ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ – ΚΡΑΤΙΣΜΟΣ: ΠΩΣ ΞΕΚΙΝΗΣΕ Η ΚΡΙΣΗ

Δεν είναι εύκολο μέσα στον ορυμαγδό των κραυγών για τις ευθύνες του ανεξέλεγκτου καπιταλισμού να επισημάνει κανείς με φωνή ήρεμη και λογική τις ευθύνες για τα αίτια αλλά και την εξέλιξη της κρίσης. Θα το πώ λοιπόν ευθέως, η κρίση υπήρξε προιόν ενός ανεξέλεγκτου και συνάμα λαικίστικου κρατισμού. Ο Φρίντμαν λοιπόν δεν αποδείχθηκε λανθασμένος. Και όπως είχε γράψει, εξασφαλίζοντας έτσι την διεθνή επιστημονική αλλά και πολιτική αναγνώριση, για το’30 πως η κρίση υπήρξε προιόν κρατικής παρέμβασης το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει και τώρα.

Το πρόβλημα ξεκίνησε στις ΗΠΑ με τα στεγαστικά θαλασσοδάνεια. Που οι Τράπεζες κυρίως Φάννυ Μέη και Φρέντυ Μάκ φρόντιζαν να διοχετεύουν δίχως εξασφαλίσεις από τους δανειολήπτες. Αυτό συνέβαινε όχι λόγω απληστίας των Τραπεζών αλλά λόγω εντολών του Κογκρέσσου και των πολιτικών αρχών που είχαν ιδρύσει αυτές τις Τράπεζες και τους επέτρεπαν να λειτουργούν κάτω από τα νομικά όρια της επίσημης πιστωτικής πολιτικής. Σύμφωνα με τον καθηγητή του Χάρβαρντ Τζέφ Μάιρον «τα τελευταία 15 χρόνια τα δύο αυτά ιδρύματα αντιμετώπιζαν τεράστια πίεση από το Κογκρέσσο να διευρύνουν την αγορά των δανείων ...σε όλο και πιό επισφαλή δάνεια». Το κράτος όριζε τεράστια ποσοστά των δανείων των Τραπεζών αυτών – που ελέγχονταν από ειδικό κρατικό φορέα (Federal Office of Housing Enterprise Oversight) – να έχει αποδέκτες πολίτες ουσιαστικά αδύναμους να αποπληρώσουν τις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Ο πολιτικός στόχος της «φτηνής λαικής στέγης» οδήγησε τις Τράπεζες αυτές σε οικονομικό αδιέξοδο. Που εκδηλώθηκε καταλυτικά όταν οι τιμές των ακινήτων άρχισαν να καταρρέουν. Τα δάνειά τους όμως είχαν πακεταρισθεί σε επισφαλή ομόλογα και είχαν προωθηθεί απο επενδυτικές Τράπεζες σε διάφορα εξαιρετικά ριψοκίνδυνα χρηματο-οικονομικά σχήματα. Το αποτέλεσμα ήταν η κατάρρευση των οικιστικών δανείων να περάσει και στις επενδυτικές Τράπεζες που έβλεπαν τα επισφαλή τους ομόλογα να αποδομούνται.

Μέχρι τότε η κρίση αφορούσε τις εξειδικευμένες Τράπεζες σε Στεγαστικά Δάνεια και σε ριψοκίνδυνες επενδύσεις. Αντί όμως οι κυβερνήσεις να αφήσουν τα ιδρύματα να καταρρεύσουν και την αγορά να ξεκαθαρίσει τα υγιή από τα αρρωστημένα πρόβατα προτίμησε την παρέμβαση με κρατικοποιήσεις και την ροή χρημάτων των φορολογουμένων. Το αποτέλεσμα ήταν η κρίση να περάσει και στα χρηματιστήρια, τις υγιείς, μέχρι τότε εμπορικές τράπεζες και τελικά στην πραγματική οικονομία. Η μεθοδολογία του Κέυνς αποδείχθηκε για μιά ακόμη φορά λαθεμένη. Η κρίση που ζούμε τώρα, και που δεν ξέρουμε πόσο ακόμη θα βαθύνει, είναι καθαρά αποτέλεσμα της βαριάς κρατικής παρέμβασης στην οικονομία.

Ο Πόλσον έσωσε τους τραπεζίτες. Βούλιαξε όμως τις οικονομίες. Ο Φρίντμαν θα δυσφορεί απογοητευμένος, εκεί που βρίσκεται...