Εχει αποδειχθεί σε παγκόσμια κλίμακα πως «το μικρό» πλέον σήμερα «είναι όμορφο». Σε μιά εξαιρετική του ανάλυση στους Financial Times ο Gideon Rachman υποστήριξε με αδιαμφισβήτητα επιχειρήματα πως όσο μικρότερη σε μέγεθος και πληθυσμό είναι μιά χώρα τόσο μεγαλύτερα είναι και τα πλεονεκτήματα που διαθέτει για ευημερία, σταθερότητα και γοργή ανάπτυξη (For nations, small is beautiful, 3 Δεκεμβρίου 2007).
Σε όλα σχεδόν τα συγκριτικά μεγέθη ευημερίας, κοινωνικής προστασίας και σταθερότητας με προοπτική ανάπτυξης οι μικρότερες χώρες εξασφαλίζουν τα πρωτεία. Από τις πέντε πλουσιότερες χώρες του κόσμου οι τέσσερις έχουν πληθυσμό κάτω από 5 εκ. κατοίκους. Το Global Peace Index, ένα κέντρο ανάλυσης του περιοδικού Economist που μετράει τα θετικά πολιτικο-κοινωνικά στοιχεία μιάς χώρας, διαπιστώνει πως οκτώ από τις πρώτες δέκα πιό ειρηνικές και σταθερές χώρες του κόσμου έχουν πληθυσμό κάτω των 10 εκ. κατοίκων.
Στον πίνακα ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum πέντε από τις επτά περισσότερο ανταγωνιστικές χώρες του κόσμου έχουν κάτω από 10 εκ. κατοίκους, ενώ σε μιά άλλη κατάταξη, με βάση δείκτες όπως η προσδοκία ζωής η το επίπεδο της παιδείας, (Human Development Index) μόνο μία πολυπληθής μεγάλη χώρα, η Ιαπωνία, τοποθετείται ανάμεσα στις δέκα πρώτες.
Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο Rachman είναι πως οι μικρότερες χώρες έχουν την δυνατότητα να κινούνται ευέλικτα, να έχουν μεγαλύτερη εθνική και φυλετική ομοιογένεια και να κινητοποιούν τις μικρές τους κονωνίες με μεγαλύτερη ευκολία προς στόχους καινούργιους και δημιουργικούς.Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και των προστατευτικών οικονομικών συστημάτων οι μεγάλες σε πληθυσμό και έκταση χώρες είχαν σημαντικά πλεονεκτήματα. Ο μεγάλος όγκος επέτρεπε την ύπαρξη ισχυρών ενόπλων δυνάμεων για προστασία από εξωτερικές επιβουλές αλλά και σημαντικών συστημάτων ασφαλείας για την εξασφάλιση εσωτερικής συνοχής και του κατευνασμού τυχόν εθνικών, θρησκευτικών η και ιδεολογικής φύσης εξεγέρσεων. Αλλά και για την ανάπτυξη της οικονομίας, ο μεγάλος πληθυσμός διευκόλυνε την ανάπτυξη σημαντικών αγορών και επιπβράβευε τις καινοτόμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
Με την κυριαρχία της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης ολόκληρη σχεδόν η υφήλιος έγινε μιά ενιαία αγορά. Ενώ οι στενές εμπορικές σχέσεις και τα ανοιχτά σύνορα κατεύνασαν τις εθνικές και ιδεολογικές διενέξεις. Για την ισχύ μιάς χώρας σήμερα σημασία δεν έχουν τα εδάφη που μπορούν να κατακτηθούν. Αλλά οι αγορές στις οποίες είναι σε θέση ένα κράτος να κυριαρχήσει. Οπως έχω από χρόνια σημειώσει, η γεωοικονομία έχει πλήρως αντικαταστήσει την γεωπολιτική, σαν μέθοδος αξιολόγησης των διεθνών εξελίξεων και ισορροπιών.
Μέσα στα πλαίσια αυτά οι μικρές χώρες έχουν αρχίσει να μεγαλουργούν. Διότι προσαρμόζονται γρηγορότερα και ευκολότερα σε καινούργια δεδομένα και γιατί μπορεί ο μικρότερος και περισσότερο ομοιογενής τους πληθυσμός να κινητοποιηθεί σε νέες κατευθύνσεις και να εγκαταλείψει παλιές κακές συνήθειες και πρακτικές.
Με την εξαίρεση της Ελλάδας βέβαια. Που αποδεικνύεται μιά από τις ελάχιστες μικρές χώρες που αδυνατεί να παρακολουθήσει τις εξελίξεις. Και που συχνά μένει τραγικά πίσω από αυτές.
Με ηγεσίες αδύναμες, που φοβούνται να προχωρήσουν σε ανατρεπτικές πρωτοβουλίες. Με μιά κοινωνία στατική, ικανή να προσεγγίζει το μοντέρνο μοναχά μέσα από το λάιφ στάιλ και την ελαφρότητα ανόητων τηλεοπτικών εκπομπών. Mε καταφυγή σε εύκολες εξάρσεις ρηχού εθνικισμού που σκεπάζει την έλλειψη δημιουργικών πρωτοβουλιών και πραγματικής πνευματικής πρωτοπορείας. Με εξοργιστική αδιαφορία για τις συχνές πιά εξάρσεις ρατσιστικής βίας και παράλογης ξενοφοβίας. Και με την ολοκληρωτική απουσία σχεδίου, οράματος και κάποιων – των οποιωνδήπτε – ονείρων για το μέλλον. Κοντολογής, η χώρα πορεύεται αγκαλιά με την οπισθοδρομηση και την παρακμή...
Το παράλογο είναι πως μοναχοί μας μετατρέπουμε τα πλεονεκτήματά μας σε μειονεκτήματα. Το μικρό μέγεθος και η εθνική ομοιογένεια της χώρας υπονομεύονται από μικρο-φιλοδοξίες, από την ασίγαστη δίψα πλουτισμού και αναγνώρισης κάθε λογής μετριοτήτων κι από την παράνοια και ανοησία ηγεσιών και καθώς και των υπεύθυνων της λαικής ενημέρωσης (πολλά κόμματα, αμέτρητα σχεδόν μέσα ενημέρωσης, κρατικοδίαιτη - περίπου αποκλειστικά - μεγαλοεπιχειρηματική τάξη, αλαζονικοί συνδικαλιστές, διάσπαρτη διαφθορά). Δίχως αίσθηση του μέτρου και υπολογισμού και αξιολόγησης της πραγματικότητας και του διεθνούς περιβάλλοντος η χώρα εκπέμπει απιθανότητες που την καθιστούν γελοία κι’ αναξιόπιστη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ειρωνεύεται δημόσια ηγέτη μεγάλης παγκόσμιας δύναμης. Αρχηγός ισχυρού κόμματος της Αντιπολίτευσης υπαινίσσεται, αναπόδεικτα, χρηματισμό Κοινοτικού Επιτρόπου. Φέρελπις νεαρός υποψήφιος Αρχηγός κόμματος της Αριστεράς επισκέπτεται, πάνω στη φάση του αυταρχικών προοπτικών δημοψηφίσματος, τον καταγέλαστο Πρόεδρο της Βενεζουέλας Τσάβεζ. Τι βλέπει με όλα αυτά ο κόσμος στην Ελλάδα;
Σωρευτικά, τα προβλήματα υποδηλώνουν μιά χώρα με αβέβαιο παρόν και σκοτεινά διαγραφόμενο μέλλον. Η κοινωνία κινητοποιείται για ρυθμίσεις (στο ασφαλιστικό) που ακόμη δεν έχουν κάν εμφανισθεί!! Συλλογική όμως αδιαφορία καλύπτει την τραγική παρακμή της εθνικής παιδείας. Που αντικατοπτρίζεται σε διεθνή έρευνα με κεντρικό σημείο την αδυναμία μαθητών σχολείων να ...κατανοήσουν απλά γραπτά κείμενα.
Εξ’ ίσου ψυχρά οι νεοέλληνες αντικρύζουν – και ανέχονται βέβαια - κυβερνητικούς παραλογισμούς και αντιπολιτευτικές υστερίες. Οι απόλυτοι ερασιτεχνισμοί στο ζήτημα του ΟΤΕ (με κορύφωση βέβαια την απαγόρευση (!) αγοράς μετοχών πέραν ενός ορίου), οι διαχρονικά λανθασμένοι χειρισμοί στην προβληματική πλέον ΔΕΗ, τα πισωγυρίσματα στο απαράδεκτο καθεστώς της Ολυμπιακής και το χάος στο ασφαλιστικό, δεν δείχνουν μοναχά ηγεσίες σε σύγχιση. Και συνδικαλιστές και ΜΜΕ σε υπαρξιακή υστερία. Αλλά και μιά κοινωνία αδύναμη να αδράξει το μέλλον. Και συνειδητά να απορίψει τα περιττώματα, επιλέγοντας πρόσωπα και πολιτικές που θα την εντάξουν σε ένα ελπιδοφόρο μέλλον.
Οι μικρές χώρες λοιπον σήμερα μεγαλουργούν. Με την εξαίρεση της Ελλάδας. Που πορεύεται στο αύριο με το βλέμμα όμως έντονα προσκολημένο στο χθές. |
