ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΡΠΑΓΗ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ

                           ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΡΠΑΓΗ
                             ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ


Ο γνωστός οικονομολόγος και νομικός, καθηγητής του πανεπιστημίου του Σικάγο, Ρίσαρντ Επσταιν έχει ανοιχτά διακηρύξει πως το δημοκρατικό, υποτίθεται, κράτος αφαιρεί ιδιωτικό πλούτο από τους πολίτες του με κυνισμό και απόλυτη αδιαφορία (Takings: Private Property and the Power of Eminent Domain, 2005). Ενώ το Σύνταγμα με σαφήνεια καθορίζει πως όποια αφαίμαξη ατομικής περιουσίας για δημόσια ωφέλεια αποζημιώνεται στο ακέραιο, το δημοκρατικό κράτος έχει υιοθετήσει διάφορους τρόπους «αρπαγής» (Takings) ιδιωτικού πλούτου με ατιμωρησία και σιγουριά.

Τα παραδείγματα είναι ένα πλήθος από την καθημερινή μας ζωή (βλ. και Steven Greenhut, Abuse Of Power: How The Government Misuses Eminent Domain, 2004). Οταν η κυβέρνηση αποφασίζει την απαλλοτρίωση συγκεριμένων περιοχών με στόχο την παραπέρα αξιοποίησή τους είναι πιθναότατο το κόστος αγοράς της γής από τους ιιδώτες να είναι πολύ φθηνότερο από την αξία που τελικά θα διαμορφωθεί με την ολοκλήρωση των σχετικών σχεδίων. Λ.χ. η αξία της αγοράς των κτημάτων για την διαμόρφωση της Αττικής Οδού η για το χτίσιμο τοπυ αεροδρομίου στα Σπάτα δεν έχει καμία σχέση με την σημερινή αξία των γύρω περιοχών. Οσων η γή δεν απαλλοτριώθηκε κερδίζουν σήμερα τεράστια ποσά. Οι άλλοι αποζημιώθηκαν με ένα κομμάτι χωμί για μεγάλες σημερινές αξίες.

Συμβαίνει όμως και το ανάποδο. Αποφασίζει το κράτος να χτίσει κάποιους αποθηκευτικούς χώρους, χωματερές η κέντρα για πρόσφυγες και μετανάστες. Είτε εκδίδει άδειες για νυχτερινά κέντρα, οικοδομεί τεχνικά ισντιτούτα κι επιτρέπει να γίνουν ποδοσφαιρικά γήπεδα και κέντρα συναυλιών. Αυτόματα οι περιοχές εκείνες υποβαθμίζονται και η οικονομική τους αξία καταρρέει. Οσοι επένδυσαν με μακροχρόνια προοπτική στα μέρη αυτά σαν ησηχαστήρια και θέρετρα ουσιαστικά καταστρέφονται δίχως το δημόσιο να αισθάνεται την υποχρέσωη να καταβάλει τις όποιες αποζημιώσεις.

Η αρπαγή είναι έτσι πλήρης. Και μέσα μάλιστα στα όρια κάποιου κεντρικού δημόσιου σχεδιασμού. Τέτοιου είδους αρπαγή, σε ένα ευρύτερο βέβαια πλαίσιο, σημειώνεται και με πτυχές της κρατικής οικονομικής πολιτικής. Στα πλαίσια πάντα μιάς δημοκρατικής λεγόμενης πολιτείας. Η εκάστοτε κυβέρνηση αποφασίζει να μοιράσει χρήματα είτε ουσιαστικά για να εξαγοράσει ψήφους είτε για να προχωρήσει σε ανακατανομή εισοδήμάτων. Και να εμπεδώσει, σύμφωνα πάντα με τις αντιλήψεις της, κάποιο είδος κοινωνικής δικαιοσύνης.

Στις περιπτώσειες όμως αυτές δεν μοιράζει χρήματα από προιόντα που πούλησε η από υπηρεσίες που προσφέρει. Γιατί συνήθως οι σχετικοί λογαριασμοί είναι πάντα ελλειμματικοί. Τα ποσά που διακινεί προς τους χαμηλόμισθους και τους κοινωνικά ασθενείς τα εξασφαλίζει με φορολογικές επιδρομές επί του εισοδήματος η του πλούτου κάποιων άλλων. Αφαιρείται λοιπόν εισόδημα, κερδισμένο προφανώς με σκληρή δουλειά και ήδη φορολογημένο, δίχως λογική συνάφεια. Και προφανώς δίχως αποζημίωση. Η αρπαγή ιδιωτικού πλούτου είναι απόλυτη. Δίχως συγκρατημό η δεύτερες σκέψεις...

Κάποιοι ομιλούν για απάμβλυνση ανισοτήτων. Οταν όμως οι ανισότητες αυτές αποτελούν αποτέλεσμα όχι κληρονομικής απολαβής αλλά σκληρής και αμοιβόμενης δουλειάς δεν υπάρχει ουσιαστικά τίποτα το κατακριτέο. Τέτοιες ανισότητες θα πρέπει να είναι καλοδεχούμενες. Διότι αυτές κινούν ουσαιστικά την οικονομία και εκτινάσσουν την παραγωγικότητα στα ύψη (βλ. και Ed. Lazear,”Performance Pay and Productivity,” The American Economic Review, Τ. 90, Νο 5, 2000). .

Οι αρπακτικές διαθέσεις του κράτους είναι αστείρευτες. Από τους πολίτες εξαρτάται η επιτυχής αντίσταση στην επιδρομή.