ΚΑΤΡΑΚΥΛΑ ΣΤΗΝ ΚΛΕΠΤΟΚΡΑΤΙΑ

Δεν καταπολεμιέται η διαφθορά με ευχολόγια. Ούτε και με προσπάθειες ουσιαστικής συγκάλυψης γεγονότων και πραγμάτων. Η αλήθεια είναι πικρή. Στο σύστημα της συναλλαγής είναι οι περισσότεροι μέχρι τον λαιμό χωμένοι. Κι όσοι φωνάζουν περισσότερο για κάθαρση είναι συνήθως εκείνοι με την πιο λερωμένη γωνιά. Η υποκρισία χτυπάει κόκκινο. Κανένας δεν δέχεται να αντικρύσει την αλήθεια κατάματα. Γιατί αφορά σχεδόν τους πάντες.

Δεν είναι μοναχά το πολιτικό σύστημα που βουλιάζει στην διαφθορά. Οι καρχαρίες της δημόσιας συναλλαγής έχουν πιά βγεί στην παραλία. Ολόκληρη η κοινωνία είναι βουτηγμένη στον βόρβορο της συναλλαγής. Γιατί στην χώρα δεν υπάρχει εθνική αστική τάξη. Μιά ισχυρή κοινωνική ομάδα δηλ. που είναι έτοιμη ακόμη και να θυσιασθεί για να προσφέρει και να στηρίξει την κοινωνία. Και συνακόλουθα βέβαια απουσιάζει η αστική ηθική. Η αντίληψη δηλ. πως το δημόσιο χρήμα είναι άγιο. Γιατί ανήκει στο σύνολο. Κι όχι στις τσέπες του οποιουδήποτε. Η πεποίθηση, με άλλα λόγια, πως ο χρηματισμός δεν απαγορεύεται τόσο από τους νόμους όσο από την συνείδηση του δημόσιου λειτουργού.

Θυμάμαι ένα περιστατικό που έχει σημαδέψει την ζωή μου. Ημουν νεαρός φοιτητής σε Κολλέγιο της Οξφόρδης. Κι ένα φιλικό ζευγάρι από την Ελλάδα είχε έρθει για επίσκεψη. Αργά το βράδυ φρικτοί πόνοι έζωσαν τον φίλο μου. Ο Αγγλος γιατρός, που έφθασε γύρω στις 1 μετά τα μεσάνυχτα, διέγνωσε νεφρόπονο και προχώρησε στην κατάλληλη αγωγή. Σε ερώτησή μας πως θα έπρεπε να τον αμοίψουμε μας απάντησε: «Ανήκω στιο εθνικό σύστημα υγείας και δεν παίρνω χρήματα. Μου ζητάτε να προδώσω την χώρα και το επάγγελμά μου» !!

Δεν υπάρχει δυστυχώς διαπιστωμένη όαση ηθικότητας στην ελληνική κοινωνία. Η εξαπλωμένη εξάρτηση μεγάλων στρωμάτων του πληθυσμού από τον δημόσιο τομέα έχει εκμαυλίσει την ιερότητα του δημόσιου χρήματος. Ο κρατικός κουρβανάς είναι εκεί για τον καθένα για να αρπάξει. Είναι απλά ζήτημα καπατσωσύνης και των κατάλληλων προσβάσεων. Επίσημα το πολιτικό σύστημα εξωθεί πολιτικούς και λαό στην διαφθορά. Υπεραμύνονται οι πάντες του πλέον διεφθαρμένου συστήματος επιλογής βουλευτών. Του περίφημου σταυρού προτίμησης. Πόση όμως απόσταση υπάρχει από το «κανε μου αυτή τη χάρη για να σε ψηφίσω», από το «κάνε μου αυτή την δουλειά για να σε λαδώσω»;

Παντού υπάρχει διαπιστωμένη διάβρωση. Στην τοπική αυτοδιοίκηση, στην δικαιοσύνη, στην εκκλησία, στις προμήθειες και σε άλλες δουλειές του στρατού, στον αθλητισμό, στην υγεία, στην παιδεία. Οσοι φωνάζουν συνήθως τρέμουν μην φτάσει το φώς των αποκαλύψεων στο δικό τους χώρο. Και κάποιοι άλλοι κραυγάζουν για να συμμετάσχουν στο εν εξελίξει παρτυ. «Λαδώστε η ακουμπείστε κάτι κι’ εδώ» δηλ., «για να μην φωνάζουμε».

Αυτά δεν είναι φαινόμενα καινούργια. Η παράδοση της διαφθοράς έχει βαθιές ρίζες στη χώρα. Γιατί δεν έχει μεγάλες ρίζες ο αστισμός. Από το χωριό στην πόλη. Κι από την αυλή του φτωχικού στις υπερβίλες της Εκάλης. Κι όλα αυτά σε λιγότερο από μιά γενιά. Με τύχη, καλές διασυνδέσεις κι όχι απαραίτητα πολύ σκληρή δουλειά. Και παντού το κράτος βαθειά αναμιγμένο. Στο θαυμάσιο βιβλίο του έγκριτου νομικού Τρ. Κουταλίδη «Ο Δικηγόρος», αποτυπώνεται με εξαιρετική γλαφυρότητα όσα επικρατούσαν σε άλλες εποχές. Η δυνατότητα λ.χ. που είχε ο Αριστ. Ωνάσης να υπαγορεύει τους νόμους που τον βόλευαν. Πόσες εταιρίες δεν ανδρώθηκαν στα μεταπολεμικά χρόνια με την κατά παραγγελία (δίχως διαγωνισμό δηλ.) για δεκαετίες προμήθεια προιόντων και υπηρεσιών στο Δημόσιο;

Αυτό που είναι καινούργιο σήμερα είναι η καταλυτική κυριαρχία των ΜΜΕ και η ταχύτητα της πληροφόρησης. Που μετατρέπει ολόκληρη την υφήλιο σε μικρό ηλεκτρονικό χωριό. Οσα λένε μάρτυρες στην Γερμανία γίνονται αυθημερόν είδηση στην Ελλάδα. Οι αναζητήσεις αμερικανών δικηγόρων στην Νέα Υόρκη και στην Ευρώπη παρουσιάζονται σαν στοιχεία δικογραφίας στις Βρυξέλλες, στην Αθήνα και το Μόναχο. Κάτι δηλ. που μπορεί να γίνεται προσπάθεια να συγκαλυφθεί στην μία πρωτεύουσα ξεσκεπάζεται, για άλλες σκοπιμότητες, στην άλλη. Και τα διεθνή ΜΜΕ - που δεν επενδύουν σε σχέσεις με ντόπιους επιχειρηματίες, δεν κυριαρχούνται από παρέες κοινού συντροφικού παρελθόντος (πόσοι αλήθεια εμπλεκόμενοι σε πρόσφατα σκάνδαλα στην Ελλάδα δεν προέρχονται από την «αντικαπιταλιστική» κομμουνιστική αριστερά;) και δεν στοχεύουν σε κρατικές καταχωρήσεις και σε διαφημίσεις μικρομεσαίων επιχειρηματιών - δεν μπορούν εύκολα να συγκρατηθούν.

Συνήθως η διαφθορά συνθλίβει εκείνους που δεν μπαίνουν στο σύστημα. Που επιχειρούν να πορευτούν με αυτονομία. Και με βάση κάποιους ηθικούς κανόνες. Και εκπαραθυρώνονται από την «πιάτσα». Που δεν μπορεί να τους χωνέψει. Σαν προδότες, γραφικοί, κοινωνικά - υποτίθεται – ανάλγητοι και τόσα άλλα. Οπου αυτό είναι δυνατόν, σπιλώνονται κιόλας. Σαν μάθημα σε ενδεχόμενους μελλοντικούς μιμητές τους. Κάποιοι ίσως να θυμούνται την φασαρία που είχε γίνει για το δήθεν σκάνδαλο της ΑΓΕΤ. Την ίδια ώρα δίνονταν στα μουλωχτά τα ψηφιακά της SIEMENS, στον ΟΤΕ. Ο καθένας καταλαβαίνει τις σκοπιμότητες που τότε επικράτησαν. Το σύστημα της κλεπτοκρατίας έτσι διαιωνίζεται. Δίχως να διαφαίνεται κάποιο φώς στο βάθος του τούνελ.

Προσωπικές αναφορές δεν χρειάζονται, νομίζω. Εγώ, ευτυχώς, δουλεύω για χρόνια κυρίως στο εξωτερικό για να ζήσω την οικογένειά μου. Θυμάμαι μόνο πως όταν αποχώρησα από την πολιτική ζωή το 1994 (και κακώς επέστρεψα, πιστεύοντας πως κάτι άρχιζε να αλλάζει, για ένα φεγγάρι το 2004) είχα σημειώσει πως, λόγω κατάντιας της πολιτικής, «ο λαός αρχίζει να μας απεχθάνεται. Σε λίγο θα μας φτύνει». Αυτό το «σε λίγο» φοβάμαι πως έφτασε. Δυστυχώς, οι προβλέψεις μου δικαιώθηκαν. Και είναι άγνωστο που θα οδηγήσει η κρίση.

Λύσεις υπάρχουν. Μόνο τυφλοί δεν τις βλέπουν. Η αρχή πρέπει να είναι η κατάργηση του σταυρού προτίμησης. Που ξεκινάει την διαφθορά και ωθεί τους υποψήφιους σε εκτεταμένες συναλλαγές. Και η ύπαρξη κάποιου επαγγέλματος για τους βουλευτές. Πως είναι δυνατόν με την βουλευτική αποζημίωση και μόνο, και δίχως οικογενειακή περιουσία, κάποιοι να κάνουν εκλογές, να ζούν στις καλύτερες γειτονιές της Αττικής και της Αθήνας, να συντηρούν την οικογένειά τους και να εκπληρώνουν τις συχνότατα δαπανηρές πολιτικές τους υποχρεώσεις.

Ο περιορισμός της ανάμιξης του κράτους στην οικονομία πρέπει να είναι το επόμενο βήμα. Οχι για λόγους ιδεολογικούς. Αλλά για να περιορισθεί η συναλλαγή. Αμα το δημόσιο δεν μοιράζει λεφτά δεν υπάρχει και αντικείμενο διαφθοράς. Κοιτάξτε ποιοί τσιρίζουν ενάντια σε τέτοιες πολιτικές για να καταλάβετε πως επωάζεται η καταβύθιση στο τέλμα.

Οι εταιρίες επίσης που αποδειγμένα εμπλέκονται σε παράτυπες συναλλαγές (δομημένα ομόλογα,υποκλοπές) η σε σκάνδαλα χρηματισμών (λ.x. SIEMENS) να υφίστανται και διοικητικές κυρώσεις. Υψηλότατες αποζημιώσεις και μεγάλα πρόστιμα προς το ελληνικό δημόσιο που εξηπάτησαν, αποκλεισμός για σημαντικό χρόνικό διάστημα από οικονομικές δραστηριότητες η έστω από τις δημόσιες προμήθειες της χώρας. Και προσφυγές σε καθαρά προσωπικό επίπεδο από το κράτος κατά ατόμων που είχαν συμμετοχή στις συναλλαγές αυτές.

Ψάξτε επίσης και τον πλούτο απίθανων ατόμων. Που από το τίποτε έγιναν βαθύπλουτοι. Και ζούν σαν Κροίσοι. Αυτοί οφείλουν να επιστρέψουν κάποιες από τις απίστευτες προσόδους τους στον κόσμο από τον οποίο τις πήραν. Εφ όσον έχουν έσοδα που προέρχονται πάνω από το 60% από συναλλαγές με το δημόσιο δεν είναι κακό να καταβάλουν κάποιον έκτακτο φόρο. Το έκανε ο Μπλέρ στην Αγγλία με τις ιδιωτικοποιημένες πρώην δημόσιες επιχειρήσεις. Δεν είναι κακό εμείς να το κάνουμε σε εθνικούς προμηθευτές, «συμβουλάτορες» (!) και εργολάβους.

Η άρνηση προώθησης τέτοιων πρωτοβουλιών αποδεικνύει πως κάτι εξακολουθεί να μην πηγαίνει καλά. Οσοι έχουν καθαρή συνείδηση δεν έχουν λόγο να αρνούνται τέτοια μέτρα. Αφού δeν φοβούνται γιατί δεν προχωρούν;