ΟΙ ΑΓΩΓΟΙ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

ΟΙ ΑΓΩΓΟΙ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Όπως σημειώνω στο πρόσφατο βιβλίο μου «Ολοκληρωτικός Πόλεμος για την Ενέργεια» η τιμή του αερίου και του πετρελαίου εξαρτάται πολύ περισσότερο από όσα συμβαίνουν στην επιφάνεια της γής παρά από αυτά που εξελίσσονται στο υπέδαφός της. Ετσι και τώρα, οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου δεν οφείλονται σε κάποια αύξηση της παραγωγής αλλά στις υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν στο βόρειο ημισφαίριο και στις χαμηλές έντασης τρομοκρατικές επιθέσεις που σημειώνονται στο κόσμο ολόκληρο. Πέραν από τις εκδηλώσεις βίας στο Δέλτα του Νίγηρα, πουθενά αλλού δεν υπάρχουν εντάσεις που απειλούν πετρελαικές εγκαταστάσεις και αγωγούς μεταφοράς.

Εν τούτοις τα σύννεφα γύρω από το ζήτημα της παγκόσμιας, και ιδιαίτερα της ευρωπαικής, ενεργειακής ασφάλειας πυκνώνουν επικίνδυνα. Η τελευταία κρίση ανάμεσα στην Ρωσία και την Λευκορωσία, που οδήγησε στην απότομη διακοπή της παροχής πετρελαίου στην δυτική ευρώπη, ήταν μια απλή ένδειξη των προβλημάτων που αναδεικνύονται. Και η μεν Λευκορωσία δεν έχει τα φόντα να αντισταθεί στις πιέσεις της Μόσχας και να αντιδράσει με επιμονή στην αύξηση των τιμολογίων του φυσικού αερίου μέσω της ανόδου των τελών διαμετακόμισης του πετρελαίου της Σιβηρίας από τα εδάφη της. Άλλες χώρες όμως , όπως το Αζερμπαιτζάν, διέκοψαν την διοχέτευση πετρελαίου προς την Ρωσία λόγω του ίδιου ακριβώς γεγονότος. Οι αρχές στο Μπακού αποφάσισαν να πάψουν να χρησιμοποιούν τα πανάκριβο πιά γι’ αυτές Ρωσικό φυσικό αέριο και να εκμεταλλευτούν για την θέρμανση των κατοίκων της χώρας τους το πετρέλαιο που διέθεταν στην Ρωσία.

Όλα αυτά τα γεγονότα έχουν σαν συνέπεια να έρθουν στο προσκήνιο τα βασικά διαρθρωτικά προβλήματα της ευρωπαικής ενεργειακής αγοράς. Η Ρωσία εξαρτάται από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες για την διοχέτευση των αποθεμάτων της προς την Δύση. Και είναι μεγάλη μπλόφα ο ισχυρισμός πως θα αναζητήσει δήθεν η Ρωσία νέες αγορές αν η Ευρώπη αντιταχθεί στα καπρίτσια της. Ποιές είναι οι νέες αυτές αγορές; Αν εξαιρέσει κανείς την Κίνα, όπου όμως η αμοιβαία καχυποψία δεν ευνοεί το άνοιγμα νέων δρόμων μεταφοράς ενεργειακών προιόντων, ούτε βέβαια και την κατασκευή καινούργιων αγωγών (που προυποθέτουν δρόμους δίπλα τους), δεν υπάρχει άλλος κοντινός και βολικός πελάτης για τα Ρωσικά προιόντα. Αλλα και η Ευρώπη δεν έχει πολλές διαφορετικές επιλογές. Αρα οι δυσκολίες που ενδεχόμενα αντιμετωπίζει η Ρωσία με τους πρώην δορυφόρους της (ανεξάρτητα με το ποιός κάθε φορά φταίει) αντανακλούν άμεσα και στα ευρωπαικά συμφέροντα και προοπτικές.

Πλήν του αγωγού Ντρούσμπα (Φιλίας), που μεταφέρει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου στην Ευρώπη μέσω της Λετκορωσίας, η Ρωσία έχει προσπαθήσει, κάτω από την πίεση των πανίσχυρων εταιριών της, να βρεί εναλλακτικές διεξόδους. Αλλά με ελάχιστη επιτυχία. Μϊα προσπάθεια έγινε με την αξιοποίηση του λιμανιού Πριμόρσκ, κοντά στην Αγία Πετρούπολη. Αλλά μπροστά στα 68 εκατ. τόνους την ημέρα που μεταφέρει ο Ντρούσμπα, τα 66 εκατ. ετήσια που σηκώνουν οι εγκαταστάσεις του Πριμόρσκ είναι σχεδόν μηδαμινές. Τα λιμάνια επίσης της Μαύρης Θάλασσας (Νοβοροσσίσκ, Τουάπσε και Οδησσός) δεν μπορούν να σηκώσουν ,όλα μαζί, πάνω από 60 εκατ. τόνους τον χρόνο. Και το μποτιλιάρισμα στον Βόσπορο κάνει αδύνατη την παραπέρα αξιοποίηση των λιμανιών αυτών.

Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται και η αξία του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης. Που όμως είναι πλέον πολύ δύσκολο να υλοποιηθεί. Διότι Ρωσικό πετρέλαιο να διακινηθεί μέσω αυτού δεν υπάρχει διαθέσιμο. Εκτός αν καταργηθεί ο Ντρούσμπα. Κάτι που κανείς δεν τολμά έστω και να ψελλίσει. Η αν διευρυνθούν οι δυνατότητες των Ρωσικών λιμανιών στη Μαύρη Θάλασσα. Κάτι εξαιρετικά δύσκολο και χρονοβόρο. Μοναδική άμεση λύση είναι η αξιοποίηση των πετρελαίων του Καζακστάν (Τενγκίς και Κασαγκάν). Εκεί όμως χρειάζεται η συνεργασία της Exxon, που ελέγχει τον αγωγό της βόρειας Κασπίας αλλά και τις περισσότερες εγκαταστάσεις στο Καζακστάν.

Οι Ρώσοι όμως δεν δέχονται να μειωθούν τα πλειοψηφικά τους ποσοστά στον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη. Η Exxon θα μπορέσει έτσι να συμμετάσχει μέσω των μειοψηφικών ποσοστών της Ελλάδας και της Βουλγαρίας. Η Ρωσία τότε όμως τι ακριβώς θα προσφέρει, για την ώρα τουλάχιστον, στον αγωγό; Και θα δεχθούν οι υπόλοιποι; Την ίδια ώρα μάλιστα ο γενικός Εισαγγελέας στην Μόσχα έχει εγείρει θέμα νομιμότητας του αγωγού της βόρειας Κασπίας (Caspian Pipeline Cοnsortium) επιζητώντας την αποβολή της Exxon και την κατακύρωση του αγωγού στην Ρωσική Transneft. Θα εγκρίνει όμως τότε η Exxon την διοχέτευση μέσω του αγωγού αυτού προς το Μπουργκάς των πετρελαίων του Τανγκίς;

Μέσα σε όλα αυτά τα προβλήματα άστραψε και ένα φώς αισιοδοξίας στην ελληνική πολιτική σκηνή. Στην μοναδική πραγματική μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία της κυβέρνησης (αναθεώρηση του άρθρου 16) ο Αρχηγός της Αξιωματ. Αντιπολίτευσης φάνηκε να την στηρίζει. Με την διορατική του αυτή κίνηση ο κ. Παπανδρέου έδειξε πως μπορεί να μπεί με δυναμισμό μπροστά σε ένα κίνημα πραγματικών αλλαγών στην ελληνική κοινωνία. Ασχετο αν κάποια στελέχη του, με αστήρικτα ουσιαστικά επιχειρήματα, αντιτάχθηκαν στην διορατική του αυτή κίνηση. Μένοντας ουσιαστικά πίσω από τις εξελίξεις.