονοπωλιακή Γκάζπρομ, εμφανίσθηκε και πάλι σαν ο κακός γείτονας. Κόβοντας τις παροχές αερίου προς την Δύση. Εν τούτοις, η συμπεριφορά της Ρωσίας επιβάλλεται από τους κανόνες της αγοράς. Το αέριο είναι προιόν με σαφή εμπορική αξία. Κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί στην Μόσχα, όπως δεν το κάνει για το πετρέλαιο σε Σαουδάραβες και στους φίλους τους στον ΟΠΕΚ, το δικαίωμα να ελπίζει να κερδίσει όσα μπορεί περισσότερα από την αξιοποίηση ενός πλουτοπαραγωγικού της προιόντος.

Η Δύση εξ άλλου είχε την δυνατότητα να προλάβει τις εξελίξεις και να στηρίξει έγκαιρα την Ουκρανία. Με την έγκριση του γιγαντιαίου για τα μέτρα της Ουκρανίας καινούργιου δανείου από το ΔΝΤ η ισορροπία θα μπορούσε να είχε αποκατασταθεί στα δημόσια οικονομικά της χώρας. Στην σχετική όμως εγκριτική απόφαση για το δάνειο αυτό υπήρχε ειδικός όρος που απαγόρευε την αξιοποίησή του για αποπληρωμή ενεργειακών χρεών η για την αγορά αντίστοιχων προιόντων!! Η κρίση λοιπόν ήταν αναπόφευκτη. Εφ’ όσον κυρίως η Ουκρανία αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά αδιέξοδα.

Η ρήξη λοιπόν Ρωσίας – Ουκρανίας για το φυσικό αέριο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αφύπνιση της Δύσης. Με την αξιοποίηση του λεγόμενου «αποτελέσματος της επιδείξεως» (Demonstration Effect) οι ανησυχούντες στην Δύση (κυρίως Αμερικανοί, Βρετανοί και Γάλλοι) έκαναν τους υπόλοιπους ευρωπαίους να καταλάβουν τους κινδύνους μιάς εξάρτησης από μιά και μόνο πηγή ενέργειας. Και η πηγή αυτή βέβαια είναι η Ρωσία. Πλήν όμως πολλές εναλλακτικές λύσεις δεν υπάρχουν. Παρά την εκτεταμένη ρητορική από όλες τις πλευρές, η πραγματικότητα είναι λιγότερο περίπλοκη.

Η Ευρώπη δεν είναι εύκολο να βρεί εναλλακτικές ενεργειακές πηγές. Παρά τα λόγια και τις εξαγγελίες η Ρωσία αποτελεί τον κοντινότερο, τον πλέον αξιόπιστο και τον πιο σίγουρο προμηθευτή. Αέριο από την Βόρεια Θάλασσα λ.χ. δεν υπάρχει στις αναγκαίες ποσότητες ενώ η προμήθεια υγροποιημένου προυποθέτει πανάκριβες καινούργιες εγκαταστάσεις και συμφωνίες προμήθειας με χώρες των οποίων η παραγωγή δεν αυξάνεται. Το κόστος λοιπόν αναπόφευκτα θα είναι υψηλότερο και η προμήθεια σε μεγάλες ποσότητες προβληματική. Η Ρωσία από την άλλη πλευρά απειλεί πως θα αναζητήσει καινούργιους πελάτες – καταναλωτές. Ποιους όμως; Μοναχά η Κίνα αποτελεί μια σίγουρη εναλλακτική επιλογή. Αλλά είναι ανύπαρκτες οι υποδομές. Δίχως δρόμους και τελειωμένους αγωγούς ο προσανατολισμός προς την Κίνα είναι για τα προσεχή χρόνια τουλάχιστον ανέφικτος.

Υπάρχει όμως πρόβλημα με την ίδια την παραγωγή της Ρωσίας. Λόγω έλλειψης επενδύσεων η Γκάζπρομ προειδοποιεί πως σχετικά σύντομα η προμήθεια Ρωσικού αερίου πιθανότατα δεν θα είναι αρκετή για τις ανάγκες της ίδιας της Ρωσικής αγοράς. Κατά συνέπεια το κρίσιμο σημείο είναι οι διαθέσιμες μεγάλες ποσότητες από χώρες της Κεντρικής Ασίας. Το Τουρκμενιστάν, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν αλλά και το Αζερμπαιτζάν, αποτελούν σήμερα το μήλο της έριδος για τις ποσότητες αερίου που παράγει το υπέδαφός τους. Γι αυτό και οι διάφοροι αγωγοί που αναγγέλλονται και προγραμματίζονται (North Stream, South Stream, Blue Stream, προς την Κίνα κλπ) θα είναι βιώσιμοι μοναχά στην περίπτωση που η Ρωσία εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες αερίου από τις χώρες αυτές.

Αλλά οι πιέσεις είναι πολλές και το διαθέσιμο αέριο δεν είναι ατέλειωτο. Η Γκάζπρομ έχει τις καλύτερες για την ώρα διαθέσιμες συμφωνίες, αλλά καινούργιοι αγωγοί χτίζονται η είναι στα σκαριά και ουδείς γνωρίζει τελικά προς ποια κατεύθυνση θα κατευθυνθεί το αέριο των χωρών αυτών. Η Δύση δεν έχει κατορθώσει ακόμη να πείσει το Τουρκμενιστάν λ.χ. να διαθέσει το περισσότερο από το αέριό του σε αγωγούς που θα κατευθύνονται προς τις χώρες της Ευρώπης παρακάμπτοντας την Ρωσία. Είναι χαρακτηριστικό πως ακόμη και ο Διευθύνων Σύμβουλος του υπό κατασκευή δυτικού αγωγού Ναμπούκο (με κατεύθυνση από Αζερμπαιτζάν και μέσω Τουρκίας σε Βουλγαρία, Αυστρία και μετά στην Ευρώπη) δήλωσε τον περασμένο Ιούνιο πως θα χρειασθεί και ο αγωγός αυτός να χρησιμοποιήσει αέριο από την Ρωσία για να είναι βιώσιμος. Ετσι, το αέριο που διακινεί η Γκάζπρομ εξακολουθεί να παίζει νευραλγικό ρόλο στην επάρκεια ενέργειας για τα νοικοκυριά της δυτικής Ευρώπης.

Η ενεργειακή ασφάλεια λοιπόν της δυτικής Ευρώπης αναγκαστικά είναι στενά δεμένη με την Ρωσία. Μόνο που οι χώρες που συνομολογούν συμφωνίες μαζί της οφείλουν να συνεργάζονται με τις υπόλοιπες ευρωπαικές χώρες, ώστε η Δύση να μην φαίνεται διασπασμένη και δίχως ενιαία γραμμή. Η τελευταία κίνηση της Ουκρανίας, που τελικά έπεσε στο κενό, αποδεικνύει του λόγου το ασφαλές. Το Κίεβο πίστεψε πως σε μια κλιμάκωση με την Μόσχα θα είχε την Ευρωπαική Ενωση στο πλευρό της. Οι ευρωπικές χώρες όμως εμφανίσθηκαν διασπασμένες με βάση τα επι μέρους συμφέροντα και συμφωνίες τους με την Μόσχα. Κι έτσι η Ουκρανία αναγκάσθηκε γρήγορα να υποχωρήσει.

Η έννοια της Ευρωπαικής ενιαίας στάσης δεν έχει το νόημα βέβαια της στήριξης χωρών που προκαλούν η δημιουργούν προβλήματα με την Ρωσία. Περισσότερο σχετίζεται με την αυξημένη διαπραγματευτική στάση απέναντι στην Ρωσία που όταν έχει το πάνω χέρι γίνεται αυταρχική και υπερβολικά απαιτητική. Στο ζήτημα των αγωγών πετρελαίου λ.χ. τα εγκαίνια του Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης έχουν γίνει τουλάχιστον έξη φορές. Αλλά αγωγός δεν έχει αρχίσει να χτίζεται. Οσον αφορά τους αγωγούς αερίου η χώρα μας πορεύεται προφανέστατα δίχως στρατηγική. Συμφωνεί σε διακηρύξεις δίχως διαπραγμάτευση και ξεκαθάρισμα κυρίως των ποσοτήτων που είναι δυνατόν να της δοθούν, από πού και με ποια τιμολογιακή πολιτική.

Αξίζει κάποιος να ανατρέξει στις σελίδες του βιβλίου του Παν. Γεννηματά, Ενέργεια και Πολιτική στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στον Κόσμο (Αθήνα 2008) για να διαπιστώσει τα προβλήματα προοπτικής και γενικότερου σχεδιασμού που αντιμετωπίζει η χώρα μας σε όλα αυτά τα ζητήματα. Η τελευταία κρίση του αερίου έκανε την Ευρώπη να συνειδητοποιήσει το πρόβλημα της ενεργειακής ασφάλειας. Φάνηκε όμως και πάλι πως ενώ η διπλωματία παίζει σημαντικό ρόλο σ’ αυτές τις εξελίξεις τελικά τα οικονομικά συμφέροντα είναι αυτά που έχουν τον τελικό λόγο. Και η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν απόλυτη ανάγκη των εισοδημάτων που εξασφαλίζουν από την εξαγωγή και μεταφορά του αερίου προς την Ευρώπη. Εξ άλλου η Ρωσία ήταν πάντα αξιόπιστος προμηθευτής ενέργειας - ακόμα και στις χειρότερες ώρες του Ψυχρού Πολέμου. Ανεξάρτητα λοιπόν από διαφορές και σκοπιμότητες, η ροή του αερίου δύσκολα διακόπτεται. Χρειάζεται όμως σοβαρότητα και διαπραγματευτική αποφασιστικότητα ώστε το όφελος να είναι ουσιαστικό και, κατά το δυνατόν, μακροχρόνιο.
 

Πλήρες Άρθρο »

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΓΑΖΑ

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΓΑΖΑ

Την τελευταία ημέρα του χρόνου έκλεισε, μετά από παρέμβαση εισαγγελέα, η μετριοπαθής εφημερίδα της Τεχεράνης «Καργκοζαράν». Ο διευθυντής της Μεχράν Καραμί δήλωσε πως η αιτία που έκλεισε η εφημερίδα ήταν η δημοσίευση ανακοίνωσης οργάνωσης φοιτητών, που θεωρείται προσκείμενη στον μεταρρυθμιστή πρώην Πρόεδρο του Ιράν Χασεμί-Ραφσανζανί. Η παρέμβαση αυτή των φοιτητών είχε σαν αντικείμενο την σύγκρουση στην Γάζα και κύριο χαρακτηριστικό την καταδίκη της Χαμάς σαν τρομοκρατικής οργάνωσης που προκαλεί την σφαγή αθώων χρησιμοποιώντας σαν καταφύγιο σχολεία και θρησκευτικά τεμένη.

Το γεγονός αυτό ρίχνει μπόλικο φώς στο παρασκήνιο των γεγονότων που εκτυλίσσονται στην Μέση Ανατολή. Κλειδί των εκεί εξελίξεων αποτελεί το Ιράν. Του οποίου η στάση και η γενικότερη συμπεριφορά δυναμιτίζει η και μπορεί να ειρηνεύσει την περιοχή. Σε ένα βιβλίο που μόλις εκδόθηκε στις ΗΠΑ (Treacherous Alliance: The Secret Dealings of Israel, Iran and the United States) ο συγγραφέας T. Parsi αποκαλύπτει το βαθύ διαχρονικά παρασκήνιο των σχέσεων Ισραήλ, Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Οι σύνθετες αυτές σχέσεις σηματοδοτούν κάθε φορά την αναστάτωση η και την εξομάλυνση των εξελίξεων στην Μέση Ανατολή.

Ετσι και τώρα, είναι φανερό πως κάποιες δυναμικές ανακατατάξεις στις σχέσεις των τριών αυτών πρωταγωνιστών προκαλούν την σύγκρουση στην Γάζα. Η στάση της «Καργκοζαράν» και η ενόχληση της σημερινής κυβέρνησης στην Τεχεράνη υποδηλώνει εντάσεις και αντιπαραθέσεις που για την ώρα περιορίζονται κάτω από την επιφάνεια των γεγονότων. Ο μελλοντικός ρόλος του Ιράν και οι σχέσεις του με τις ΗΠΑ αλλά και έμμεσα με το Ισραήλ σηματοδοτεί τις κινήσεις που γίνονται η θα γίνουν για την διαμόρφωση του καινούργιου στρατηγικού χάρτη της ευρύτερης περιοχής.

Κλειδί των εξελίξεων αποτελεί η επικείμενη ανάληψη της εξουσίας από την κυβέρνηση Ομπάμα στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις προεκλογικές του δεσμεύσεις ο νέος αμερικανός Πρόεδρος οφείλει να έρθει σε συνεννόηση με το Ιραν για μια σειρά από σοβαρότατες πολιτικές κινήσεις. Είναι αδύνατον να εξορθολογήσει (δηλ. να διευρύνει ενδεχόμενα μέχρι και τις δυτικές επαρχίες του Πακιστάν) τον πόλεμο στο Αφγανιστάν (όπως έχει υποσχεθεί) δίχως την συνεργασία του Ιράν. Η Τεχεράνη ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τις μοναδικές γνήσια αντίπαλες των Ταλιμπάν φυλές του κεντρικού Αφγανιστάν – τους περσόφωνους Χαζάρας. Δίχως αυτούς ούτε ειρήνευση ούτε και έλεγχος στην χώρα αυτή από το ΝΑΤΟ είναι δυνατοί.

Παράλληλα, ούτε και από το Ιράκ είναι δυνατή αποχώρηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (άλλη δέσμευση του Ομπάμα) χωρίς συνεννόηση για το τι μέλλει γενέσθαι με την Τεχεράνη. Η στενή επιρροή που ασκούν οι Ιρανοί στις μεγάλες δυνάμεις των Σιιτών στο νότιο κυρίως Ιράκ καθιστά τον ρόλο του Ιράν νευραλγικό για την ειρήνευση της χώρας μετά μια αμερικανική στρατιωτική αποχώρηση. Πέρα από αυτά, είναι φανερό πως η Τεχεράνη αποφάσισε να κάνει σαφές στους αμερικανούς – μέσω της Χαμάς και της καταγγελίας της παύσης πυρός στην Γάζα - πως δίχως την δική της συναίνεση για καμιά πτυχή του Μεσανατολικού δεν μπορεί να βρεθεί λύση.

Οι σουνίτες Αραβες όμως, με προεξάρχουσα την Σαουδική Αραβία, ανησυχούν για το τι ενδεχόμενα θα ζητούσε σαν αντάλλαγμα η Τεχεράνη για την προσέγγισή της με τους αμερικανούς. Και το Ισραήλ επίσης δεν βλέπει θετικά μια τέτοια προσέγγιση. Κυρίως αν γίνει δίχως την δική του συμμετοχή και συνεργία. Όπως εξηγεί ο Parsi στο παραπάνω βιβλίο, επανειλημμένα στο παρελθόν Ιράν και Ισραήλ έχουν βρεθεί κοντά, αλλά κι έχουν βάλει τρικλοποδιές ο ένας στον άλλο. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει λ.χ. πως η Χαμάς υπήρξε δημιούργημα κατά το παρελθόν της ισραηλινής μυστικής υπηρεσίας Μοσάντ, για την αποδυνάμωση τότε της Αλ Φατάχ και του Αραφάτ Η επίθεση των Ισραηλινών λοιπόν στην Γάζα αποτελεί ξεκάθαρο μήνυμα του Τελ Αβίβ προς την κυβερνητική ομάδα Ομπάμα πως προσέγγιση με το Ιράν δεν θα γίνει ανεκτή δίχως ανταλλάγματα για τις δικές του επιδιώξεις..

Δεν θα πρέπει να μας εκπλήξει λοιπόν μια εσωτερική σύγκρουση στο σύντομο μέλλον μέσα στα ηγετικά κλιμάκια της Χαμάς - μαζί και με σοβαρές αλλαγές στο Ιράν. Κάτι τέτοιο θα ειρηνεύσει την Μέση Ανατολή, θα οδηγήσει το Ισραήλ σε συνεννοήσεις για το μέλλον του με χτεσινούς του εχθρούς αλλά και θα ενοχλήσει την Σαουδική Αραβία. Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα πάρει σαν αντάλλαγμα για όλα αυτά το Ιράν. Αν το έπαθλο θα είναι ο μεγαλύτερος έλεγχος του Κόλπου τότε Σαουδάραβες, Κουβέιτ και Εμιράτα θα περάσουν σε φάση ανασφάλειας και πιθανών εσωτερικών κλυδωνισμών και ανακατατάξεων.
 

Πλήρες Άρθρο »

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ;

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ;

Κάθε πολιτισμένος άνθρωπος σιχαίνεται την βία. Κυρίως όταν προέρχεται από οργανωμένα κράτη. Κι έχει σαν στόχο αδύναμες κοινωνικές ομάδες δυστυχισμένων κι ανυπεράσπιστων ανθρώπων. Αυτή όμως είναι η φυσιολογική οπτική γωνία των καλομαθημένων κατοίκων της Δύσης. Δεν συμβαδίζει απαραίτητα με τις αντιλήψεις και τις ιεραρχήσεις των πολιτών που είναι αναμεμιγμένοι στις συγκρούσεις αυτές.

Η ιστορία των κατοίκων της Παλαιστίνης είναι χαρακτηριστική. Μερικές από τις μεγαλύτερες σφαγές ο λαός αυτός δεν τις υπέστη από το Ισραήλ. Αλλά από τους γείτονές του Αραβες που σκόπευαν να τον εξαφανίσουν. Οι Ιορδανοί Βεδουίνοι πρώτοι έβαλαν στο στόχαστρο τους Παλαιστίνιους. Και στη μνήμη των σφαγών που υπέστησαν το 1970 συστάθηκε η πρώτη οργάνωση αντίστασης των Παλαιστινίων, ο «Μαύρος Σεπτέμβρης».

Το κύριο χαρακτηριστικό της Χαμάς, όπως και της Χετζμπολάχ στον Λίβανο, είναι πως εκφράζει το Σιίτικο Ιράν. Κι όχι τόσο την αντίσταση κατά του Ισραήλ. Γι’ αυτό και οι Αραβες Σουνίτες, πέραν κάποιων μικρών διαδηλώσεων για τα μάτια, είναι σιωπηλοί. Κι έμμεσα, λ.χ η Αίγυπτος και η Φατάχ, ενισχύουν την Ισραηλινή επίθεση. Γιατί η Αλ Καέντα του Μπιν Λάντεν είναι άφαντη;

Κι όσοι δικαιολογημένα στενοχωριούνται για τις χαροκαμένες μάνες που οδύρονται, θα έπρεπε να αναρωτιούνται πως οι ίδιες δηλώνουν υπερήφανες όταν τα ανήλικα παιδιά τους διαμελίζονται σαν κομάντος αυτοκτονίας μαζί με δεκάδες ανύποπτους περαστικούς. Εκφράζουν τότε χαρά που τα παιδιά τους πάνε κοντά στον Αλλάχ!! Πως ανέχονται να υπάρχουν αποθήκες πυρομαχικών στα υπόγεια των σπιτιών τους και στα σχολεία των παιδιών; Μήπως λοιπόν τα δάκρυα είναι για τους θεατές των δυτικών τηλεοράσεων; Και δεν επηρεάζουν καθόλου τους πρωταγωνιστές των γεγονότων στην Μέση Ανατολή;

Πλήρες Άρθρο »

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΝΕΥΘΥΝΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΝΕΥΘΥΝΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ

Με την αισιοδοξία που προσφέρει το ξεκίνημα κάθε νέας χρονιάς αισθάνομαι την ελευθερία να προχωρήσω σε μερικές εξομολογήσεις. Που έχουν να κάνουν με πράξεις και παραλείψεις μου στη διάρκεια της πορείας μου στην δημόσια ζωή της χώρας. Αλλά και με σκέψεις και απόψεις μου για τα τρέχοντα προβλήματα και τις μελλοντικές εξελίξεις.

Αρκετά συχνά, ιδιαίτερα μετά τα τελευταία γεγονότα, συναντώ συμπολίτες που με παροτρύνουν με αγωνία: «Κάντε κάτι». Η απάντησή μου είναι σχεδόν πάντα στερεότυπη. Πως τίποτα δεν εξαρτάται από εμένα και κάποια άλλα δημόσια πρόσωπα. Αλλά πως είναι συνάρτηση κοινωνικής συνειδητοποίησης των προβλημάτων και κίνηση πολιτική από τα κάτω. Υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν οι πολίτες. Αλλά σχεδόν ποτέ δεν δραστηριοποιούνται. Θα μπορούσαν λ.χ, να πιέσουν για πολιτικές και πρόσωπα με γράμματα, τηλεγραφήματα, φάξ, ηλεκτρονικά μηνύματα, SMS και επισκέψεις σε πολιτικές προσωπικότητες και δημοσιογραφικά γραφεία. Τέτοιες κινήσεις πείθουν για τις ευαισθησίες της κοινωνίας και δείχνουν πως υπάρχει και πολιτικό κόστος πέραν από τις πιέσεις και τα συμφέροντα των οργανωμένων συντεχνιών.

Η κοινωνία όμως συνεχίζει να παραμένει σιωπηλή. Και να αποζητά από άλλους τον ρόλο του σωτήρα. Ποιοι διαμαρτυρήθηκαν για τους ατιμώρητους βανδαλισμούς των τελευταίων εβδομάδων; Πότε και πως απαίτησαν την εφαρμογή των νόμων και την σύλληψη των παρανομούντων – είτε των απροκάλυπτα κινητοποιούμενων ακτιβιστών (εισβολή σε τηλεοπτικά στούντιο, διακοπή θεατρικών παραστάσεων, αναχαίτιση αυτοκινητιστών και έλεγχος ταυτοτήτων (!), καταστροφές πανεπιστημιακών χώρων), είτε αυτών που παρεμπόδιζαν την νόμιμη λειτουργία των καταστημάτων την τελευταία Κυριακή της χρονιάς. Δεν συζητώ βέβαια για τους πυρομανείς καταστροφείς καταστημάτων και τους λιθοβόλους κατά αστυνομικών τμημάτων και ανύποπτων πολιτών – και των οποίων τα πρόσωπα καταγράφηκαν από τηλεοράσεις και φωτογραφικούς φακούς. Ο φορολογούμενος ακριβοπληρώνει για συστήματα ασφάλειας. Που όμως ουδείς χρησιμοποιεί.

Διαβάζω σχόλια αγανακτισμένων πολιτών που κατηγορούν συλλήβδην τους πολιτικούς για τα χάλια της χώρας. Φροντίζουν όμως να κρύβουν το γεγονός πως οι πολιτικοί οδήγησαν εκεί τα πράγματα καθ’ υπόδειξη της ίδιας της κοινωνίας. Δεν υπάρχουν ένοχοι πολιτικοί και αθώοι πολίτες. Οσοι προσπαθήσαμε να μιλήσουμε την γλώσσα της αλήθειας και να προχωρήσουμε έγκαιρα σε κινήσεις μεταρρύθμισης και αλλαγών συναντήσαμε αντίδραση, καταγγελίες και την γενικότερη κατακραυγή. «Η κοινωνία δεν είναι ώριμη για τις ιδέες σας» μας έλεγαν οι καλοπροαίρετοι. «Κοινωνικά ανευαίσθητους και υπέρμαχους της οικονομικής ασυδοσίας» μας ονομάτιζαν ιδεολογικοί αντίπαλοι και εσωκομματικοί εχθροί. Ο λαός «παράγει», και ανέχεται βέβαια, τους πολιτικούς που του ταιριάζουν. Και μαζί οδηγούν την χώρα σε λεωφόρους η ατραπούς. Αν ο δρόμος είναι λασπωμένος και προβληματικός ευθύνη δεν έχει μόνο ο οδηγός. Την πορεία την έχουν διαλέξει οι επιβάτες.

Συχνά γίνομαι στόχος δημόσιας κριτικής για δύο κυρίως πράγματα. Η οικονομία της αγοράς επιμένουν οι περισσότεροι προκάλεσε την καταστροφική πορεία της οικονομίας σήμερα. Μόνο που στην Ελλάδα ο κρατισμός ποτέ δεν σταμάτησε να κυριαρχεί. Σε μια οικονομία που πάνω από το 62% της οικονομικής δραστηριότητας ελέγχεται άμεσα η έμμεσα από το κράτος είναι τουλάχιστον παρανοικό να κατηγορείται ο …νεοφιλελευθερισμός για τα αδιέξοδά της. Κάποιοι θεωρούν δογματισμό την άρνησή μου να αποδεχθώ την ελεύθερη αγορά σαν υπαίτια της παγκόσμιας κρίσης. Όταν όμως οι Τράπεζες στις ΗΠΑ έδιναν στεγαστικά δάνεια δίχως εγγυήσεις σε εφαρμογή κυβερνητικών εντολών, και η κυβέρνηση Μπούς λάτρευε να υποστηρίζει την «επιστροφή του κράτους» σαν φάρο της οικονομικής της πολιτικής, πως είναι δογματισμός η παράθεση της αλήθειας; Για τους λεγόμενους ρεαλιστές , προφανώς όταν τα γεγονότα δεν ταιριάζουν με την πραγματικότητα καλό είναι να αλλάζουμε την πραγματικότητα. Σε τελευταία ανάλυση, η βαριά κρατική παρέμβαση που ακολούθησε την κρίση των στεγαστικών δανείων βάθυνε αντί να περιορίσει την κρίση. Ποιος ευθύνεται, σε τελευταία ανάλυση, για τα σημερινά αδιέξοδα;

Αντιμετωπίζω όμως και επικρίσεις για την περίφημη απελευθέρωση της αγοράς των καυσίμων. Υπενθυμίζω πως με κάθε μείωση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου, και παρά το σύνθετο σύστημα υπολογισμού της, μειώνεται σημαντικά και η τιμή της βενζίνης στο πρατήριο. Αυτό ποτέ δεν θα μπορούσε να συμβεί με το προηγούμενο σύστημα. Οπου το κράτος κερδοσκοπούσε πάνω σε κάθε διεθνή μείωση της τιμής των καυσίμων. Αλλά και με την απελευθέρωση η αύξηση της τιμής δεν προήλθε από την αγορά. Αλλά από το κράτος – που επέβαλε τον φόρο των 50 δρχ. Αφού βέβαια εγώ είχα αποχωρήσει από το Υπουργείο Ενέργειας. Εφ όσον με τίποτα δεν δεχόμουνα αύξηση του φόρου.

Υπάρχει όμως και το θέμα των μελλοντικών προοπτικών. Και λυπάμαι διότι κανένας δεν μιλάει στον κόσμο με την γλώσσα της αλήθειας. Οι νέοι – κάποιοι νέοι τέλος πάντων – ξεσηκώνονται γιατί κάποια πράγματα τους ενοχλούν. Τι ακριβώς τους ενοχλεί δεν είναι απόλυτα προσδιορισμένο. Αν αυτό είναι η διαφθορά στο πολιτικό σύστημα και η υποκρισία των πολιτικών θα ήσαν δικαιολογημένοι. Πως όμως αυτό συμβιβάζεται με την συμπάθεια που εκδηλώνουν προς την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ που υποσχέθηκε λ.χ. φτηνό πετρέλαιο από την …Βενεζουέλα!! Πως γίνεται να τους ενοχλεί η διαφθορά των μεγάλων κι εντούτοις να αγωνιούν για το ενδεχόμενο να μην μπορούν να εξασφαλίσουν το ίδιο επίπεδο ζωής με τους γονείς τους. Που όμως στηρίχθηκε στο διεφθαρμένο ακριβώς αυτό σύστημα των κάτω από το τραπέζι συναλλαγών. Πως γίνεται οι νέοι να κατηγορούν το σύστημα για το άθλιο επίπεδο της ελληνικής παιδείας. Και να κινητοποιούνται υπερασπιζόμενοι κάθε αθλιότητα που αυτό το σύστημα παιδείας παράγει. Αντιτιθέμενοι σε κάθε προσπάθεια αλλαγής, εκσυγχρονισμού και μεταρρύθμισης;

Στην οικονομία ουδείς στέκεται με ηρεμία απέναντι στο μέλλον. Ολοι ζητούν φιλολαικά μέτρα. Που σημαίνει παροχές. Και παραπέρα καταβύθιση της οικονομίας. Σε άλλο σημείωμα θα αναφερθώ στο τι θα έπρεπε να γίνει. Αυτό που τώρα με ανησυχεί είναι πως σχεδόν όλοι ζητούν αυτά ακριβώς που δεν πρέπει να γίνουν. Δεν ελπίζω πως θα εισακουσθώ. Αλλά δεν θα ήθελα στο μέλλον να συναντήσω και πάλι, σιωπηλούς σήμερα, πολίτες που να μου λένε: «Κάντε κάτι».
 

Πλήρες Άρθρο »