Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΗΣ «ΠΕΙΘΑΡΧΗΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ»

Πολλές φορές η «Εστία» έχει αναφερθεί στον βόρβορο που έχει κατακλύσει την ελληνική δημόσια ζωή. Και με αγωνία έχει εκφράσει την απογοήτευση της κοινής γνώμης για την γενικότερη συμπεριφορά και απόδοση των πολιτικών μας ταγών. Εν τούτοις, τα φαινόμενα που εκτυλίσσονται γύρω μας αρχίζουν να αποκτούν ορισμένα ειδικά χαρακτηριστικά. Το χοντρό ψέμα κυριαρχεί πλέον ανερυθρίαστα στην καθημερινότητα των περισσότερων προσωπικοτήτων της κοινωνίας. Συγκρουσιακές μικρότητες που θα ήταν αδιανόητο χρόνια πριν να έλθουν στο προσκήνιο του δημόσιου διαλόγου συνθέτουν το κύριο ζήτημα της τρέχουσας ειδησεογραφίας. Μιά αλλόφρων ατμόσφαιρα ενημέρωσης επιζητά σκάνδαλα, επικείμενους κινδύνους και κοινωνικο-οικονομικά αδιέξοδα για να εκπληρώσει έναν ρόλο διαμορφωτή της κοινής γνώμης.

Είναι φανερό πως ο κοινωνικός βυθός έχει πλέον ανεβεί ορμητικά στην επιφάνεια. Και επιβάλει τις δικές του αξίες, ιεραρχήσεις και επιλογές. Κάποτε τα μπουζουξίδικα αποτελούσαν καταφύγιο του κοινωνικού περιθωρίου. Η παρακολούθηση ελληνικών ταινιών συνιστούσε ομολογία έλλειψης καλλιέργειας και ύπαρξης κακού γούστου. Και η παρουσία καθηγητών πανεπιστημίου και εκπροσώπων του ελληνικού κοινοβουλίου λάμπρυνε μιά εκδήλωση προσθέτοντας κύρος και πνευματικότητα. Τώρα τα πάντα έχουν αντιστραφεί. Η χυδαία διασκέδαση αποτελεί κανόνα αξιολόγησης της πετυχημένης κοινωνικής ζωής. Οι παλιές ελληνικές ταινίες θεωρείται σήμερα πως εκφράζουν το απαύγασμα της λαικής τέχνης και πλημμυρίζουν τα προγράμματα των τηλεοράσεων. Βουλευτές και καθηγητές αποτελούν συνήθως αντικείμενα χλευασμού και καμιά φορά περιφρόνησης στην διαμορφούμενη κοινή συνείδηση. Και αγύρτες τηλεοπτικοί αστέρες μαζί με τσαρλατάνους συγγραφείς εθνικιστικών φαντασιώσεων συνθέτουν το καινούργιο πάνθεον της πνευματικής ηγεσίας του τόπου.

Δεν υπάρχει εθνική αστική τάξη. Σαν συνέπεια, είναι ανύπαρκτη η αστική ηθική. Που σαν συνεκτικός κρίκος κρατάει την ελίτ μιάς κοινωνίας ανέπαφη και ισχυρή. Το αποτέλεσμα είναι αποσύνθεση και διάλυση. Η χώρα δεν έχει ηγεσία. Σε κανένα σχεδόν επίπεδο. Προσωπικότητες δίχως κύρος και ηθικό βάθος εκφράζουν συχνά την πρωτοπορία στην πολιτική, τις επιχειρήσεις, τα μέσα ενημέρωσης και τον ακαδημαικό χώρο. Τα πόδια έχουν ανέβει υψηλότερα από το κεφάλι. Οι αξίες του περιθωρίου κατακλύζουν ανεξέλεγκτα το κέντρο της κοινωνικής ζωής. Και συνθέτουν την καινούργια ηθική τάξη. Τα πάντα επιτρέπονται. Φτάνει να υπάρχει η δίχως αναστολές τόλμη για την πραγματοποίησή τους. Και βέβαια όσο χαμηλότερο είναι το γενικότερο επίπεδο παιδείας της κοινωνίας τόσο λιγότερες είναι και οι ηθικές αναστολές. Θεός γίνεται το χρήμα,. Η απόκτησή του δίχως κόπο και ιδιαίτερη προσπάθεια συνθέτει την ουσία της κυρίαρχης κοινωνικής ιδεολογίας.

Μέσα στα πλαίσια αυτά δεν εκπλήσσουν οι πρόσφατες εξελίξεις. Η πολιτική εξουσία τρομοκρατημένη ψεύδεται και συγκαλύπτει. Τα μέσα ενημέρωσης εφευρίσκουν αληθινά η φανταστικά γεγονότα και καλλιεργούν ανασφάλεια, αμφισβήτηση και μηδενισμό. Η δικαιοσύνη, πελαγωμένη στην τρικυμιώδη κοινωνική πραγματικότητα που την περιβάλλει, αδυνατεί να στηριχθεί στο κύρος της και να αρθεί πάνω από την άρρωστη πολιτική ατμόσφαιρα που πνίγει την χώρα. Οι απιθανότητες και τα σενάρια γελοιότητας που διακινούνται δηλητηριάζουν την κοινή γνώμη, γελοιοποιούν την όποια αξιοπιστία έχει απομείνει στα ήδη ηθικά καταρρακωμένα ΜΜΕ και τινάζουν την κοινωνική συνοχή στον αέρα.

Μέσα σε όλα αυτά η πολιτική δείχνει απολύτως αδύναμη να αντιδράσει. Διαπλοκές, εμπλοκές φίλων, συνεργατών και συγγενών και ένα γενικότερο οικονομικό περιβάλλον που προκαλεί ανησυχίες και κοινωνική καχεξία υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των πολιτικών αρχών και περιορίζει τις περισσότερες δυνατότητες ελιγμών που θα είχαν. Οι πολιτικές πρωτοβουλίες προς τα εμπρός που πολλοί εισηγούνται δεν είναι εύκολες. Κυρίως διότι δεν είναι εύκολη η κινητοποίηση ενός απογοητευμένου κόσμου για κατάκτηση καινούργιων στόχων. Ολοι προτιμούν σε τέτοιες ώρες την απόσυρση από τα γεγονότα. Να στέκονται καχύποπτοι απέναντι σε κάθε πρωτοβουλία. Και να απέχουν. Οπως λένε και οι Αμερικανοί, όταν οι ακαθαρσίες φθάνουν στον ανεμιστήρα τα κεφάλια χώνονται χαμηλά, κοντά στο πάτωμα.

Το επικίνδυνο τελικό αποτέλεσμα είναι η απαξίωση της πολιτικής. Και η ανάδειξη των λαθρεπιβατών των άκρων. Είναι δυστυχώς απογοητευτικό αλλά κόμματα και οργανισμοί του παραδεκτού πολιτικού διαλόγου δεν έχουν τύχη κάτω από τέτοιες συνθήκες. Οι μπαρουφολόγοι του λαικισμού και οι κήρυκες ανέφικτων εθνικιστικών παραδείσων είναι ενδεχόμενο να πλανέψουν για λίγο τα μυαλά των αποθαρρυμένων πολιτών.Τελικός όμως εισπράκτορας της γενικευμένης απογοήτευσης θα είναι ο άγνωστος για την ώρα –αλλά αναπόφευκτα επερχόμενος - κήρυκας μιάς ασαφούς ανανέωσης και μιάς εξωπραγματικής ηθικοπλαστικής εξυγίανσης. Το μήνυμά του θα είναι απλοικό αλλά πανίσχυρο. Η πραγματική διαφθορά, εφ’ όσον στήριγμά του θα είναι αναπόφευκτα ο άρρωστος δημόσιος τομέας, δεν πρόκεται να καταπολεμηθεί. Τελικό θύμα του όμως θα είναι οι ατομικές ελευθερίες. Μιά «πειθαρχημένη δημοκρατία» θα είναι το διακηρυγμένο του ιδανικό. Κι ο κόσμος, αηδιασμένος από την αβελτηρία και την διαφθορά της ανοιχτής δημοκρατίας, δεν θα διστάσει να τον ακολουθήσει.

Οι πολιτικές μας αρχές οφείλουν να αφυπνισθούν. Και να εγκαταλείψουν την αναπαραγωγή του παρελθόντος. Και τις ανούσιες αλληλοκατηγορίες. Να πάρουν πρωτοβουλίες. Ισως σκληρές. Αλλά αναπόφευκτες. Αν δεν φανεί πως η διαφθορά πραγματικά καταπολεμιέται, το μέλλον της ανοιχτής μας κοινωνίας είναι σκοτεινό.