ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

                          ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

“Η αποτυχία μεταφοράς της μάχης στο έδαφος του εχθρού όταν είσαι με την πλάτη στον τοίχο οδηγεί στην φυσική σου εξόντωση. (Sun Tzu, The Art of War)

Ενώ η ψυχραιμία στη δίνη της καταστροφής αποτελεί το υψηλότερο δείγμα θάρρους ενός διοικητή, η επίδειξη ασίγαστης ενεργητικότητας στην καταδίωξη του εχθρού είναι το ασφαλέστερο δείγμα αδάμαστης θέλησης. (Field Marshal Lord Wavell, The Crucible of War)”


Με βάση τα σύγχρονα ρεύματα, τις συνεχείς ανατροπές και τις συνακόλουθες κοινωνικές αναταράξεις και λαικές ανησυχίες είναι αυτονόητο πως τα παραδοσιακά πολιτικά σχήματα αδυνατούν να προσφέρουν ικανοποιητικές απαντήσεις. Οι καινούργιες κοινωνικές πραγματικότητες επιβάλλουν νέες πολιτικές συλλήψεις και ιδεολογικά κινήματα.

Αυταπόδεικτα, ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης μιάς τελματωμένης πολιτικής πραγματικότητας είναι η ενεργητική προβολή καινούργιων θέσεων και η ενορχήστρωση μιάς επιθετικής πολιτικής εκστρατείας. Εξυπακούεται πως προηγείται η αποτύπωση μιάς καθαρής κοινωνικο-ιδεολογικής ταυτότητας με την επιλογή πολιτικών κατευθύνσεων που σηματοδοτούν τις προοπτικές για το μέλλον. Και στη συνέχεια ακολουθεί η δυναμική αποτύπωση, με βάση τις ιδέες αυτές, ενός εναλλακτικού μελλοντικού οράματος με στόχο την κινητοποίηση του κόσμου πάνω στην κατεύθυνση της υλοποίησής του.

Οι τεχνολογικές προκλήσεις της εποχής και οι ευρύτατες ανατροπές που έχουν επιβληθεί από έναν παγκόσμια κυρίαρχο εμπορικό καπιταλισμό έχουν διαμορφώσει ένα ανεπανάληπτα νέο πολιτικό περιβάλλον. Τρία είναι ουσιαστικά τα πολιτικά ρεύματα που μορφοποιούν πολιτικά τις κοινωνικές αντιδράσεις και συνθέτουν με κάποια ομοιομορφία τις διάφορες λαικές ελπίδες. Αυτά ουσιαστικά είναι σήμερα τα κυρίαρχα πολιτικά ρεύματα που σηματοδοτούν επιλογές ικανές να αλλάξουν το μέλλον η έστω να συμβάλλουν στην διαμόρφωσή του.

Το ισχυρότερο σε παγκόσμια κλίμακα πολιτικό κίνημα σήμερα είναι αυτό που επιλέγει να ταυτισθεί με τις αξίες της αδέσμευτης οικονομίας της αγοράς, που προπαγανδίζει τον παγκόσμιο καπιταλισμό των ανοιχτών συνόρων κι αγορών και που υποστηρίζει δίχως ενδοιασμούς την επιθετική διαμόρφωση μιάς νέας κουλτούρας επιστήμης και τεχνολογίας και που αποσκοπεί απροκάλυπτα στη διάδοση των αμερικανικής προέλευσης αρχών μιάς εμπορικά προσανατολισμένης κοινωνίας που δίνει έμφαση στην καθημερινή ευημερία, στον υλισμό και στην σχετική υπερκατανάλωση. Αυτό το υψηλού κοινωνικού ρίσκου μοντέλο πολιτικής επιλογής είναι αυτονόητα αντίθετο με πολλές παραδοσιακές αξίες πάνω στις οποίες έχει στηθεί ο ευρωπαικός πολιτισμός και οι συνακόλουθες κοινωνικές του αρχές. Επιλέγεται όμως δίχως επιφυλάξεις από πολλές χώρες του Τρίτου Κόσμου που αρχίζουν να κυριαρχούν σε πολλές διεθνείς αγορές διαμορφώνοντας νέες συνθήκες ανταγωνισμού για τις παλιές οικονομίες της Δύσης.

Eνα άλλο μοντέλο πολιτικής είναι αυτό των κοινών κοινωνικών αξιών, ένα είδος δηλ. κοινωνίας αλληλεγγύης που δίνει έμφαση στις ευρωπαικές κυρίως αξίες του κοινωνικού κεφαλαίου, της ευρύτερης κοινωνικής ανοχής, του πολυ-πολιτισμού, της κατά το δυνατόν συναίνεσης και του περιορισμού των διαφόρων ανισοτήτων. Το μοντέλο αυτό πολιτικής βρίσκεται στον σχετικό αντίποδα με το παραπάνω μοντέλο υψηλού ρίσκου που βάζει σε δεύτερο πλάνο την κοινωνική συνοχή δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στα οικονομικά αποτελέσματα και στην εξασφάλιση – με ριζοσπαστικούς τρόπους – ταχύτερης ευημερίας.

Τα δύο αυτά πρότυπα στηρίζονται όμως στην εποχή μας σε κοινές κοινωνικο-οικονομικές παραδοχές. Και τα δύο εκκινούν από την εκτίμηση πως η φιλελεύθερη δημοκρατία, η ελεύθερη αγορά και ο γνήσιος ανταγωνισμός αποτελούν τους μοχλούς πάνω στους οποίους υποχρεωτικά θα στηριχθεί κάθε προσπάθεια ανάπτυξης και κοινωνικής φροντίδας. Ο κρατισμός αποτελεί και για τα δυο πρότυπα παρελθόν. Μιά και δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από εκείνα που επιχειρεί να θεραπεύσει.

Κι έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το τρίτο υπαρκτό μοντέλο πολιτικών επιλογών που βρίσκεται κοντύτερα στην φυσική ροή των πραγμάτων. Αυτό το μοντέλο είναι περισσότερο απλοικό, εσωστρεφές, εθνοκεντρικό και ξενόφοβο. Αντιτίθεται στα ανοιχτά σύνορα, επιθυμεί καθαρότερες εθνο-θρησκευτικά κοινωνίες, πιστεύει στον μεσσιανισμό του κράτους και στις κεντρικά λαμβανόμενες αποφάσεις και δεν έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στις αγορές και στα ευεργετικά γενικότερα αποτελέσματα που προκαλεί η ελεύθερη επιχειρηματική δράση.

Τα δύο πρώτα μοντέλα είναι εξωστρεφή και σχετικά κοσμοπολίτικα. Το τρίτο ενδοσκοπεί στα εσωτερικά σύμβολα ενός λαού και καλλιεργεί εθνικιστικούς φόβους και καμμιά φορά υστερίες. Μέσα στο μοντέλο αυτό συνωθούνται ανόμοιες κοινωνικά ομάδες και πολιτικά κινήματα (τοπικιστές, εθνικιστές, παλαιοκομμουνιστές, αντιδραστικοί περιβαλλοντολόγοι, κοινωνιστές της Δεξιάς και της Αριστεράς, θρησκόληπτοι, καθώς και νεο-φασίστες) που όμως κρύβουν τις αντιθέσεις τους κάτω από τα πολύ ισχυρότερα συναισθήματα του εγκλεισμού στα δεσμά του αναχρονισμού και του περιορισμού στο περιθώριο των εξελίξεων.

Σε πολλές κοινωνίες υπάρχουν αντιδράσεις απέναντι στην ομοιογενοποίηση αξιών, συνηθειών και κοινωνικών πρακτικών που σε κάποιο βαθμό αρχίζουν να επιβάλλονται μέσα απο την καταλυτική παρουσία των καπιταλιστικών πρακτικών κι από την κυριαρχία ιδιαίτερα των νέων τεχνολογιών και των μεθόδων ηλεκτρονικής επικοινωνίας. Και οι αντιδράσεις αυτές συχνά παρεισφρύουν στον κύριο πολιτικό κορμό των φορέων που επιλέγουν να εκφράσουν κάποιο από τα άλλα δύο παραπάνω μοντέλα. Κι έτσι έχουμε τις ιδιαίτερες αποχρώσεις του λαικού δεξιού, του ακραίου αριστερού, του αντι-φιλελεύθερου κεντρώου, του εθνικιστή δεξιού κι αριστερού και τόσα άλλα.

Μιά σύγχρονη κεντρο-φιλελεύθερη επιλογή πολιτικών κι αντικειμενικών στόχων αναπόφευκτα οφείλει να κινηθεί πάνω στην περπατησιά του μοντέλου των κοινών κοινωνικών αξιών. Παρακάμπτοντας τις ακρότητες του απόλυτου αμερικανόπνευστου κι εντελώς εμπορικού καπιταλιστικού μοντέλου το μεσαίο ευρωπαικό πρότυπο διευκολύνει την έμφαση σε ζητήματα που δεν συνδέονται άμεσα κι αποκλειστικά με την οικονομία της αγοράς. Οι ριζοσπαστικές μεταρρυθίσεις στην Παιδεία, η διάδοση ενός δυναμικού προτύπου συμμετοχικής δημοκρατίας με την υπέρβαση της σημερινής μηχανιστικής κοινωνίας μετόχων, οι πρωτοβουλίες για την ενσωμάτωση των ξένων και των άλλων μειονοτικών λαικών ομάδων, ο χωρισμός του κράτους από την εκκλησία αλλά και η εξασφάλιση ενός συστήματος αλληλεγγύης για την εμπέδωση της κοινωνικής συνοχής αλλά και της ουσιαστικής προστασίας των αδυνάτων. Εδώ ακριβώς είναι ο χώρος που συναντώνται πολιτικά νεοφιλελεύθεροι και σοσιαλδημοκράτες, χτίζοντας πάνω σε κοινές συνισταμένες ένα νέο μέτωπο νεωτερικότητας, πολύπλευρου κοινωνικο-οικονομικού προβληματισμού κι’ αναζήτησης νέων μορφών διακυβέρνησης. . Κι όλα αυτά βέβαια σε ένα πλαίσιο ανοιχτών κι ακηδεμόνευτων από τον δημόσιο τομέα αγορών που θα προσδώσουν τον απαραίτητο δυναμισμό η χώρα να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τον σκληρό ανταγωνισμό από τις ανερχόμενες οικονομίες της γής, και της Ασίας και της Ανατολικής Ευρώπης ειδικότερα.

Με οριοθετημένες έτσι τις πολιτικές της συνιστώσες μιά δυναμική πολιτική παράταξη θα είναι έτοιμη πλέον για να περάσει στην αντεπίθεση. Δίνοντας το στίγμα ενός καινούργιου αύριο και προετοιμάζοντας τον λαό για ένα καλύτερο μέλλον. Ηρθε η ώρα ο αγώνας να περάσει στο γήπεδο του αντιπάλου.