ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΚΛΕΠΤΟΚΡΑΤΙΑ;

Είναι μάλλον σχήμα οξύμωρο να παλεύουν στην Ελλάδα κόμματα και κυβερνήσεις για βελτίωση των οικονομικών συνθηκών και για προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Τα πράγματα είναι σχετικά απλά. Στην χώρα επικρατεί ένα καθεστώς απροκάλυπτης κλεπτοκρατίας. Η γιγαντιαία γραφειοκρατία που έχει αναπτυχθεί στη χώρα και ο αγώνας δρόμου πολιτών να τρυπώσουν στο δημόσιο και να μεγαλώσουν τις στρατιές των λεγομένων κρατικών λειτουργών, διατρανώνει ακριβώς την παθογένεια του συστήματος. Κατά κανόνα ο απεριόριστος αριθμός των απασχολουμένων στο δημόσιο υποδηλώνει ένα τεράστιο όγκο ανθρώπων αδύναμων να ανταγωνισθούν στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας. Ο εισοδισμός όλων αυτών στο δημόσιο αντικατοπτρίζει με σαφήνεια την πίστη τους πως, παρά τις ονομαστικά χαμηλές αμοιβές που εκεί εξασφαλίζουν, υπάρχουν άδηλοι πόροι που μεσο-μακροπρόθεσμα θα τους διευκολύνουν να φτιάξουν την ζωή τους.

Κατά συνέπεια η γραφειοκρατία δημιουργεί όλο και περισσότερη γραφειοκρατία. Οσο πιό σφιχτά τυλιγμένη σε φορείς, οργανισμούς και υπηρεσίες του κράτους είναι η οποιαδήποτε οικονομική ιδιωτική δραστηριότητα τόσο δυσκολότερη είναι η ρήξη του σχετικού Γόρδιου Δεσμού. Τα προνόμια και η απολαβή εξουσιών των λειτουργών του δημοσίου τόσο λιγότερο κινδυνεύουν όσο περισσότερες είναι οι διαδικασίες που τους δίνουν εξουσίες αφαιρώντας τες από την κοινωνία των πολιτών. Μάχη με την γραφειοκρατία εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να γίνει, εφ’ όσον το δημόσιο συνεχίζει να απολαμβάνει τις εξουσίες που έχει με διάφορους τρόπους εξασφαλίσει. Οι έλεγχοι και οι διάφοροι κανονισμοί, που υποτίθεται πως έχουν θεσπισθεί για την προάσπιση της διαφάνειας και της ηθικότητας, δεν είναι παρά εργαλεία διεύρυνσης της διαφθοράς και κατοχύρωσης της αυθαιρεσίας των δημοσίων υπηρεσιών.

Για όσο διάστημα το κράτος θα διατηρεί τις εξουσίες και τον όγκο του η διαφθορά δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Διότι αντικειμενικά δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο. Ούτε βέβαια και η χώρα θα μπορέσει ξεφύγει από το δόκανο της υπανάπτυξης, των ελλειμμάτων και της φτώχειας. Και βέβαια, επενδύσεις δεν πρόκειται να γίνουν. Διότι κανείς δεν έχει την διάθεση να φέρει χρήματα σε μιά χώρα για να ωφελήσει τα στελέχη της δημόσιας γραφειοκρατίας. Οι επενδύσεις γίνονται με στόχο την οικονομική ωφέλεια του επενδύοντος. Και το σχετικά γρήγορο κέρδος. Κάτι τέτοιο είναι μάλλον ανέφικτο με βάση τα δεδομένα της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας (συνεχή φορολογικά νομοσχέδια, άπειρες εξουσίες της κρατικής γραφειοκρατίας, πανάκριβες και χαμηλής ποιότητας υποδομές, κυκεώνας αδειών και κρατικών κανονισμών, κρατισμός σε κάθε βήμα κοινωνικο-οικονομικής δράσης).

Η πρόσφατη αποκάλυψη της υπόθεσης Siemens φέρνει τον βόρβορο της κλεπτοκρατίας που βαρύνει την δημόσια ζωή του τόπου στην επιφάνεια. Πριν από 15 περίπου χρόνια αποφάσισα να αποχωρήσω από την πολιτική ζωή όταν διαπίστωσα πως ήταν αδύνατον να σταματήσει ο δρόμος της διαφθοράς και της παρακμής. Μίλησα τότε αφηρημένα για καρχαρίες, αλλά τα πρόσωπα και οι καταστάσεις ήσαν σε όλους γνωστά. Κανένας όμως δεν αποφάσιζε να κινηθεί αποφασιστικά για να αντιστραφεί η κατηφόρα. Είχα καταγγείλει τότε και τους προμηθευτές τεχνολογίας για παρανομίες στο ζήτημα των περίφημων ψηφιακών συστημάτων του ΟΤΕ. Ο εισαγγελέας τότε Ζορμπάς είχε ασκήσει 7 ποινικές διώξεις γιά κακούργημα. Το αποτέλεσμα ήταν ο Ζορμπάς να μετατεθεί στα Ιωάννινα, η έρευνα να προσαράξει στα αβαθή, το Χρηματιστήριο να αρνηθεί να δώσει στη Βουλή και την Δικαιοσύνη στοιχεία για συναλλαγές που μπορεί να έπαιξαν και ρόλο δωροδοκίας και το ζήτημα να κλείσει.

Τώρα τα μαντάτα έρχονται από την Γερμανία. Και αφορούν και τις τότε υποθέσεις. Καθώς και πολλές καινούργιες. Οι ελληνικές αρχές, σύμφωνα και με την μηνυτήρια αναφορά της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, απέφυγαν για μεγάλο διάστημα να ζητήσουν στοιχεία από την έρευνα που γίνεται στην Γερμανία. Η χιονοστιβάδα των αποκαλύψεων όμως που έρχεται από εκεί θα μας σκεπάσει. Και τότε η κλεπτοκρατική βάση της Δημοκρατίας μας θα έρθει αποκρουστικά στην επιφάνεια. Και η δυσωδία θα πνίξει τους πάντες. Το σύστημα θα κλυδωνισθεί. Νέες πρωτοβουλίες είναι απαραίτητες, για να μην μπούμε σε σοβαρές περιπέτειες.

Χαρακτηριστικό της γενικής διάβρωσης είναι το φαινόμενο που πριν τρία χρόνια είχε έρθει στην επικαιρότητα. Κι’ αντιμετωπίσθηκε σαν σκάνδαλο μεν, αλλά μικρής εμβέλειας μόνο. Το εκπληκτικό δεν ήταν οι αφελείς δηλώσεις του τότε Υφυπουργού Οικονομικών για μειωμένες δόσεις «γρηγορόσημου» προς τους εφοριακούς (η τελεωνειακούς) υπαλλήλους. Το ανεπανάληπτο, και που χαρακτηρίζει το επίπεδο της κοινωνίας μας, είναι πως μερικές εκατοντάδες δημόσιοι λειτουργοί άκουγαν τον πολιτικό τους προιστάμενο να τους αποκαλεί απροκάλυπτα ουσιαστικά επίορκους και απατεώνες και δεν βρέθηκε ένας να διαμαρτυρηθεί και να τον βάλει στη θέση του!! Το ακόμα πιό εντυπωσιακό είναι πως το σύνολο των ΜΜΕ βρήκε αυτή την απάθεια των λειτουργών του δημοσίου απόλυτα φυσιολογική και ανάξια έστω και του πιό μικρού σχολιασμού...

Το μήνυμα αυτής της καθολικής σιωπής είναι πραγματικά εκρηκτικό. Η διαφθορά έχει πλέον γίνει αποδεκτός τρόπος κοινωνικής συμπεριφοράς. Και η ενόχλησή μας εκφράζεται μοναχά στις περιπτώσεις που κλονίζονται τα τείχη υποκρισίας που έχουν οικοδομηθεί γύρω μας. Ενοχλήθηκαν όλοι από το γεγονός πως ο Υφυπουργός συνέστησε «να παίρνουν» λιγότερα. Ουδείς εντυπωσιάσθηκε από την έμπρακτη αποδοχή του συνόλου των παρόντων δημοσίων λειτουργών πως «τα παίρνουν».

Προσωπικά δεν αμφισβητώ τις καλές προθέσεις του Πρωθυπουργού για καταπολέμηση της διαφθοράς. Αδυνατώ όμως να καταλάβω τα εργαλεία και τα μέσα που προτίθεται να χρησιμοποιήσει για να το πετύχει. Η περίφημη «επανίδρυση του κράτους» που συνιστούσε ένα ψήγμα ελπίδας για κάτι διαφορετικό εξαντλήθηκε σε κοινοτοπίες και ανούσιους Υπουργικούς βερμπαλισμούς. Ούτε μιά δημόσια υπηρεσία δεν εξετάσθηκε αν είναι χρήσιμη κι αν εξυπηρετεί τους στόχους για τους οποίους ιδρύθηκε. Κανένας φορέας, οργανισμός, ίδρυμα, ινστιτούτο, αρχή, εταιρία του δημοσίου, κέντρο, ομάδα, συμβούλιο και πάει λέγοντας δεν καταργήθηκε. Τα πάντα παραμένουν εκεί που ήσαν. Και η «νέα διακυβέρνηση» δημιουργεί με πάθος τα καινούργια δικά της. Κανένας δεν τολμά να αντικρίσει κατάματα το απεχθές όραμα της κλεπτοκρατίας. Που εκφράζεται μέσα από τον ανεκτό, δυστυχώς σχεδόν σε όλους, νεοελληνικό κρατισμό.