ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ

Σ’ αυτή την χώρα έχουμε μάθει να μιλάμε. Και να μιλάμε πολύ. Αυτό που ποτέ δεν μάθαμε όμως είναι να συνεννοούμεθα. Να λέμε δηλαδή κατανοητά πράγματα απευθυνόμενοι σε, κατά τεκμήριο, λογικούς ανθρώπους. Αυτό συμβαίνει στις ημέρες μας με το ασφαλιστικό ζήτημα. Ακούμε διακηρύξεις, προθέσεις, καταγγελίες, κινδυνολογίες και καλέσματα σε κινητοποιήσεις και ξεσηκωμούς. Αυτό όμως που λείπει είναι η νηφάλια και ολοκληρωμένεη πληροφόρηση. Για το ποιό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Και για τις δυνατότητες που υπάρχουν ώστε αποτελεσματικά να αντιμετωπισθεί.

Το ζήτημα δεν είναι ιδιαίτερα περίπλοκο. Απλά, οι διάφοροι παράγοντες της δημόσιας ζωής το κάνουν να εμφανίζεται σαν τέτοιο. Με δηλώσεις συγκεχυμένες και με καταγγελίες πολιτικο-ιδεολογικά φορτισμένες. Η ουσία του προβλήματος είναι στη βάση της απλή. Γεννάμε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια λιγότερα παιδιά. Και ζούμε περισσότερα χρόινια. Οι διαθέσιμοι λοιπόν νέοι εργαζόμενοι για την συντήρηση με τις εισφορές τους του ασφαλιστικού συστήματος γίνονται όλο και λιγότεροι. Ενώ οι ηλικωμένοι που περιμένουν να συντηρηθούν από αυτό πολλαπλασιάζονται. Και ζούν πολύ περισσότερα χρόνια από όσα αναλογούν στα χρήματα που έχουν καταβάλει στο σύστημα για την χρηματοδότηση των γηρατειών τους.

Από τα πράγματα λοιπόν το σύστημα βρίσκεται σε αδιέξοδο. Και βαθμηδόν καταρρέει. Αν συνυπολογίσει μάλιστα κάποιος σε όλα τα παραπάνω πως στον κύριο ασφαλιστικό φορέα (το ΙΚΑ) καθώς και στο ΝΑΤ έχουν ενσωματωθεί κατά καιρούς χρεοκοπημένα ταμεία καθώς και άνθρωποι που δεν έχουν καταβάλει το παραμικρό για την ασφάλειά τους (αντιστασιακοί, Κων/πολίτες κλπ) ενώ πολλά άλλα ταμεία επιβαρύνουν το κοινωνικό σύνολο η τους καταναλωτές με ειδικούς πόρους η έμμεσες επιβαρύνσεις, το αδιέξοδο φαντάζει ολοκληρωτικό. Οχι μόνο λόγω της δεδομένης ηλικιακής ανισορροπίας αλλά και εξ’ αιτίας της αυτονόητης διατρέβλωσης των δεδομένων μιάς ορθολογικής οικονομικής δραστηριότητας (σε πολλές ΔΕΚΟ οι υπάλληλοι δεν καταβάλουν σχεδόν τίποτε για τις πλουσιοπάροχες συντάξεις τους, ενώ στις κατασκευές δεν υπάρχει ασφαλιστική ουσιαστικά επιβάρυνση των εργαζομένων, τα πάντα πληρώνει ο εργοδότης). Η ασφάλιση λοιπόν δεν σώζεται. Ριζικές αλλαγές είναι απαραίτητες.

Υπάρχουν στο τραπέζι προτάσεις για την οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος; Η απάντηση δυστυχώς είναι αρνητική. Το υπάρχον αναδιανεμητικό σύστημα της υποτιθέμενης «αλληλεγγύης των γενεών» δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει. Γιατί απλούστατα, στην σημερινή του μορφή είναι εξώφθαλμα ετεροβαρές. Δηλαδή, η περίφημη αλληλεγγύη λειτουργεί αποκλειστικά και μόνο σε όφελος των σημερινών συνταξιούχων και ηλικιωμένων. Οι νέοι δεν έχουν να περιμένουν τίποτα. Παρά μοναχά αδιέξοδα, φτώχεια και μιζέρια. Η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί όπλο πλέον στα χέρια των παλιότερων γενεών σε βάρος των νέων.

Μοναδική βιώσιμη λύση ειναι η προσφυγή σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα. Στην κατάργηση δηλ. του αδιέξοδου μηχανισμού ενός εικονικού ουσιαστικά συστήματος εισφορών εργαζομένων, εργοδοτών και, θεωρητικά, του κράτους και στην οικοδόμηση μιάς κοινωνίας ατομικής ευθύνης όπου ο εργαζόμενος θα διαφεντεύει τις τύχες και το βιός του. Για τους νέους ασφαλισμένους το κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα εγκαταστήσει ένα καθεστώς πραγματικής και ουσιαστικής απελευθέρωσης. Το σύνολο των εισφορών (εργαζόμενου και εργοδότη) θα ανήκει στον ασφαλισμένο. Και τοποθετημένα τα χρήματα αυτά σε προσωπικούς λογαριασμούς θα μπορούν να επενδύονται κατά το δοκούν από ειδικούς, επιλεγμένους από τον ίδιο τον εργαζόμενο (η τον φορέα που αυτός θα έχει επιλέξει).

Αυτόματα, οι μισθοί των εργαζομένων θα αυξηθούν (διότι θα αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού και θα μειωθούν οι εισφορές) ενώ, δίχως την παραμικρή πλέον ανάμιξη του κράτους, τα χρήματα που θα εισρέουν στους ατομικούς λογαριασμούς θα είναι αποκλειστικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης του ασφαλισμένου. Θα γνωρίζει κάθε στιγμή τα χρήματα που υπάρχουν κατατεθειμένα – και επενδυμένα - στο όνομά του. Τα ποσά που θα βρίσκονται στη διάθεσή του όταν, και όποτε, αποφασίσει να συνταξιοδοτηθεί. Θα είναι επίσης σε θέση να διαμορφώσει μόνος του το ύψος των μελλοντικών του απολαβών αποφασίζοντας πότε θα βγεί στη σύνταξη και τι χρήματα θα καταβάλει. Για τους σημερινούς λοιπόν νέους, αλλά και τους μελλοντικούς εργαζόμενους, το κεφαλαιοποιητικό σύστημα αποτελεί μιά αποκάλυψη ανακούφισης, δικαίωσης και ανεμπόδιστης δημιουργίας.

Καθ’ όσον αφορά πους παλιούς ασφαλισμένους είναι αυτονόητο πως τα ώριμα δικαιώματά τους, ανεξάρτητα από κόστος, δεν πρόκειται να θιγούν. Οσοι επιθυμούν θα μπορούν να ενταχθούν στο νέο σύστημα, μεταφέροντας ατόφια τα μέχρι τότε ποσά των καταθέσεών τους (εισφορές εργοδοτών και εργαζομένων) στους νέους προσωπικούς τους λογαριασμούς. Διαφορετικά, θα είναι σε θέση να παραμείνουν στο παλιό σύστημα, που απο τα πράγματα θα χρηματοδοτείται, μέχρι την εξάντληση του αριθμού των παλιών ασφαλισμένων, από τον προυπολογισμό. Η μεταβατική φάση δεν θα είναι εύκολη. Θα είναι όμως αποτελεσματική και ουσιαστική.

Κάθε άλλη πρόταση βρίσκεται εκτός ρεαλιστικής πραγματικότητας. Διότι το σωρευτικό έλλειμμα της κοινωνικής ασφάλισης ξεπερνάει τα 230 δισ. ευρώ!! Και είναι τουλάχιστον ασόβαροι οι ισχυρισμοί πως το πρόβλημα είναι δυνατόν να ξεπερασθεί με τις επιπέδου ασπιρίνης προτάσεις της κυβέρνησης και τα κούφια λόγια της αντιπολίτευσης. Οι δε απόψεις των συνδικαλιστών περί προβλήματος εισροών και ζητήματος εισφοροδιαφυγής είναι τουλάχιστον αφελείς. Η εισφοροδιαφυγή είναι προιόν κρίσης της οικονομίας. Και επικεντρώνεται κυρίως στον χώρο των μικρομεσαίων και κάποιων «ευαίσθητων» επιχειρήσεων (η Ολυμπιακή λ.χ. από πότε έχει να πληρώσει το οτιδήποτε στο ΙΚΑ;). Η απόλυτη καταπολέμησή της (που εγώ εντούτοις εκτιμώ πως θα πρέπει να γίνει) θα σημάνει αύξηση της ανεργίας. Και συνακόλουθα καινούργιες απώλειες πόρων για την ασφάλιση.