Οψεις ανισοτήτων

                                             Οψεις ανισοτήτων



Υπάρχει η γενική θεώρηση πως η ανισότητα ανάμεσα σε ανθρώπους ή σε έθνη είναι καταδικαστέα. Και πως προκαλείται από άδικες πολιτικές και απάνθρωπα ανταγωνιστικά οικονομικά συστήματα. Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Από πολύ παλιά η εμπειρία έχει δείξει πως οι ανοικτές κοινωνίες προόδευσαν περισσότερο και γρηγορότερα από συστήματα κεντρικού ιεραρχικού ελέγχου ή κομμουνιστικής αντίληψης.
Από την εποχή της Βίβλου ο χωρικός που κατόρθωσε να πολλαπλασιάσει τον οβολό που του είχε αφήσει ο αφέντης του επιβραβεύθηκε. Ενώ καταδικάστηκε («να του αφαιρεθούν κι αυτά που έχει») ο άλλος, που απλά διατήρησε αυτά που του είχαν δοθεί. Ο Λούθηρος, πολύ αργότερα, καυτηρίασε τους οπαδούς της κοινοκτημοσύνης Αναβαπτιστές. Και η μεταρρύθμισή του έβαλε τις βάσεις για το θαύμα της καπιταλιστικής θεαματικής οικονομικής ανάπτυξης των κοινωνιών της βορειοδυτικής Ευρώπης.
Γιατί είναι άδικος και φορτώνεται στον καπιταλισμό ο οικονομικός καταποντισμός των τριτοκοσμικών κρατών, που κρατούν τα οικονομικά τους σύνορα κλειστά, αυτοεξαιρούμενα της παγκοσμιοποίησης; Και γιατί φέρει ευθύνες η ελεύθερη οικονομία της αγοράς για την εξαθλίωση κοινωνιών, που ζούσαν για δεκαετίες ολόκληρες κάτω από τον αποτυχημένο κεντρικό σχεδιασμό των σοσιαλιστικών οικονομιών της προσταγής;
Αλλά και μέσα στις δυτικές κοινωνίες οι κραυγές καταδίκης της ανισότητας είναι συχνά άδικες. Οταν ο πλούτος και οι μεγάλες εισοδηματικές διαφορές αποτελούν προϊόν κληρονομικών δικαιωμάτων, τότε η όποια κατακραυγή δυνατόν να έχει βάση. Εξίσου, όμως, καταδικαστέες θα πρέπει να είναι και οι περιπτώσεις πλουτισμού -και εμπέδωσης και πάλι ανισοτήτων- λόγω ειδικής κρατικής εύνοιας. Οσοι γίνονται πλούσιοι με παρεμβάσεις του κράτους διογκώνουν την αδικία. Διότι πλουτίζουν με πολιτικές αποφάσεις. Και με τα χρήματα του φορολογούμενου πολίτη!
Γιατί, όμως, να είναι άδικη η εισοδηματική ανάδειξη κάποιου που αγωνίζεται σκληρά δίχως προστάτες, σε μια οικονομία της αγοράς; Οι ανισότητες που προκαλούνται από όσους αμείβονται με βάση την παραγωγικότητα της εργασίας που προσφέρουν και από όσους δημιουργούν καινούργια πράγματα προωθώντας νέες ιδέες και τεχνολογικές ανακαλύψεις οδηγούν σε ευημερία και σε περισσότερο πλούτο για όλους. Αυτές οι ανισότητες αποτελούν την κινητήρια δύναμη για την κατάκτηση του αύριο. Συνιστούν την απάντηση της ανθρωπότητας στο αποκρουστικό τέλμα του σκοταδισμού.
Η εξάλειψη της κοινωνικής αδικίας και η αποτελεσματική φροντίδα των αδυνάτων μπορεί να γίνει εφικτή μονάχα μέσα από συστήματα που δημιουργούν πλούτο, επειδή ακριβώς υπάρχουν οι παραπάνω ανισότητες…