ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟ ΣΚΛΗΡΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΩΡΑ ΑΡΧΙΖΕΙ

 ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟ ΣΚΛΗΡΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΩΡΑ ΑΡΧΙΖΕΙ

Πολωνός εργάτης συνήλθε από κώμα μετά από 19 χρόνια. Θυμόταν την Πολωνία του Στρατηγού Γιαρουζέλσκι. Και βρέθηκε σε μιά Πολωνία μέλος του ΝΑΤΟ. Κι' ακόμα δεν έχει συνέλθει!! Ο Πολωνός; εργάτης θυμίζει πολλούς Ελληνες. Που ζούν ακόμη στην μεταπολεμική εποχή του μεγάλου και δύσκαμπτου δημόσιου τομέα, Του κράτους - πατερούλη. Που δεν υπάρχει πιά πουθενά σχεδόν στον κόσμο. Και μισούν τον δημοκρατικό καπιταλισμό. Και υποπτεύονται την Παγκοσμιοποίηση. Που κυριαρχούν σήμερα παντού σχεδόν στη γή. Πιστεύουν υποσχέσεις πολιτικών για πράγματα που δεν μπορούν αντικειμενικά να κάνουν. Κι' ενοχλούνται αφάνταστα από την αλήθεια. Πότε άραγε θα βγούν κι' αυτοί από το κώμα;
Πριν από μία περίπου δεκαετία είχε αρχίσει να γίνεται συνείδηση πως οι παράμετροι της διεθνούς πολιτικής σκηνής μεταβάλλονταν. Σε σεμινάρια θυμάμαι τότε στο Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, με αντικείμενο τις εξελίξεις στην Ευρασία και ιδιαίτερα στην περιοχή του Καυκάσου, το βάρος έπεφτε στην αντίληψη πως η γεωπολιτική έδινε την θέση της στην γεωοικονομία. Σημασία δεν είχε τόσο ο έλεγχος και η κατάληψη εδαφών. Οσο η κυριαρχία στις αγορές. Και η οικοδόμηση τέτοιων οικονομικών συντεταγμένων ώστε τα σχετικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα κάθε χώρας να αξιοποιούνται σαν αποτελεσματικά εργαλεία εξωτερικής πολιτικής.
Σήμερα πλέον η οικονομική ισχύς και η σημασία μιάς χώρας για την απρόσκοπτη λειτουργία των διεθνών αγορών – είτε αυτές αφορούν σε πρώτες ύλες (αγωγοί, έξοδοι σε θάλασσες) είτε σε χρηματο-οικονομικά προιόντα – είναι αυταπόδεικτα κρίσιμη για την διεθνή γεωστρατηγική αρχιτεκτονική.
Ανεξάρτητα από τις δυνατότητες της στρατιωτικής της υποδομής η Ρωσική Ομοσπονδία λ.χ. μπήκε και πάλι στον αστερισμό των παγκόσμιων υπερδυνάμεων. Με στήριγμα αποκλειστικά την υπεροχή της στην παραγωγή ενέργειας απαραίτητης για τις διεθνείς αγορές (πετρέλαιο) αλλά και ζωτικής ανάγκης για σημαντικούς της γείτονες (αέριο – Ευρώπη, Κίνα). Παρά τον απίστευτο πληθυσμιακό της όγκο και την θεαματική της οικονομική ανάπτυξη, η Κίνα μπήκε ξαφνικά στο προσκήνιο της διεθνούς διπλωματικής σκηνής όταν έγινε συνείδηση η σημασία για την παγκόσμια σταθερότητα που είχε η χρήση των τεράστιων συναλλαγματικών της αποθεμάτων. Καθώς και ο ρόλος της στην εκμετάλλευση της παραγωγής πετρελαίου χωρών της Αφρικής και η επιρροή της στις εσωτερικές τους επιλογές και εξελίξεις (Σουδάν/Νταρφούρ, Νίγηρας). Η Ινδία πρωταγωνιστεί στην ανάπτυξη επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, αλλά η διεθνής της σημασία αυξάνεται θεαματικά από την επίδραση που ασκεί στις αγορές της Δύσης και των ΗΠΑ λόγω μετακίνησης στα εδάφη της σημαντικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του τομέα της λεγόμενης ‘νέας οικονομίας’ (πληροφορική, επικοινωνίες, ρομποτική) αλλά και λόγω του υψηλότατου επιπέδου των καινούργιων πολυτεχνικών της σχολών – που ανακόπτουν θεαματικά την ροή εγκεφάλων και των μετακινούμενων προς Ευρώπη/ΗΠΑ ασιατών φοιτητών. Το συγκρότημα των κρατών ΒΡΙΚ (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα) αναδεικνύεται σε καινούργιο πρωταγωνιστή της παγκόσμιας οικονομικής σκηνής.
Για την καλύτερη αξιολόγηση των διεθνών εξελίξεων σήμερα σημαντικότερη πληροφόρηση προσφέρουν τα εξειδικευμένα οικονομικά έντυπα και εμπιστευτικά χρηματοοικονομικά δελτία παρά οι διπλωματικές σελίδες των εφημερίδων και οι πολιτικές πρωτοβουλίες και ανακοινώσεις των διαφόρων κυβερνήσεων.
Δύο παραδείγματα αρκούν για να γίνει συνείδηση το καινούργιο περιβάλλον στο οποίο κινούμεθα. Εγινε πρώτη είδηση σε παγκόσμια κλίμακα η προχθεσινή αγορά από την Κίνα ποσοστού 9,9% της αμερικανικής εταιρίας ιδιωτικής τοποθέτησης κεφαλαίων Blackstone. Η Κίνα δαπάνησε για τον σκοπό αυτό 3 δις. δολλάρια. Υποχρεώνοντας τους αμερικανούς να αλλάξουν στάση και να δεχθούν κινεζικές επενδύσεις σε αμερικανικές αξίες. Μιά και επιδιώκουν να έχουν το δικαίωμα αμερικανικές εταιρίες και τράπεζες να παίξουν ρόλο επενδυτικών συμβούλων και διαχειριστών αμοιβαίων κεφαλαίων μέσα στην Κίνα. Το ζήτημα είναι πως η Κίνα έχει την πρόθεση να χρησιμοποιήσει για τοποθετήσεις στο εξωτερικό (βασικά στις Δυτικές αγορές) κάπου 400 δις. δολ.* Μέρος μόνο των απίστευτων συναλλαγματικών της αποθεμάτων (κάπου 1,300 τρις. δολ.)!! Είναι δηλ. σαν κάποιος να κάθεται στην άκρη μιάς μικρής σχετικά στέρνας και να περιμένει νε πέσει κάπου μιά τεράστια κοτρόνα. Επιδιώκοντας να προβλέψει κατά που θα κετευθυνθούν οι ενδεχόμενοι καταστρεπτικοί κυματισμοί...
Στο ζήτημα του αερίου η εξάρτηση της Ευρώπης από τις διαθέσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας κοντεύει να γίνει σχεδόν απόλυτη. Παρά τις ανησυχίες της Ευρωπαικής Επιτροπής και τις προειδοποιήσεις των ΗΠΑ. Οι ηγέτες όμως του Καζακστάν και του Τουρκμενιστάν είναι φανερό πως παίζουν τον ένα κόντρα στον άλλο. Συμφωνούν με την Ρωσία για ολοκληρωτική διάθεση της παραγωγής τους αλλά κλείνουν το μάτι και στη Δύση. Ομοφωνούν για το αέριο με την Γκάζπρομ (το Τουρκμενιστάν), υπογραφές όμως ακόμη δεν πέφτουν. Δεσμεύονται πως η επικείμενη νέα παραγωγή πετρελαίου που περιμένουν θα περάσει από την Ρωσία (το Καζακστάν), δηλώνουν όμως πως ο δια μέσου της Κασπίας δρόμος προς το Μπακού, κι από εκεί μέσω Γεωργίας – Τουρκίας, στο Τσευχάν δεν έχει κλείσει. Οι πάντες αγωνιούν αλλά κανένας δεν είναι απόλυτα σίγουρος ακόμη για τίποτε. Και χώρες πριν λίγα χρόνια περιθωριακές (ποιός γνώριζε το Καζακστάν, το Τουρκμενιστάν η το Αζερμαπαιτζάν;) αρχίζουν να παίζουν ρόλο στην διεθνή πολτική σκηνή (σκεφτείτε την Ευρώπη δίχως ενέργεια για θέρμανση και τη θέση τότε των ΗΠΑ)....
Το σκληρό παιχνίδι τώρα λοιπόν αρχίζει. Οι αντιθέσες, οι συγκρούσεις και τα προβλήματα που αναδύονται, όλα έχουν οικονομικό πλέον παρονομαστή (έλλειψη καυσίμων σε πόλεις της Νιγηρίας λόγω αντάρτικου στις εκβολές του Νίγηρα, ανοχή του ακραίου Βαχαμπισμού στη Σ. Αραβία λόγω ομαλής ροής εξαγωγών πετρελαίου, συγκρούσεις στην Τσετσενία για αναχαίτιση ισλαμισμού στη Ρωσία και διάσωση διαδρομής αγωγών σε Καύκασο, Ταταρστάν και Βασκορτοστάν, ενεργειακή εξάρτηση της Κίνας από σταθερή παραγωγή σε Ιράν, Σουδάν και Νιγηρία, Τουρκικές βλέψεις σε Κουρδιστάν για τα πετρέλαια του Κιρκούκ, λύση Ιρακινού σε βάση διανομής πετρελαίων Ιράκ κλπ). Αν δεν ανακαλύψουμε τρόπους να παίξουμε κι εμείς στο επίπεδο της παγκόσμιας οικονομικής αλληλεξάρτησης δεν θα έχουμε ελπίδες προώθησης των εθνικών μας συμφερόντων.

*Το Σχέδιο Μάρσαλ (που στήριξε την οικονομική ανοικοδόμηση της κατεστραμένης μεταπολεμικά Δυτ. Ευρώπης) , σε προσαρμοσμένες στο σήμερα τιμές, δεν ξεπερνούσε τα 100 δις. δολ. !!