ΕΠΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΕΠΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Τόσα πράγματα συμβαίνουν δίπλα  μας κι εμείς ανύποπτοι περιστρεφόμαστε γύρω από τις  «εμπνευσμένες» αναλύσεις των κυρίαρχων σχολιαστών των ειδήσεων των οχτώ. Η και παρασυρόμαστε από τις παθιασμένες ανακοινώσεις των κομμάτων που και την πιό ολοφάνερη κοινοτυπία την μετατρέπουν σε ανατρεπτική – υποτίθεται – παρέμβαση. Με την βοήθεια βέβαια των αρχόντων των Μέσων, που όταν παίρνουν ανάσα από τις προμήθεις και τις εργολαβίες του δημοσίου ρίχνουν καμιά ματιά και στους «φίλα προσκείμενους» κομματικούς φορείς. Για να μην μένει κανένας τελικά παραπονεμένος.

Μοναχά ο Αδ. Πεπελάσης, από την νηφάλια τακτική του στήλη στα «Νέα», μας προσγειώνει καμιά φορα στην πραγματικότητα των διεθνών εξελίξεων και προβληματισμών. Οχι βέβαια πως ιδρώνει κανενός ιδιαίτερα το αυτί. Αυτά που κυρίως μας συγκινούν είναι τα κατά διαστήματα βαθυστόχαστα αποφθεύγματα εξεχόντων υφυπουργών (περί «μαρξιστικής δεξιάς» λ.χ.!!), οι κορώνες διάφορων εθνομαχητών – κυρίως από τον Βορρά - για όσους δεν διαβάζουν ιστορία (από εκεί που τουλάχιστον αυτοί αντλούν τις βεβαιότητες και τον φανατισμό τους), οι αγωνίες μας για την Γιουροβίζιον και ο χρόνος διεξαγωγής ...των επομένων εκλογών. Και των μεθεπομένων βέβαια, και των μετα-μεθεπομένων...

Κι όταν κάποιος αναφέρει κάτι ουσιαστικά σοβαρό – όπως ο Θ. Πάγκαλος για την αντιδημοκρατική στάση κάποιων κομμάτων να αρνούνται την εφαρμογή νόμων ψηφισμένων από την Βουλή – το γενικότερο ενδιαφέρον εξαντλείται στην κουτσομπολίστικη διάσταση των εσωκομματικών κλυδωνισμών που προκάλεσε ενδεχόμενα η παρέμβαση. Και όχι στην ουσία της προβαλλόμενης επιχειρηματολογίας. Που υπήρξε σοβαρότατη τόσο για την ποιότητα όσο και  για την πορεία της δημοκρατίας στη χώρα μας.

Τα γεγονότα όμως που εκτυλίσσονται γύρω μας και οι προβληματισμοί που αναπτύσσονται είναι περισσότερο σοβαροί και από τις παλαιοαριστερές αναπαλαιωτικές κορώνες του ΣΥΝ  και από τις αυταρχικές  εσωκομματικές μεθοδεύσεις του ΚΚΕ (αυθαίρετες απολύσεις συντακτών του Ριζοσπάστη, δίχως λογοδοσία αλλαγές στην ΚΝΕ κλπ). Μιλάμε για εξελίξεις που θα επηρεάσουν ακόμα περισσότερο τη ζωή μας. Και θα αλλάξουν την κοινωνία μας.

Ενα τέτοιο θέμα υπήρξε η πρόσφατη προειδοποίηση του Κινέζου Αντιπροέδρου του Εθνικού Λαικού Κονγκρέσσου πως η χώρα του ετοιμάζεται να μειώσει τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα. Και να κρατήσει για ασφάλεια δεσμευμένα κάπου 650 δις, δολ. Ετοιμάζεται δηλ. να χρησιμοποιήσει τα υπόλοιπα – κάπου 350 δις. δολ. «μόνο» -  με δυναμικές παρεμβάσεις στις διεθνείς αγορές. Αν σκεφθεί κανείς πως το σχέδιο Μάρσαλ, για την ανοικοδόμηση και την οικονομική αποκατάσταση της μεταπολεμικής Δυτικής Ευρώπης, σε σημερινές αποπληθωριστικές τιμές δεν θα ξεπερνούσε τα 100 δισ. δολ., εύκολα καταλαβαίνει τις επιπτώσεις που η πρωτοβουλία αυτή σήμερα της Κίνας θα έχει πάνω στις οικονομίες ολόκληρης της γής. Είναι σαν κάποιος να ετοιμάζεται να ρίξει ένα βράχο σε μιά ήρεμη στέρνα. Κι όλοι αγωνιούν για την μεριά ακριβώς που θα πέσει η κοτρώνα. Οσο κοντύτερα στο σημείο πρόσκρουσης αν βρεθεί κάποια οικονομία τόσο καταλυτικότερες θα είναι οι συνέπειες για την πορεία της. Δίχως αυτό να σημαίνει πως και οι υπόλοιπες οκονομίες της γής δεν θα αισθανθούν τους κραδασμούς.

Η Κίνα λοιπόν σε μεγάλο βαθμό κρατάει το άμεσο μέλλον των διεθνών οικονομιών στα χέρια της. Από την άλλη μεριά η δίψα της για ενέργεια και πρώτες ύλες (η δική της και της Ινδίας) κρατάει τις τιμές όλων αυτών των φυσικών πρώτων υλών ψηλά. Κάνοντας κάποιους πλούσιους (λ.χ. την Ρωσική Ομοσπονδία) και κάποιους άλλους (λ.χ. Ιαπωνία, Ευρώπη) να υποφέρουν από τις σχετικές δικακυμάνσεις και την συνακόλουθη αβεβαιότητα. Τα παιχνίδια των αγωγών μεταφοράς ενέργειας μεγαλώνουν (πρόσφατα μπήκε σ’ αυτά και η χώρα μας) δίχως βέβαια οι κίνδυνοι εμπλοκών και αντιποίνων, σε άλλους – πολιτικούς συνήθως – τομείς, να μικραίνουν.

Βιβλία βγαίνουν επισημαίνοντας τους κινδύνους (βλ. σχετ. China and the Global Energy Crisis, (2006) των Τατσού Καμπάρα και Κρίστοφερ Χάου). Ενώ άλλες επίκαιρες μελέτες προειδοποιούν πως ο κόσμος σύντομα θα βρεθεί δίχως φτηνό πετρέλαιο. Με καταλυτικές επιπτώσεις πάνω στην ανάπτυξη, τις βιομηχανικές υποδομές και τις υπηρεσίες δημόσιας φροντίδας (βλ. The Party’s Over: Oil, War and the Fate of Industrial Societies (2006), του Ρίτσαρντ Χαίνμπεργκ).

Αλλοι πάλι μελετητές αγωνιούν για άλλα περισσότερο χειροπιαστά από τον μέσο πολίτη ζητήματα. Ο ευρύτερα αποδεκτός Ρόμπερτ Πάτναμ, για παράδειγμα, επιμένει πως η δημοκρατία όπως την ξέραμε κλονίζεται. Το λεγόμενο κοινωνικό κεφάλαιο που χαρακτηρίζει τις δυτικές δημοκρατικές κοινωνίες ελαχιστοποιείται με τους πολίτες να αποφεύγουν κοινές δράσεις και να κλείνονται στον εαυτό τους και τον στενό επαγγελματικό – οικογενειακό τους περίγυρο (βλ. Democracies in Flux: The Evolution of Social Capital in Contemporary Society, Οξφόρδη, 2004). Η απομάκρυσνη του κόσμου από κόμματα, συνδικαλιστικά σωματεία, εκκλησιαστικές ενώσεις κλπ. κατά βάση αποδυναμώνει πολιτικά τους οικονομικά ανίσχυρους. Γιατί γι’ αυτούς η συλλογική δράση αποτελούσε κάποια ουσιαστική ασπίδα. Αντίθετα, παρατηρούνται ιδιόμορφες συλλογικότητες ανάμεσα στους οικονομικά ισχυρούς ενώ οι νέοι – των αδύναμων ιδιαίτερα κονωνικών στρωμάτων - βλέπουν με κυνικότητα ο,τιδήποτε αποδείχθηκε κατά το παρελθόν χρήσιμο για τους γονιούς τους. Κινούνται έτσι απροσανατόλιστα στο κενό αναζητώντας ικανοποίηση είτε σε εφήμερες απολαύσεις και δράσεις (ποτό, clubbing, χουλιγκανισμός, ναρκωτικά) είτε στην αναζήτηση ατομικού πλουτισμού με παράταιρα μέσα (διαφθορά, εγκληματικότητα, έλλειψη αφοσίωσης σε συγκεκριμένη εργασία). Υπάρχουν και εξαιρέσεις βέβαια (λ.χ η Σουηδία)  αλλά η γενικότερη τάση είναι εξαιρετικά ανσυχητική. 

Τέλος, ο μεγάλης επιρροής αμερικανός συντηρητικός σχολιογράφος Ντινές Ντε Σούζα επιμένει (βλ. The Enemy At Home: The Cultural Left and Its Responsibility for 9/11, 2006) πως οι κίνδυνοι της ισλαμικής τρομοκρατίς που μας περιβάλλουν οφείλονται στον ελευθεριάζοντα τρόπο της ζωής μας. Ο Αντι-Αμερικανισμός σε ολόκληρο τον κόσμο, και ιδιαίτερα στις μουσουλμανικές κοινωνίες, οφείλεται, σύμφωνα με αυτόν, στην περιφρόνηση της ηθικής και των αξιών της οικογενειακής παράδοσης που χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Με προμετωπίδα τα μηνύματα που εκπέμπει το Χόλλυγουντ αλλά και η κοινωνία της υπερβολικής ανοχής που προπαγανδίζει η αμερικανική αριστερά, η σύγχρονη δυτική κοινωνική πραγματικότητα προσβάλει βάναυσα τις παραδοσιακές ισλαμικές αξίες. Και οδηγεί τον μουσουλμανικό κόσμο κυρίως, αναπόφευκτα, να μισήσει την Αμερική και την Δύση γενικότερα.  

Ανεξάρτητα από το πως τοποθετείται ο καθένας επάνω σε αυτά τα ζητήματα και τις απόψεις, η ουσία είναι πως ο κόσμος γύρω μας αλλάζει. Και οι προβληματισμοί για την αναζήτηση διεξόδων πολλαπλασιάζονται. Εκτός από την Ελλάδα. Που εξακολουθεί να ζεί στον δικό της κόσμο. Στον μικρόκοσμο των ψευτο-διλημμάτων και του κουτσομπολιού. Σαν πραγματική επαρχία του κόσμου δηλαδή...