ΡΙΨΟΚΙΝΔΥΝΕΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΝΤΡΙΛΙΕΣ

Φαίνεται πως αλλάζουν οι συλλογιστικές άσκησης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Εκτιμάται πως οι κινήσεις φιλίας προς την Ρωσική Ομοσπονδία θα εξισορροπήσουν την όποια εξάρτηση η χώρα είχε για χρόνια από την Δύση και τις Ηνωμένες Πολιτείες ιδιαίτερα. Εν τούτοις συγκεκριμένο πλάνο δράσης δεν εμφανίζεται ούτε και οι εναλλακτικές επιλογές είναι ευδιάκριτες. Δεν τα σημειώνω αυτά σαν αρνητικές τοποθετήσς πάνω σε μιά τέτοια καινούργια γραμμή. Αλλά σαν επισημάνσεις ανησυχίας για ενδεχόμενα όχι καλά επεξεργασμένες πολιτικές κινήσεις.

Οι τελευταίες παγκόσμιες εξελίξεις δείχνουν ένα μούδιασμα αμηχανίας της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ενώ νέες δυνάμεις αρχίζουν να έχουν πλανητική παρουσία, όπως η Κίνα κυρίως και η Ινδία. Από κοντά ακολουθεί και η Βραζιλία. Ενώ η Ρωσία κάνει αισθητή την παρουσία της ιδιαίτερα στο ευρωπαικό τοπίο λόγω των δυνατοτήτων που της δίνει ο ρόλος της στην αγορά ενέργειας. Η Ρωσία δεν δείχνει ικανή να παίξει ακόμη τον παγκόσμιο ρόλο που θα ήθελε – η που θα της αναλογούσε. Κυρίως λόγω διαρθρωτικών αδυναμιών της οικονομίας της. Αλλά και εξαιτίας της κατάστασης των ενόπλων της δυνάμεων. Η Ρωσία επιχειρεί, με μέτρο και λογική, να απλώσει την επιρροή της. Γνωρίζει όμως αντικειμενικά πως Ευρώπη και Βαλκάνια μπορούν να είναι για την ώρα οι προνομιακοί της στόχοι.

Στην Ευρώπη το παιχνίδι παίρνει νέες διαστάσεις. Η οικονομική αδυναμία της Ευρωπαικής Ενωσης, και η ανασφάλεια πολλών από τις καινούργιες χώρες της Ανατολής, επιβάλλει την προσέγγιση με τις ΗΠΑ εφόσον οι απόψεις τους θα ακούγονται. Στην ίδια όμως την Ουάσιγκτον οι φωνές για περισσότερη εσωστρέφεια και λιγότερη ανάμιξη στα της Ευρώπης δυναμώνουν. Μιά Δημοκρατική διακυβέρνηση, λ.χ. Ομπάμα, στο μέλλον θα ενισχύσει κινήσεις διεκδίκησης εθνικών αυτοπροσδιορισμών αλλά με λιγότερη άμεση ανάμιξη. Αν εκλεγεί ο ΜακΚέην η παραδοσιακή Ρεπουμπλικανική τακτική της απόσυρσης από ο,τιδήποτε δεν ακουμπά άμεσα σε αμερικανικά συμφέροντα (και που, λόγω 11/9, εγκαταλείφθηκε από τον Μπούς) θα επανέλθει ισχυρότερη.

Και οι δύο προοπτικές δεν είναι για την Ελλάδα αισιόδοξες. Τα ελληνικά συμφέροντα και η σταθερότητα στα Βαλκάνια εξυπηρετήθηκαν πάντα από την αμερικανική παρουσία (απώθηση ΕΛΑΣ προς βορρά, αποσόβηση σχεδίων Μακεδονικής οντότητας, εξομάλυνση σχέσεων με Τουρκία, ένταξη στο ΝΑΤΟ κλπ). Αν Ρουμανία, Βουλγαρία και Σερβία συνεχίσουν να αναπτύσσονται με ραγδαίους ρυθμούς, ενώ εμείς θα πολεμάμε να κρατήσουμε στα λασπόνερα τα διαρθρωτικά αδιέξοδα της οικονομίας μας, τα δεδομένα θα αλλάξουν. Και θα γίνουμε ευάλωτοι σε αμφισβητήσεις και προκλήσεις.

Ο ρόλος της Ρωσίας τότε θα είναι ιδιαίτερος. Με τις ΗΠΑ απούσες και την ΕΕ αδύναμη, η Μόσχα θα ασκεί ουσιαστική επιρροή. Το ζύγι θα είναι τα Σλαβικά συμφέροντα (Βουλγαρικές διεκδικήσεις, θέση των Σκοπίων και Σερβικές ανησυχίες) απέναντι στην ελληνική χρήσιμη (;) φιλία. Η ιστορία έχει δείξει (άμεση αναγνώριση Μακεδονίας, South Stream πρωταρχικά σε Σερβία και Βουλγαρία, Ρωσική Ορθοδοξία) πως η Μόσχα οραματίζεται μακροπρόθεσμα μιά Σλαβική ηγεμονία.

Που ακριβώς λοιπόν επιδιώκουμε να στηριχθούμε;