ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΥΘΥΝΕΣ

Aν ζούσαν οι πρόγονοί μας και μας έβλεπαν, σίγουρα θα έμεναν άφωνοι. Από το πόσο καλύτερα απ’ αυτούς περνάμε. Κι όμως, νοιώθουμε στενάχωρα. Ισως και δυστυχισμένα. Διότι πιστεύουμε πως τα πράγματα δεν πάνε καλά. Και πως η ζωή μας χειροτερεύει.

Οταν ήμουνα φοιτητής μετρούσαμε τα τηλέφωνα, τα ψυγεία και τις τηλεοράσεις για να εντοπίσουμε ρυθμούς ανάπτυξης και δείκτες ευημερίας. Την χώρα μάστιζε η μετανάστευση, ενώ οι συμφοιτητές μας από την επαρχία δεν είχαν δεύτερο ρούχο να φορέσουν ούτε και περισσευούμενα λεφτά για καφετέριες και νυχτερινές εξόδους. Σουπερμάρκετς και Πολυκαταστήματα αντικρύζαμε μοναχά στον κινηματογράφο. Και η ακρίβεια δεν αποτελούσε ποτέ ζήτημα της καθημερινότητας. Δεν υπήρχαν τότε σχεδόν συνταξιούχοι (το ΙΚΑ λ.χ. δεν κάλυπτε ολόκληρη την χώρα) και ήταν άφαντο το καλάθι της νοικοκυράς, μιά και δεν θα ήξερε από που και με τι να το γεμίσει.

Η σημερινή όμως στενοχώρια δεν είναι αδικαιολόγητη. Οι δείκτες ευημερίας αλλάζουν ανάλογα με τους ρυθμούς και το επίπεδο της ζωής. Μπορεί σήμερα οι τηλεοπτικές συσκευές, τα ιδιωτικά αυτοκίνητα και τα ψυγεία να μην αποδεικνύουν ευημερία και πλούτο. Το πόσα όμως από αυτά μπορεί να έχει ο καθένας υποδηλώνουν για κάποιους υστέρηση και δείχνουν κοινωνικές διαφορές. Ο αγώνας της ζωής σήμερα είναι το λαχανιασμένο τρέξιμο προς τα πάνω. Και τα όποια αναχώματα προκαλούν σύγχιση και κοινωνικές νευρώσεις.

Που εντοπίζεται λοιπόν η τρέχουσα κακοδιάθεση; Στο ότι η ζωή δεν δείχνει να βελτιώνεται με τους μέχρι τώρα ρυθμούς. Οι νευρώσεις με άλλα λόγια της σημερινής μεσαίας τάξης συνδέονται με τις αγωνιώδεις προσδοκίες του αύριο. Κι’ όχι τόσο με το σήμερα και το χθές. Η ανασφάλεια κυριαρχεί στις διαθέσεις του κόσμου. Κι’ αυτή προέρχεται από γεγονότα που δεν μπορεί κανείς εύκολα να κατανοήσει. Οϋτε μάλιστα να αισθανθεί πως κάποιοι, οι πολιτικοί του ηγήτορες έστω, είναι σε θέση να ελέγξουν.

Η ενέργεια ακριβαίνει, κάνοντας δυσπρόσιτα πολλά καθημερινά κεκτημένα. Η παγκοσμιοποίηση κάνει πλούσιους μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους που μέχρι πρότινος τρέφονταν με ελάχιστους κόκους ριζιού. Τώρα απαιτούν κρέας, ψωμί, οπωροκηπευτικά και κοτόπουλα. Κάνοντας την τροφή πανάκριβη. Η ζωή γεμίζει ρίσκα – ανθυγιεινές τροφές, εγκληματικότητα, ανασφάλεια στους δρόμους, ρευστότητα στο κόστος της στέγασης. Ακόμα και το σχολείο δεν προσφέρει πάντα ασφάλεια (βία, ναρκωτικά, αδιάφοροι δάσκαλοι).

Το κόστος εισόδου σήμερα στην μεσαία ταξη έχει ακριβήνει πολύ. Πιό πολλά παιδιά σε πανεπιστήμια και σε καλά σχολεία. Ακριβότερη υγεία, μιά και ζούμε περισσότερο και η επιστήμη μπορεί, με κόστος όμως, στο καθετί να παρεμβαίνει. Απαραίτητη η εξοχική κατοικία. Το κυριότερο όμως είναι η εξαφάνιση της σιγουριάς. Το αύριο είναι γεμάτο ερωτηματικά. Σύμφωνα με τον Peter Gosselin στο μπεστ σέλλερ του 'High Wire', οι ζωές των σύγχρονων αστών έχουν γίνει «ταυτόχρονα πλουσιότερες αλλά και παρακινδυνευμένες».

Η ανασφάλεια χτυπάει την πόρτα της πολιτικής. Υπάρχει απάντηση; Ζητούνται πολιτικές θέσεις που να εμπνέουν σιγουριά και αυτοπεποίθηση.