ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΓΑΖΑ

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΓΑΖΑ

Την τελευταία ημέρα του χρόνου έκλεισε, μετά από παρέμβαση εισαγγελέα, η μετριοπαθής εφημερίδα της Τεχεράνης «Καργκοζαράν». Ο διευθυντής της Μεχράν Καραμί δήλωσε πως η αιτία που έκλεισε η εφημερίδα ήταν η δημοσίευση ανακοίνωσης οργάνωσης φοιτητών, που θεωρείται προσκείμενη στον μεταρρυθμιστή πρώην Πρόεδρο του Ιράν Χασεμί-Ραφσανζανί. Η παρέμβαση αυτή των φοιτητών είχε σαν αντικείμενο την σύγκρουση στην Γάζα και κύριο χαρακτηριστικό την καταδίκη της Χαμάς σαν τρομοκρατικής οργάνωσης που προκαλεί την σφαγή αθώων χρησιμοποιώντας σαν καταφύγιο σχολεία και θρησκευτικά τεμένη.

Το γεγονός αυτό ρίχνει μπόλικο φώς στο παρασκήνιο των γεγονότων που εκτυλίσσονται στην Μέση Ανατολή. Κλειδί των εκεί εξελίξεων αποτελεί το Ιράν. Του οποίου η στάση και η γενικότερη συμπεριφορά δυναμιτίζει η και μπορεί να ειρηνεύσει την περιοχή. Σε ένα βιβλίο που μόλις εκδόθηκε στις ΗΠΑ (Treacherous Alliance: The Secret Dealings of Israel, Iran and the United States) ο συγγραφέας T. Parsi αποκαλύπτει το βαθύ διαχρονικά παρασκήνιο των σχέσεων Ισραήλ, Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Οι σύνθετες αυτές σχέσεις σηματοδοτούν κάθε φορά την αναστάτωση η και την εξομάλυνση των εξελίξεων στην Μέση Ανατολή.

Ετσι και τώρα, είναι φανερό πως κάποιες δυναμικές ανακατατάξεις στις σχέσεις των τριών αυτών πρωταγωνιστών προκαλούν την σύγκρουση στην Γάζα. Η στάση της «Καργκοζαράν» και η ενόχληση της σημερινής κυβέρνησης στην Τεχεράνη υποδηλώνει εντάσεις και αντιπαραθέσεις που για την ώρα περιορίζονται κάτω από την επιφάνεια των γεγονότων. Ο μελλοντικός ρόλος του Ιράν και οι σχέσεις του με τις ΗΠΑ αλλά και έμμεσα με το Ισραήλ σηματοδοτεί τις κινήσεις που γίνονται η θα γίνουν για την διαμόρφωση του καινούργιου στρατηγικού χάρτη της ευρύτερης περιοχής.

Κλειδί των εξελίξεων αποτελεί η επικείμενη ανάληψη της εξουσίας από την κυβέρνηση Ομπάμα στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις προεκλογικές του δεσμεύσεις ο νέος αμερικανός Πρόεδρος οφείλει να έρθει σε συνεννόηση με το Ιραν για μια σειρά από σοβαρότατες πολιτικές κινήσεις. Είναι αδύνατον να εξορθολογήσει (δηλ. να διευρύνει ενδεχόμενα μέχρι και τις δυτικές επαρχίες του Πακιστάν) τον πόλεμο στο Αφγανιστάν (όπως έχει υποσχεθεί) δίχως την συνεργασία του Ιράν. Η Τεχεράνη ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τις μοναδικές γνήσια αντίπαλες των Ταλιμπάν φυλές του κεντρικού Αφγανιστάν – τους περσόφωνους Χαζάρας. Δίχως αυτούς ούτε ειρήνευση ούτε και έλεγχος στην χώρα αυτή από το ΝΑΤΟ είναι δυνατοί.

Παράλληλα, ούτε και από το Ιράκ είναι δυνατή αποχώρηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (άλλη δέσμευση του Ομπάμα) χωρίς συνεννόηση για το τι μέλλει γενέσθαι με την Τεχεράνη. Η στενή επιρροή που ασκούν οι Ιρανοί στις μεγάλες δυνάμεις των Σιιτών στο νότιο κυρίως Ιράκ καθιστά τον ρόλο του Ιράν νευραλγικό για την ειρήνευση της χώρας μετά μια αμερικανική στρατιωτική αποχώρηση. Πέρα από αυτά, είναι φανερό πως η Τεχεράνη αποφάσισε να κάνει σαφές στους αμερικανούς – μέσω της Χαμάς και της καταγγελίας της παύσης πυρός στην Γάζα - πως δίχως την δική της συναίνεση για καμιά πτυχή του Μεσανατολικού δεν μπορεί να βρεθεί λύση.

Οι σουνίτες Αραβες όμως, με προεξάρχουσα την Σαουδική Αραβία, ανησυχούν για το τι ενδεχόμενα θα ζητούσε σαν αντάλλαγμα η Τεχεράνη για την προσέγγισή της με τους αμερικανούς. Και το Ισραήλ επίσης δεν βλέπει θετικά μια τέτοια προσέγγιση. Κυρίως αν γίνει δίχως την δική του συμμετοχή και συνεργία. Όπως εξηγεί ο Parsi στο παραπάνω βιβλίο, επανειλημμένα στο παρελθόν Ιράν και Ισραήλ έχουν βρεθεί κοντά, αλλά κι έχουν βάλει τρικλοποδιές ο ένας στον άλλο. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει λ.χ. πως η Χαμάς υπήρξε δημιούργημα κατά το παρελθόν της ισραηλινής μυστικής υπηρεσίας Μοσάντ, για την αποδυνάμωση τότε της Αλ Φατάχ και του Αραφάτ Η επίθεση των Ισραηλινών λοιπόν στην Γάζα αποτελεί ξεκάθαρο μήνυμα του Τελ Αβίβ προς την κυβερνητική ομάδα Ομπάμα πως προσέγγιση με το Ιράν δεν θα γίνει ανεκτή δίχως ανταλλάγματα για τις δικές του επιδιώξεις..

Δεν θα πρέπει να μας εκπλήξει λοιπόν μια εσωτερική σύγκρουση στο σύντομο μέλλον μέσα στα ηγετικά κλιμάκια της Χαμάς - μαζί και με σοβαρές αλλαγές στο Ιράν. Κάτι τέτοιο θα ειρηνεύσει την Μέση Ανατολή, θα οδηγήσει το Ισραήλ σε συνεννοήσεις για το μέλλον του με χτεσινούς του εχθρούς αλλά και θα ενοχλήσει την Σαουδική Αραβία. Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα πάρει σαν αντάλλαγμα για όλα αυτά το Ιράν. Αν το έπαθλο θα είναι ο μεγαλύτερος έλεγχος του Κόλπου τότε Σαουδάραβες, Κουβέιτ και Εμιράτα θα περάσουν σε φάση ανασφάλειας και πιθανών εσωτερικών κλυδωνισμών και ανακατατάξεων.